Prema statističkim podacima iz 1921. godine, u selu je živelo ukupno 6.211 stanovnika. Etnički sastav bio je izrazito homogen: 96,9% stanovništva činili su Srbi, dok je 3,1% bilo Mađara. Ukupno je registrovano 1.360 domaćinstava.
Među seoskim gazdama, oko dvadesetak porodica posedovalo je zemljište u rasponu od 50 do 200 jutara. Među najimućnijima bili su: Boško i Milić Sekulić sa po 200 jutara, Ranko Marinkov sa 150 jutara, Laza Sekulić i Marjan Varadinac sa preko 100 jutara, Čeda Doroslovac i Svetozar Ćurčić sa po 96 jutara, Laza i Branko Stojić sa 80 jutara, Živa Čobanov sa preko 70 jutara, kao i Ilija Sekulić sa 70 jutara zemlje. Oko trideset porodica imalo je posed od približno 50 jutara, dok je dvadesetak porodica raspolagalo sa oko 30 jutara. U selu je živelo i oko 70 zanatlija i zanatlijskih radnika.
Zemljišni fond političke opštine Kumane
Neposredno posle Prvog svetskog rata, a pre sprovođenja agrarne reforme, zemljišni fond političke opštine Kumane obuhvatao je ukupno 5.341 jutro i 762 kvadratna hvata, i to:
- oranice: 678 jutara i 428 hvati
- bašte: 1 jutro i 426 hvati
- livade: 6 jutara i 1.198 hvati
- pašnjaci: 4.108 jutara i 831 hvat
- neplodno zemljište: 546 jutara i 1.079 hvati
Ukupna obradiva površina iznosila je 686 jutara i 425 hvati, dok je neobradiva površina obuhvatala 4.655 jutara i 310 hvati.
Veleposedi i agrarna reforma
Najveći veleposed u ovom periodu posedovala je Emilija Ivanović, rođena Dunđerski, sa ukupno 4.181 jutrom zemlje. Taj posed prostirao se sa obe strane Tise, u bečejskom i kumanskom ataru, a obrađivali su ga uglavnom Kumančani kao najamni radnici. Takođe, oni su obrađivali i zemljište Srpske pravoslavne crkvene opštine u Kumanu, koje je iznosilo 577 jutara i 715 hvati.
Do donošenja Zakona o likvidaciji agrarne reforme 1931. godine, od poseda političke opštine Kumane izdvojeno je 67 jutara i 1.186 hvati za potrebe agrarne reforme, dok je fakultativnim otkupom prodato 571 jutro i 726 hvati. O uslovima kupoprodaje nisu sačuvani potpuni podaci, ali je poznato da su 392 kupca za fakultativni otkup platila ukupno 572.410 dinara. Naknadnom odlukom banske uprave Dunavske banovine iz 1935. godine izdvojeno je dodatnih 25 jutara, tako da je ukupno za agrarnu reformu odvojeno 92 jutra i 1.186 hvati.
Agrarnom reformom eksproprisano zemljište Emilije Ivanović u katastarskoj opštini Novi Bečej podeljeno je dobrovoljcima i agrarnim interesentima u Kumanu. Od ukupno eksproprisanih 2.120 jutara i 1.373 hvati, Kumančanima je dodeljeno 1.191 jutro i 1.138 hvati. Agrarni interesenti trebalo je da plate 1.727.044,48 dinara, dok je država za dobrovoljce isplatila 316.593,06 dinara. Opštini Kumane je kao javno dobro dodeljeno 28 jutara i 295 hvati. Ostatak zemljišta raspodeljen je agrarnim interesentima i dobrovoljcima u Novom Bečeju, kao i za potrebe javnog dobra. Pored toga, Emilija Ivanović je seljacima fakultativnim otkupom prodala još 224 jutra i 1.190 hvati.
Od zemljišta Srpske pravoslavne crkvene opštine u Kumanu eksproprisano je 150 jutara i 126 hvati, koji su podeljeni među 128 agrarnih interesenata, dok je manji deo pripao opštini. Prema odluci Komisije za agrarnu reformu u Zrenjaninu (Petrovgradu) od 28. septembra 1936. godine, agrarni interesenti platili su ukupno 240.560,57 dinara, dok su godišnji anuiteti iznosili 15.660,49 dinara, a kolonizacioni fond 9.622,42 dinara.
Posledice agrarne reforme
Agrarni fond u Kumanu nije bio dovoljan da zadovolji potrebe brojnih agrarnih siromaha. Dodeljena zemlja bila je uglavnom nerodna, slatinjava i često udaljena od sela, što je otežavalo njenu obradu. Zbog nemogućnosti da zemlju samostalno obrađuju, visokih poreza i obaveza otplate, mnogi agrarci su bili prinuđeni da dobijenu zemlju prodaju. Prema svedočenjima savremenika, gotovo 50% agraraca prodalo je svoju zemlju. Zemlju su zadržali uglavnom oni koji su i pre deobe raspolagali sopstvenim posedima i poljoprivrednim inventarom.
Nepravilno sprovedena agrarna reforma dovela je do izražene socijalne diferencijacije stanovništva Kumana. Imućniji seljaci postepeno su se pretvarali u kapitaliste i preduzetnike, dok su siromašni seljaci, naročito agrarci, postajali najamni radnici. Deo agrarnog stanovništva koji nije mogao da pronađe zaposlenje u poljoprivredi bio je prinuđen na iseljavanje, najčešće u Ameriku.
Seoski proletarijat pokušavao je da reši svoj položaj kroz kolonizaciju u novonastala naselja na bivšim veleposedima. Tako su nastala sela Velike Livade, Stajićevo, Vojvoda Stepa i Karađorđevo. Mnoge porodice poljoprivrednih radnika i seoske sirotinje tada su napustile Kumane i naselile se pretežno u Stajićevo i Velike Livade.
Komentari