Arhiva sećanja: Prikazi istorije Novog Bečeja kroz anegdote, fotografije i neispričane priče

Udahnite život u zaboravljene priče Novog Bečeja kroz našu bogatu kolekciju članaka posvećenih ličnostima i događajima iz prošlosti. Putujte kroz vekove, istražujući šarenu paletu istorijskih trenutaka koji su oblikovali naš grad. Ovde se susreću sećanja i stvarnost, oživljavajući stare ulice, priče i događaje kroz zanimljive anegdote, neispričane legende i retke fotografije. Doživite Novi Bečej iz novog ugla, kroz oči prošlosti koja je oblikovala našu sadašnjost, dok se trudimo da sačuvamo duh i nasleđe koje čini naš grad jedinstvenim.

Aleksandra Zadonska – Madama
Featured

Aleksandra Zadonska – Madama

(27.12.1897. Harkov – 13.12.1981. Novi Bečej)

Aleksandra Zadonska rođena je u Ruskom gradu Harkovu 27.12.1897. godine od oca Ivana Zadonskog i majke Nadežde1. Tačan datum njenog dolaska u Novi Bečej se ne zna ali se sa sigurnošću zna da se porodica Zadonska zadesila za vreme ruske oktobarske revolucije u Švajcarsku. Pošto su bili pripadnici višeg buržoaskog staleža nikako nisu smeli da se vrate u svoju zemlju, te su utočište našli u Kraljevini Srba Hrvata i Slovenaca – u Beogradu. Tu su živeli neko vreme, da bi posle smrti  glave porodice, Aleksandra Zadonska došla u Novi Bečej oko 1925. godine.

Teodora – Toda Boberić
Featured

Teodora – Toda Boberić

…udata Arsenović, rođena je u Novom Bečeju (Vranjevu) 1886. godine. Smatra se jednom od najuspešnijih glumica Narodnog pozorišta u Beogradu, u periodu svoje karijere od 1906-1956. godine. Nјen značaj za istoriju srpskog pozorišta je višestruk. Pored velikih uspeha u dramskom repertoaru, Teodora se ostvarila i kao interpretator nosećih uloga u popularnim komadima sa pevanjem (Koštana, Tašana, Čučuk Stana), ali i kao pionir srpske opere, gde je tumačila važne uloge kao što su Acučena u Trubaduru i Karmen u istoimenom delu.

Žarko Dragić – medicinski fenomen

Žarko Dragić – medicinski fenomen

(1924 -1982)

Pored geografskog položaja, da se Novi Bečej naslanja uz reku Tisu, da se u ataru našeg mesta nalazi srednjovekovna crkva Arača, Matejski brod, Borđoš i ruševina starog grada i što je Novi Bečej iznedrio poznate naučnike, muzičare, glumce i privrednike, a među našim jednostavnim i vrednim žiteljima bilo je nekoliko veoma interesantnih osoba, koji se nisu isticali već napred pomenutim odlikama ali su zbog svojih nesvakidašnjih osobina važili za vanserijske ljude, bio je i moj komšija, majstor Žarko.

Epidemija kolere u Turskom (Novom) Bečeju 1872/1873. godine

Zahvaljujući notaru Ištvanu Peteu (Pethe István), koji se koristio izvanredno lepim rukopisom i jasnim rečenicama, bilo mi je umnogome olakšano iščitavanje, a tako i razumevanje svakog njegovog zapisnika. Čitajući zapisnik sa sastanka Opštinskog veća za 1872. i 1873. godinu {kada su se kao poslanici pojavile nama već poznate ličnosti: Ištvan Ištvanfi, Jovan Maletić, Đerđ Lukseder (Luxeder Győrgy), dr Aladar Tausig (Tauszig Aladár), Gedeon Rohonci (Rohonczy Gedeon), Aladar Rohonci (Aladár Rohonczy), Lazar Zaharević, grof Josef Betlen (Bethlen József), Đula Urban (Urbán Gyula)}, pružila mi se prilika da se upoznam sa događajima aktuelnim i bitnim za našu varoš za taj period. Diskusije i polemike su se uglavnom vodile oko odvođenja unutrašnjih voda, gradnje i popravke škole u Šušanju, kupovine nove parcele za proširenje katoličkog groblja, nabavke sredstava za gradnju nove škole srpskoj deci, donošenja odluka o pokriću gradnje državnog puta za Bašaid, popravke državnog puta za Kumane, rešavanja problema visoke vode bare Venecije i urušavanja mostića za Vranjevo itd.

Vranjevo i Turski Bečej 1918.
Featured

Vranjevo i Turski Bečej 1918.

Današnji Novi Bečej činila su 1918. dve posebne administrativne opštine: Vranjevo i Turski Bečej. Njih je i tada razdvajao samo jedan manji kanal, ili jendek, kako ga mi Banaćani nazivamo. Dok je u Turskom Bečeju većinsko stanovništvo bilo mađarsko, dotle je u Vranjevu u apsolutnoj većini bilo srpsko, i to naseljeno graničarima iz nekadašnje razvojačene Potisko-pomoriške granice.

Novi Bečej
Featured

Novi Bečej

Novi Bečej se nalazi u središnjem delu Vojvodine. Svojim atarom zahvata severozapadni deo srednjeg Banata. Pošto je izgrađen kraj Tise, pripada grupi potiskih naselja. Geografski centar naselja presecaju koordinate 45° 36' severne geografske širine i 20° 9' istočne geografske dužine. Ili, Novi Bečej se nalazi na 66-om kilometru od ušća reke Tise u Dunav.

Tiski cvet: Čudo prirode na rekama Srbije
Featured

Tiski cvet: Čudo prirode na rekama Srbije

Svake godine, u toplim junskim noćima, obale Tise u Srbiji pretvaraju se u scenu jednog od najfascinantnijih prirodnih fenomena – pojave Tiskog cveta. Ovaj jedinstveni insekt, poznat i kao palingenia longicauda, svojim kratkim, ali spektakularnim životom očarava sve koji imaju sreće da ga vide. U ovom blogu istražićemo šta čini Tiski cvet tako posebnim, kako izgleda njegov životni ciklus i zašto je važno očuvati ovo čudo prirode.

Eugen Nedić

Eugen Nedić

Povodom 170. godišnjice rođenja Eugena Nedića –  dr Jenea Sentklaraija (1843-1925) doktora teologije i našeg znamenitog istoričara

Naš poznati istoričar dr Jene Sentklarai rođen je u Vranjevu 21. januara 1843. godine kao Eugen Nedić, od oca Nauma Nedića, Srbina cincarskog porekla, i majke Žofije Salai, Mađarice iz Čantavira. U kući, čija bi današnja adresa bila Svetozara Markovića 24, govorilo se srpskim i mađarskim jezikom.

Jene Sentklarai (tada još uvek Eugen Nedić) osnovnu školu je završio u Vranjevu, na srpskom jeziku, dok je gimnaziju u Velikom Bečkereku pohađao na nemačkom. Veliku maturu je položio na mađarskom jeziku u segedinskoj pijarističkoj gimnaziji.

Fragmenti iz istorije Bečejske tvrđave

Pоvоdоm dеvеt vеkоvа prvоg pisаnоg pоmеnа imеnа оvоg istоriјskоg lоkаlitеtа

Bоgаtа dоgаđајimа istоriја nеkаdаšnjеg srеdnjоvеkоvnоg utvrđеnjа, izgrаđеnоg nа pеščаnоm оstrvu izmеđu dаnаšnjеg Nоvоg Bеčеја i Bеčеја, rеtkо је bilа prеdmеt intеrеsоvаnjа istоričаrа i zаlјublјеnikа u prоšlоst. Аkо sе izuzmе јеdini dо sаdа cеlоvit rаd Rudоlfа Šmitа, kојi је о tој tvrđаvi pisао prе pоlа vеkа, pоdаci о tоm utvrđеnоm grаdu u izvоrimа i litеrаturi pоminju sе sаmо frаgmеntаrnо i vеоmа је tеškо izvršiti јеdnu pоtpuniјu rеkоnstukciјu zbivаnjа i dоgаđаnjа, vеzаnih zа pоstојаnjе nаšеgа „grаdа", kаkо gа mi, dаnаšnji Nоvоbеčејci i Vrаnjеvčаni iz milоštе nаzivаmо.

Kratka istorija Novog Bečeja
Featured

Kratka istorija Novog Bečeja

Veoma teško je ukratko izložiti bogatu političku, kulturnu, pre svega multietničku i multikonfensionalnu istoriju naše varoši, rizikujući da Vam kažem puno toga poznatog, ali ću pokušati da kažem, po meni ono što je za naše mesto u istorijskom smislu najvažnije.

Na obali Tise, na ovim prostorima, bilo je izazovno i najverovatnije lepo živeti i tri milenijuma pre nove ere, o čemu svedoče arheološki neolitski ostaci, od pre tri hiljade godina pre nove ere na Matejskom brodu, ali i kasniji iz vremena bronzanog doba na Borđošu, Šimuđu i drugi.

Obnova tornja na katoličkoj crkvi u Novom Bečeju

Obnova tornja na katoličkoj crkvi u Novom Bečeju

Posle urušavanja prve katoličke crkvice u Novom Bečeju 1800.g., koja je bila posvećena Svetom Vendelinu, 1804. godine postavljen je kamen temeljac za novu crkvu. Svečanom činu je prisustvovala i gospodarica spahiluka Klara Sisanji (1773 -1830).

Posle završetka radova, osvećenje crkve, koja je posvećena Svetoj Klari Asiškoj, upriličeno je oktobra 1809. godine. Svečanosti nažalost donatorka Klara Sisanji nije mogla prisustvovati.

Istorija dva grada ili zabluda istorijske nauke

Istorija dva grada ili zabluda istorijske nauke

Kаdа su vršеnе priprеmе zа prоslаvu 900-gоdišnjicе nаšеg grаdа, bilо је mаlо dilеmе оkо pitаnjа: dа li tо trеbа slаviti kао 900 gоdinа pоstојаnjа ili 900 gоdinа оd prvоg pоmеnа imеnа „BЕČЕЈ” u istоriјi. Оdlučili smо sе zа оvо drugо. Мislimо dа је tо bоlје rеšеnjе iz višе rаzlоgа. Nаvеšćеmо sаmо dvа:

- оvаkvо rеšеnjе оprаvdаvа prоslаvu 900 gоdinа оd strаnе оbа grаdа i Bеčеја i Nоvоg Bеčеја;

- mоžе sе dеsiti dа nеki budući istrаživаč utvrdi nеki rаniјi dаtum, о pоmеnu imеnа „Bеčеј”. Маtеriјаlnih dоkаzа о tоmе imа i nа njih ćеmо sе vrаtiti mаlо kаsniје.

Prof. dr Aleksandar Kasaš

Prof. dr Aleksandar Kasaš

rođen je 27. januara 1952. godine u Novom Bečeju (Banat). Osnovnu školu i gimnaziju završio u rodnom mestu. Diplomirao je na Filozofskom fakultetu – grupa za istoriju 1976. u Novom Sadu, a magistrirao u Beogradu 1983. Doktorirao je u N. Sadu 1995. sa temom Mađari u Vojvodini 1941-1946. godine. Knjiga je sledeće godine, pod istim naslovom, i objavljena. Sada je u štampi, drugo i dopunjeno izdanje.

Autor je više knjiga i publikacija, a najznačajnija je Istorija Mađara u koautorstvu sa P. Rokaiem, Z. Đereom i T. Palom, gde je on napisao deo koji se odnosi na istoriju mađarskog naroda u 20 veku. Objavio je šezdesetak studija u vodećim istorijskim časopisima u zemlji i inostranstvu. Učestvovao je sa saopštenjima, na mnogim naučnim skupovima, koji su objavljeni u posebnim zbornicima.

Mr Ladislav Gulović (1881-1967)
Featured

Mr Ladislav Gulović (1881-1967)

Ladislav Gulović nije rođen u Novom Bečeju ali sa četrdeset godina provedenih u našem mestu, radeći u svojoj apoteci, ostao je u sećanju nekoliko generacija naših meštana kao vrsni majstor svog apotekarskog zanata.

Farmaciju je završio u Budimpešti početkom XX veka, oko 1906. godine. Radio je u nekoliko gradova Evropskih država, tako i u Beogradu.

125. godina železničke pruge V. Kikinda - V. Bečkerek

125. godina železničke pruge V. Kikinda - V. Bečkerek

Princip prve parne lokomotive, koja i danas funkcioniše vezuje se za ime Trevitik Ričarda. Ipak, lokomotiva Džordža Stivensona će prva proći prugom Stokton – Darlington u Engleskoj 1825. godine. U Austriji prva železnica na parni pogon otvorena je 17.11.1837. godine na liniji Florisdorf – Vagram. Po planu Kraljevskog Ugarskog ministra za javne radove iz 1867. godine, počinje gradnja železničkih pruga pa tako i pruga Budimpesta – Pančevo, preko Kikinde i Temišvara.

Ko je Novobečejac Arnold Fajn?

Pod ovim pseudonimom krije se učesnik Španskog građanskog rata 1936-1939. Revolucionar i buntovnik danas je gotovo zaboravljen od svih, pa i Novobečejaca.

Roman Filipčev

(A. Fajn) rođen je u Turskom Bečeju 12. februara 1885. Izučivši slastičarski zanat rano se oženio, a 1914. rodio mu se sin Milenko.

Revolt protiv rata: Ivo Lola Ribar i miting u Kumanu 1936.
Featured

Revolt protiv rata: Ivo Lola Ribar i miting u Kumanu 1936.

Jedanaestog novembra 1936. godine, na inicijativu omladine, u Kumanu je održan miting protiv rata. Na ovom skupu, kojem je prisustvovalo oko hiljadu građana, pretežno omladine, govorio je dvadesetogodišnji Ivo Lola Ribar

Retko koje mesto ne samo u Vojvodini, nego i u zemlјi, ima tako bogatu revolucionarnu prošlost kao banatsko selo Kumane. Po razvoju, snazi i masovnosti radničkog revolucionarnog pokreta Kumane spada - kako to beleže hronike - u ona izuzetna mesta koja imaju dugu revolucionarnu tradiciju. Ovo poznato selo davno je bilo zadojeno idejama slobode i idejama socijalizma.

Mala lađica - Poslednje putovanje lađice koja je prevozila putnike između Novog i starog Bečeja
Featured

Mala lađica - Poslednje putovanje lađice koja je prevozila putnike između Novog i starog Bečeja

Tisa – nekadašnja panonska lepotica, koja i danas pored sve zagađenosti njene vode, ipak ima svoju draž, često je u prošlosti pokazivala svoju ćud, posebno u «saradnji» sa Eolom bogom vetrova. Kraj leta znao je u Potisju biti završen raznim nepogodama, ali je 12. septembar 1931. zabeležen kao jedan od najtragičnijih događaja na reci u blizini naše varoši.

Toga dana lađica, pod imenom «Stari Bečej», krenula je u četrnaest časova iz starobečejskog pristaništa sa 28 putnika, među kojima je bilo i đaka Novobečejaca.

Srednjevekovno utvrđenje kod Novog Bečeja 
Featured

Srednjevekovno utvrđenje kod Novog Bečeja 

Tisa kao panonska lepotica kroz istoriju pružala je mnoge blagodeti i bila veliki izazov da se na njenim obalama formiraju naselja i utvrđeni - kontrolisani prelazi još od praistorijskih vremena. Jedva vidljive ruševine „starog grada“, kilometar od centra N. Bečeja uzvodno, nemo svedoče o jednoj malo poznatoj istoriji ovog prostora. Nesumnjivo da je još od antičkih vremena ovaj prelaz korišćen, ne samo za ratne pohode Rimljana u borbi protiv varvara već i za razvijenu trgovinu.

Paulina Pava Sudarski

Paulina Pava Sudarski

Novi Bečej 14. jul 1914. – Sutjeska 13. jun 1943.

U rodnom mestu završila je osnovnu školu i jedan razred gimnazije, a zatim prelazi u Beograd gde završava gimnaziju i Umetničku školu kod profesora Ljube Ivanovića. Od 1937 - 1940, godine studirala je Akademiju likovnih umetnosti u Beogradu u klasi Petra Dobrovića.

1937. godine postaje član SKOJ-a i član omladinske sekcije Društva "Ženski pokret". Osnivanjem omladinske sekcije i ženskog pokreta u Beogradu i aktivnošću žena komunista u njoj, stvoreni su uslovi za pokretanje lista "Žena danas". Jedan od najaktivnijih saradnika lista je i Paulina Sudarski.

Ženski Harkovski Institut u Novom Bečeju
Featured

Ženski Harkovski Institut u Novom Bečeju

Između dva svetska rata u Novom Bečeju je postojao ovaj Institut, koji je ostavio značajnog civilizacijskog traga u našem gradu. Osnovan je 29.04 1812. u carskoj Rusiji. Oktobarska revolucija 1917. u mnogome je uticala na dalji rad ove prosvetne ustanove. Aprila 1918. uzet je pod pokroviteljstvo imperatorice Marije Fjodorovne. „Revolucionarni događaji" u Rusiji uzrokovali su da se štićenice ovog Instituta i nastavno osoblje presele u Kraljevinu Srba Hrvata i Slovenaca. 

Ištvan Koren, vajar

Ištvan Koren, vajar

Turski (Novi) Bečej, 06. maj 1911. – Budimpešta, 08. oktobar 1994.

Na poziv Turskobečejske evangelističke crkvene opštine 1901. godine Pala Korena određuju za dolazak u Turski Bečej. On se nastanjuje u parohijskom domu crkve. Sa svojom ženom Kasner Gizelom Ilonom obavlja službu Novobečejskim i Vranjevačkim protestantima do 1917. godine da bi kasnije prešao u Veliki Bečkerek gde će službovati sve do 1919. godine.

Srednjovekovni (antički?) tuneli u centru Novog Bečeja
Featured

Srednjovekovni (antički?) tuneli u centru Novog Bečeja

Važeći Generalni urbanistički plan za Novi Bečej koji je usvojen 1984. godine, vremenom je gubio svoju aktuelnost tako da je Skupština opštine Novi Bečej na sednici održanoj 06.06.2005. godine doneo nov Generalni plan naselja Novi Bečej. Sledećeg mesaca, tačnije 25.07.2005. godine to je i objavljeno u 12 broju Službenog lista Opštine Novi Bečej.

Dubravka Nešović

Dubravka Nešović

Dubravka Nešović, vrhunski interpretator starogradskih pesama i romansi, rođena je 31. avgusta 1932. u Novom Bečeju.

Dubravkini roditelji, majka Beograđanka Nataša Nešović i otac Novobečejac Milorad Majin, bili su glumci Novosadsko-banovinskog putujućeg pozorišta. Kako su u skladu sa svojim zanimanjem često putovali, slučaj je hteo da Dubravka bude rođena na jednom od njihovih gostovanja, zamalo na samoj pozornici.

Gróf Leiningen - Westerburg Károly (1819-1849)

Gróf Leiningen - Westerburg Károly (1819-1849)

Grof Karolj Leiningen od Westerburga izdanak je čuvene aristokratske porodice iz Hesena čije poreklo možemo pratiti od kraja XI veka. Rodbinske veze imala je čak i sa engleskom kraljevkom kućom, preko kraljice Viktorije. Porodicu Leiningen obeležavala je činjenica da su mnogi njeni članovi stvarali vojničku karijeru u Habsburškoj monarhiji.

Aleksandar Berić

Aleksandar Berić

Rođen je 13. juna 1906. godine u Novom Bečeju. Vojnu akademiju završio je 1929. godine u Dubrovniku. Ubrzo je postao poručnik bojnog broda prve klase i komandant jednog od četiri rečna monitora, koje je tada imala Kraljevina Jugoslavija i to monitora «Drava» koji je najviše patrolirao Savom.

Vojni brod je bio težak 526 tona, brzine 13 čvorova na sat. U kulama je imao dva topa i tri haubice kalibra 120 mm, a raspolagao je i sa dva protivavionska topa 66 mm i sedam mitraljeza.

U Aprilskom ratu 1941. godine podržavao je povlačenje jugoslovenske vojske prema jugu. Proglašenjem Nezavisne Države Hrvatske 10. aprila i napadom Mađarske na Jugoslaviju, sledećeg dana otpočele su žestoke borbe i na Savi.

Dr Vladimir Glavaš
Featured

Dr Vladimir Glavaš

Rođen je 1834. godine u bogatoj vranjevačkoj porodici, od oca Pavla (Pavela) i majke Perside rođene Čorbakov, čiji su preci bili, srpski graničari Potisko-pomoriške vojne granice a nisu otišli u carsku Rusiju posle njenog razvojačenja 1751. godine, već osnovali Franjevo, koje je preko vek i po bilo u sastavu Velikokikindskog dištrikta sa posebnim carskim privilegijama. Vranjevo je postalo jedano od glavnih centara izvoza banatskog žita, a mnogi Vranjevčani veoma brzo su se obogatili među kojima su bili i Glavaševi.

Ognjeslav Kostović (1851-1916), pronalazač i konstruktor

Ognjeslav Kostović (1851-1916), pronalazač i konstruktorU sada, već oronuloj kući u ulici Žarka Zrenjanina br. 6 (pored opštinskog zvanja) u N. Bečeju, živela je plemićka porodica Kostović. Došavši u Vranjevo kao žitarski trgovac deda Ognjeslava - Jovan stvorio je svojim poreklom i vezama, za ono vreme, veliko bogatstvo. Sin mu Stevan, otac Ognjeslava, rođen je u Vranjevu gde je nastavio da se bavi žitarskom trgovinom. Izgradivši žitarske magazine pored Tise, banatsku pšenicu plasirao je preko svoje izvozno-trgovačke radnje u Budimpešti širom Monarhije. Prema istraživanjima M. Stanisavljeva došlo se do podataka da su Stevanovi sinovi Ognjeslav i Vladislav vaspitavani u pravoslavnom, a kćeri: Rozalija, Gizela i Ester u katoličkom duhu, jer im je mati Jelisaveta (Eržebet) Dorner bila te veroispovesti.

Dr Laslo Pataki
Featured

Dr Laslo Pataki

Neposredno posle nove 2006. godine, januara meseca, opština Novi Bečej je ostala bez svog, u novije vreme najboljeg lekara. Napunivši svoj 79. rođendan, preminuo je primarius Dr Laslo Pataki dečji lekar, čovek koji je u svojoj opštini uživao duboko poštovanje i poštenje. Doktora Patakia su svi voleli, bez obzira na nacionalnu, versku, partijsku i društvenu pripadnost. On je pripadao pravim, ali nažalost takvih je sve manje, narodnim lekarima, koji nije gledao na svoju profesiju kao zvanje, nego je svoj lekarski poziv smatrao misionarskim. On nije samo u užem profesionalnom smislu kao dečji lekar pomagao ljudima, nego bukvalno svugde u svako doba i svakom.

Lazar Mečkić
Featured

Lazar Mečkić

Rođen je u selu Kumane, 8. septembra 1917. godine, a sa roditeljima se, 1928. godine, preseljava u Novi Bečej. Osnovnu i srednju školu završio je u Novom Bečeju, a Višu ekonomsku u Beogradu.

U Zrenjanin se doselio 1946. godine i zaposlio u Fabrici šećera. Ubrzo, Ministarstvo industrije ga zapošljava u svom kabinetu gde ostaje pet godina, iza čega odlazi na rad u Kaštele, pa u Pančevo, potom ponovo u Beograd u kabinet Savezne privredne komore. Kao predstavnik Privredne komoreJugoslavije radio je i u Budimpešti.

Jevrejska sinagoga u Novom Bečeju

Jevrejska sinagoga u Novom Bečeju

Jevreji su se u Novi Bečej naselili početkom XIX veka. Već 1845. godine imali su svoju Jevrejsku opštinu, što svedoči o njihovom ekonomskom jačanju. Najvećim delom bavili su se trgovinom. U istorijskim dokumentima zabeleženo je da je 1850. godine u mestu bilo 154 Jevreja.

Kolika je bila njihova ekonomska snaga svedoči podatak da su već 1865. mogli da otpočnu sa gradnjom sinagoge, da bi se konačna rekonstrukcija i uređenje obavila do 1871. godine. Svoju bogomolju izgradili su , ne slučjno, na putu za Vranjevo iz N. Bečeja koja su u to vreme bile dve administrativne opštine. Mada je u to vreme u Vranjevu živela samo jedna jevrejska porodica, zasigurno su novobečejski Jevreji planirali da u većem broju nasele ovo gotovo čisto srpsko naselje.