... 27. Marta 1941. godine komunisti su bili sa masom objašnjavajući joj suštinu događaja, stavljajući se na čelo svih protesta i revolta zbog sramne i podle izdaje zemlje od strane profašističke vlade.

U toku dana komunisti i skojevci su sproveli obimnu agitaciju u cilju pokretanja demokratizacije i održavanja preotestnog mitinga. Pokrenute su sve društvene organizacije, škole, čitavo selo.

Na fotografijama koje svedoče o prošlosti, pred nama stoji slika Boška Maksića, poznatog kao “Šeboj”, koji je nekada bio uzor vrednog i uspešnog domaćina. Rođen u Kumanu, on je bio tipičan primer ponosa seoskog života – bogat paor i ugledni član svoje zajednice. Međutim, nakon Drugog svetskog rata, njegov život je doživeo tragičan preokret. Prinudni otkup njegovog kapitala od strane režima je potpuno slomio njegov duh i životnu stabilnost.

Početkom septembra meseca 1941. godine partizani su jedno vreme boravili na Livadama bliže Galadu, u neposrednoj blizini salaša Milana Veskova. Na okupu nisu bili svi borci. Jedna grupa je pre nekoliko dana otišla na Ostro, u sastavu novog odreda. Oni koji su još ostali ovde – Klima, Laza, Selika, Arkadije, Bracika i Dragomir Pajić – obavljali su poslednje pripreme u ciju prebacivanja prikupljenih materijala i hrane.

Jedan od najznačajnijih portreta iz sredine 19. veka, koji čuva sećanje na nekadašnji Kuman, jeste portret Stevana Sekulića, beležnika iz ovog mesta. Ovaj portret, urađen 1854. godine, delo je Nikole Aleksića, čuvenog srpskog slikara poznatog po klasičnim motivima i izraženom smislu za detalj. Dimenzija 50x60,5 cm, naslikan u tehnici ulja na platnu, predstavlja jedno od najranijih zabeleženih likovnih svedočanstava o stanovnicima Kumana.

U toku leta okupatorska vlast se postarala da svakog stanovnika iznad 18 godina obavezno snabde sa ličnom kartom. Bez ovakve isprave niko nije mogao napustiti selo, a često se bez nje nije moglo ni u mestu slobodno kretati. Ovakva mera okupatora bila je novina za stanovništvo. U predratnom vremenu je retko koji meštanin posedovao ličnu kartu pa je uvođenje ove novine izazvalo različite komentare. Međutim, bilo je očevidno da su lične karte trebalo da posluže okupatoru na prvom mestu da bi sproveo efikasniju kontolu kretanja stanovništva, kao i identifikaciju pojedinih sumnjivih lica, a njih je bilo sve više koji su zadavali neprijatelju sve veću brigu.

Zašto vranjevčani nisu želeli da se Vranjevo i Novi Bečej spoje tridesetih godina dvadesetog veka?

Između dva svetska rata Vranjevo i Novi Bečej bili su dve posebne administrativne opštine. Stvaranjem banovina u Kraljevini Jugoslaviji 1929. došlo se na ideju da se svuda, tamo gde je, pre svega, ekonomski bilo opravdano, dođe do spajanja naselja. Udruženje trgovaca i industrijalaca, na čelu sa Gigom Jovanovićem, najviđenijem novobečejskim građaninom toga doba, pokrenulo je ovu ideju smatrajući da Vranjevo i N. Bečej treba da se spoje u jedno mesto.

Posle prvog svetskog rata roditelji Gligorija i Jovanke Popov napustili su Dragutinovo i odselili u Rusko Selo za parčetom zemlje, „u kolonizaciju“. To malo „crnice“, dug Agrarnoj banci za gradnju kuće i druge nevolje stvarali su život tegobim i siromašnim.

Porodica Kostović se naselila sredinom XIX veka u potiskom naselju Franjevu (Franyova- stari naziv za Vranjevo), najverovatnije zbog njegovog izuzetnog geografskog položaja za trgovinu žitom. Rodonačelnik porodice Kostović Jovan, a i njegov sin Stevan¹ su se pokazali izuzetno veštim trgovcima, te su stekli značajnu imovinu i veliki ugled.

Da bi se uspešno realizovali ciljevi i zadaci predškolskog vaspitanja i obrazovanja bio je potreban školovan kadar. Nekadašnji vaspitači sa petogodišnjom srednjom školom u vremenu od 1975 - 1979. godine diplomirali su uz rad na Pedagoškoj akademiji za vaspitače i bili ponosni jer od 21 vaspitača 19 je diplomiralo na Akademiji.

Do 1955. godine zabavišta su bila pri školama. Bilo je 4 grupe na srpskom jeziku (2 grupe u Vranjevu i 2 grupe u Novom Bečeju) I 2 grupe na mađarskom jeziku ( 1 u Šušanju i 1 u centru Novog Bečeja).

Zabavište 01.9.1955. godine postaje samostalno, sa svojom upravom i počinje da se isključivo bavi problemima rada i razvoja svojih grupa.

Nešto severoistočno od naseljenog mesta Novi Bečej kao veoma značajan spomenik prohujalih vekova, nalazi se Arača, koja spada u najstarije spomenike srednjovekovne arhitekture našeg područja.

Ljubomir Pavlović rođen je u Novom Bečeju 18. juna 1868. godine, u porodici licidera Nikite Pavlovića i majke Marice. Osnovno obrazovanje stekao je u rodnom mestu dok je srednje u Sremskim Karlovcima i Hodmezevašarhelju (Hódmezővásárhely). Medicinski fakultet je pohađao u Beču i Budimpešti, a završio ga je 1892. godine.

Prva Srpska Zemljoradnička Zadruga osnovana je u Vranjevu mesecu novembra 1909. godine. Osnivači zadruge bili su: Dušan Vujackov, Bogoljub Malešev, Miloš Isakov, Ivan Popov, Nova Dujin, Živa Malešev, Živko Pejin, Nikola Tomašev, Marinko Perić, Arkadije Miletić, Živa Pantelić, Joca Vrebalov i Isa Tomašev. Za pretsednika zadruge izabran je Dušan Vujackov, a za poslovođu Bogoljub Malešev, koji su i najviše zasluga stekli oko osnivanja zadruge.

Za ime ovog radničkog borca, upornog i vatrenog revolucionara, Novobečejci su najviše čuli i doznali onda kada ga više nije bilo među živima – na dan njegove sahrane.

Slika prikazuje izgled Novog Bečeja s kraja druge decenije 20. veka, sa akcentom na Glavnu ulicu – tada najvažniji prostor svakodnevnog života, trgovine, obrazovanja i vere. U prvom planu, s leve strane, jasno se uočava zgrada državne škole, koja je predstavljala jedan od temelja modernizacije varoši. Ova ustanova nije služila samo obrazovanju, već i oblikovanju zajedničkog identiteta stanovništva različitog porekla.

„Polet“, fabriku cigle i crepa, osnovali su u N. Bečeju, braća Bon, početkom 20. veka, koji su imali, već tada, slične fabrike u Kikindi i Žombolju, osetivši da je novobečejska glina veoma zahvalna, za ne malo njihovo bogaćenje.

Spratna zgrada bivše Tursko-Bečejske štedionice nalazi se u ulici Maršala Tita pod brojem 3, u produžetku Šlezingerove palate, na uglu sa Gimnazijskom. Iz dokumentacije Zavoda za zaštitu spomenika kulture Zrenjanin, koju je napisala Vesna Majstorović, istoričar umetnosti, saznajemo sledeće podatke o zgradi:

Telečki je bio neobična, znatiželјna, živa, radoznala, mnogostrana i nadasve uznemirena ličnost. Na početku rada naših prvih profesionalnih pozorišta brzo se našao u prvom planu i postao, naša prva glumačka zvezda. Rođen je u banatskom selu Kumane 23. jula/4. avgusta 1839, a umro je u Novom Sadu 28. aprila (odnosno po tzv. novom kalendaru) 10. maja 1873. „u 7 i po sahatau veče».

Naše područje bilo je naseljeno još u preistorijsko doba, odnosno da tragovi ljudskih naselja datiraju već oko 3.000 godina pre novo ere. Međutim, sasvim je sigurno da je čovek živeo u našem području i mnogo ranije, ali iz tog perioda nisu nađeni nikakvi tragovi i neposredni dokazi iz jednostavnog razloga što čovek te daleke prošlosti nije bio proizvođač ni u najjednostavnijem vidu, već je ceo njegov život bio najneposrednije zavisan od prirode i u svemu je veoma ličio na život životinje bez vidnijih tragova organizovane ljudske zajednice.

Neprijatelj je strpljivo čekao da selo i polja pokrije prvi, veći sneg pa da preduzme opštu hajku na NOP i njegove istaknute borce u Dragutinovu i Beodri; Na Dragutinovački partizanski odred, koji mu je tokom leta i jeseni zadao dosta muke.

Iz zapisa Istvanfi Endrea: "Borbeni Turski Bečej 1850 -1890" ("A küzdő Törökbecse") nailazimo na podatke da je 1863. godina bila veoma teška zbog metereoloških uslova. Te godine od ranog proleća, do kasne jeseni nije palo ni kapi kiše, sve je ličilo na pustinju, a pšenica nije rodila ni toliko da bi se pokupilo za seme.

Prvi tragovi stalnih ljudskih naselja na našoj užoj i široj teritoriji (naseljeno mesto Novi Bečej i njegov atar) javljaju se i potiču iz neolitskog (mlađeg kamenog) doba, pa, preko enolita (bakarnog doba), dopiru do bronzanog i starijeg gvozdenog (halštatskog ) doba, što znači da obuhvata vremensko razdoblje između 3000 – 1000 godine pre nove ere. Najstarija i , do sada, prema nađenom arheološkom materijalu, najbolje ispitana preistorijska nalazišta na našem području jesu Matejski brod i Borđoš.

Odgovornost, ambicija i posvećenost obeležile su život i rad doktora ekonomskih nauka Milorada Drobca.
Rođen je 11. februara 1948. godine u Bočaru, gde je završio osnovnu školu kao đak generacije. Isti uspeh ponovio je i tokom školovanja u Ekonomskoj školi u Novom Kneževcu. Godine 1971. diplomirao je na Vojnoj ekonomskoj akademiji, nakon čega je završio i specijalizaciju u Obaveštajno-bezbednosnom centru JNA.

Ugledni kumanački učitelj Aleksandar "Šandor" Popović rođen je u Bačkom Petrovom Selu, gde mu je otac bio opštinski činovnik. Kasnije je živeo u Beogradu, gde je ostvario svoju profesorsku karijeru. Supruga mu je bila Cveta Horvatova, sestra poznatog apotekara Dušana Horvata, a otac joj je bio učitelj Radislav.

Za Lazara Pajića, novomiloševačkog prvoborca i komadanta dragutinovačkog partizanskog odreda neraskidivo je vezana ilegalna i kasnije borbena aktivnost ne samo u Miloševu nego i u čitavom Severnom Banatu.

Lazar Pajić, rođen je 1903. godine u Novom Miloševu (tadašnjem Dragutinovu). U svom rodnom mestu završio je osnovnu školu posle čega je ostao da radi kao zemljoradnik na posedu roditelja.