Vranjevo, kao naselje nastalo je prilikom razvojačenja Potisko - Pomoriške granice 1751. godine. Srbi koji su čuvali austrijsku Monarhiju od Turaka, i koji su se na ove prostore doselili posle velike seobe 1690, a nisu želeli da se odsele u Rusiju, osnovali su od strane austrijske krune, tzv. Velikokikindski dištrikt sa sedištem u Kikindi.
U njega je, kao gotovo čisto srpsko naselje ušlo i Vranjevo, kao već tada, važno izvozno mesto banatskog žita koje je itekako bilo potrebno Monarhiji. Svoje ime, dobilo je po caru Franji, prvo kao Francisdorf, ali postoje i tumačenja u istorijskoj, i drugoj, literaturi, da je ono nazvano po mnoštvu vrana na tim prostorima, ali i tumačenjem da su Srbi, na ove prostore, došli nekada, iz okoline Vranja.
Dištrikt je ustanovljen 12. novembra 1774., odlukom Carice Marije Terezije, ali je on otpočeo da funkcioniše, tek u februaru 1776. Njegov povlašćeni položaj u Monarhiji bio je nagrada Srbimna, što su čuvali austrijsku granicu od Turaka, skoro dva veka.
Od samog osnivanja Dištrikta, pojavili su se mnogi problemi. Jedan od najznačajnijih, bio je korišćenje, tzv, iberlandske zemlje (ritske) i njeno davanje u, ne mali zakup, od kojeg je Vranjevačka opština imala, ne male koristi. Oko tog problema, izbijalo je veliko nezadovoljstvo vranjevačkih građana koji su svoje nezadovoljstvo iskazivali i kod najviših vlaati. Mnogi od njih, smatrali da ona baš njima, treba da pripadne.
Vranjevo i Vranjevčani, činjenicu da su značajan trgovački izvozni centar banatskog žita znali da je, u to vreme, iskoriste.
Ne samo da su znali da podignu žitni magazin, koji i danas postoji u N. Bečeju, nego i da dobro naplaćuju prevoz žita preko skele, ali i njegov transport lađama. U to vreme, javljaju se poznate vranjevačke porodice Glavaški, Nedići, Kostovići, koje su se naglo obogatile. Ekonomsko jačanje i bogaćenje Vranjevčana bilo je uslovljeno činjenicom da je 1777. došlo, ne samo do socijalnih nemira, nego i njihovom željom da se centar Dištrikta premesti, u Vranjevo.
To ekonomsko jačanje Vranjeva, uslovilo je da dođe 1777. i do pobune njegovih meštana protiv opštinskih vlasti. Buna je izbila februara 1777. sa socijalnim konotacijama. Stanovništvo je bilo nezadovoljno visinom poreza koji je Dištrik „razrezao“, ali i raspodelom iberlandske zemlje. Kolovođa, te pobune bio je Jakov Vujackov, opštinski zakletnik. Čitava priča, bila je ta da oni kao nekadašnji graničari Monarhije, ne moraju državi plaćati veliki porez na zemlju. Pobunjeni seljaci upali su u Opštinsku zgradu, uspeli da smene vlast, opljačkaju kasu itd. Buntovni Vranjevčani, posebno su bili kivni na senatora Nikolu Perića, zbog njegove upornosti prilikom ubiranja poreza, ali i opštinskim sucem Glišom Pecarskim, koji ga je „u svemu podržavao“.
Zato je i prvi akt, koji su pobunjenici doneli, bio da se smeni opštinski sudija Pecarski. U tadašnjim istorijskim izvorima, navodi se podatak da su pobunjenici čak i izabrali svog kneza, ali je zanimljivo i to da se ne pominje njegovo ime. Ova buna, imala je nesumnjivo socijalni karakter. Upad u opštinsku zgradu i zaplena blagajničkog trezora bio je neki vid revolucionarnog čina. Na čelu ove popbune bili su Aćim Marčićev i Marko Igrački, koji su se trudili da kod Vranjevčana izazovu što veći revolt protiv opštinskih vlasti. Zanimljivo je istaći da su oni ovo svoje revolucionarno raspoloženje hteli da prenesu i na ostala naselja Dištrikta, posebno na Melence, Kumane i Taroš. Međutim, nisu imali podršku tamošnjih meštana.
Na njihovu pobunu Magistrat je oštro reagovao. Odredio je sudiju Dimitrija Bugarskog da izvidi situaciju i „reši problem“ i „smiri duhove u selu i zavede mir i red“, čak je u tom cilju poveo i četiri husara i jednog kaplara. Prema jednom sačuvanom Izveštaju kaže se da je „glavni krivac za podizanje bune bio sudac Bugarski, ali da su se i Vranjevčani kažnjenički ponašali“. Meštani Vranjeva, takođe su zahtevali da se njihov senator Nikola Peić smeni, ali se opštinska uprava toj inicijativi energično suprostavila. Ovi nemiri, u manjem obimu, nastavljeni su i sledećih godina, ali je revolt Vranjevčana prestao.
Komentari