Bogato spomeničko nasleđe, uklјučujući i stambene objekte koje su gradile ili u njima živele i stvarale znamenite ličnosti, danas čini kulturnu vrednost koja bi morala biti sačuvana i predstavlјena široj javnosti. Na taj način društvena zajednica, počevši od svakog pojedinca ponaosob, postaje svesna da je upravo kulturno nasleđe, bez obzira na prostor i vreme kada je nastalo, nosilac onih vrednosti koje ističu naše lokalne specifičnosti, kulturološke različitosti i čine osobenosti jednog naroda ili manje društvene zajednice. Nјegovo očuvanje i zaštita treba da postane važan faktor u određivanju prioriteta razvoja i napretka svakog društva. Što su društva bogatija i naprednija, to su briga i svest lјudi o neophodnosti očuvanja njihovog kulturnog identiteta razvijeniji.
Nasleđe i identitet: Kuća Glavaševih - Dragulj istorije Vranjeva
Otkrijte bogato nasleđe i kulturni identitet Vranjeva kroz priču o Kući Glavaševih. Ova arhitektonski značajna građevina predstavlja simbol prošlosti i identiteta ovog područja. Sa svojom klasičnom varijantom klasicističkog stila, bogatom dekoracijom i dubokim korenima u istoriji, kuća odiše karakterom i priča priču o vremenima koja su oblikovala zajednicu. Pročitajte više o njenim karakteristikama, arhitektonskim detaljima i ulozi u kulturnom životu Vranjeva. Kuća Glavaševih ne samo da čuva nasleđe, već i inspiriše viziju budućnosti, podstičući svest o važnosti očuvanja kulturnog identiteta za generacije koje dolaze.
Podelite stranicu na društvenim mrežama
Sredinom XVIII veka, nakon razvojačenja Potisko-pomoriške granice, na inicijativu mađarskog plemstva bečki dvor je Srbima ponudio da pređu u Banat ili da ostanu pod ugarskom županijskom upravom. Deo Srba se preselio u Rusiju, a deo prešao u Banat. U severnom Banatu je tada formirano šest graničarskih četa za održavanje reda, odbranu i zaštitu od Tise i omogućavanje redovnog rečnog saobraćaja. Sedište jedne od tih četa bilo je u Vranjevu, koje se prostiralo od ruševina bečejske tvrđave do nekadašnjeg jezera Bakto (Pakto) u blizini pristaništa na Tisi zvanom Gustoš, nešto severnije od današnjeg velikog magacina na nasipu pored Tise na izlasku iz Novog Bečeja. Tu se kasnije razvilo selo Vranovo, zvano šanac Vranjevo. Posle razvojačenja granice, mnogi Srbi graničari iz Starog Bečeja, Bačkog Petrovog sela i Mola naselili su se u šancu.
Porodična kuća Glavaševih u Vranjevu, podignuta u prvoj polovini XIX veka, predstavlјa jedan od retkih primera bogatije građanske kuće toga perioda u Srednjem Banatu. Na istoj parceli nalazi se i pomoćni objekat, na regulacionoj liniji Ulice Svetozara Markovića. Preko puta kuće u istoj ulici, nalazi se Rimokatolička crkva.
Kuća je sagrađena u stilu pojednostavlјene varijante klasicizma kao prizemna ugaona građevina, postavlјena na regulacionu liniju ulica Josifa Marinkovića i Svetozara Markovića, gde izlazi užom stranom. Ispod srednjeg dela zgrade je podrum zasveden poluobličastim svodom. Sa dvorišne strane je duboki zidani trem odakle je posluga ulazila u kuhinju. Zabat je sa zarublјenim vrhom, na šop, tako da ima trapezasti oblik. Krov je dvoslivni, strm i pokriven biber crepom.
Raspored prostorija je funkcionalan i prilagođen potrebama građanske porodice. Odiše toplinom i udobnošću. Iz centralnog ulaznog hola (predsoblјa) ulazi se u gostinsku (primaću), devojačku (momačku) sobu i kuhinju. Ručno zvonce u ćošku hola služilo je da najavi ulazak gosta ili da se pozove posluga. Tu je i ložište za grejanje susednih prostorija. Kuhinja je povezana sa holom uskim, jednokrilnim, drvenim vratima i malim otvorom u zidu sa metalnim vratnicama, koja su se otvarala po potrebi, kao šalter kroz koji je posluga posluživala. U kuhinji se nalaze otvoren odžak i zidani šporet za sgtremanje hrane. Soba za poslugu u produžetku kuhinje okrenuta je prema sporednoj ulici. Desno od gostinske sobe, koja gleda na glavnu ulicu, nalazi se spavaća, a levo je radna soba. Spavaća soba povezana je sa devojačkom (momačkom) sobom u kojoj je zidana peć.
Stanje pre početka radova
Stanje Glavaševe kuće bilo je do kraja 2006. godine veoma loše. Oštećenja su nastala zbog neodržavanja i izloženosti atmosferskim uticajima. Kuća duži vremenski period nije korišćena, a posle provale bila je zatvorena i nedostupna posetiocima.
Koncept stalne postavke Spomen muzeja - Glavaševa kuća u Vranjevu osmišlјen je tako da njen enterijer, zajedno sa spolјašnjim izgledom, oslikava bogatiju građansku kuću iz XIX veka. Kako je u njoj rođen i živeo sve do svoje smrti, 1909. godine, narodni dobrotvor dr Vladimir Glavaš, vodilo se računa da se svi zatečeni predmeti, delovi starog nameštaja, stare fotografije i slike u ulјu, očiste, konzerviraju, restauriraju i budu izloženi kao delovi stalne postavke muzeja.
Kuća Vladimira Glavaša sastoji se od nekoliko prostorija. Najveća i najraskošnije opremlјena soba jeste primaći ili gostinski salon.