Od 17. do 22. maja 1926. godine u Beču je održan Treći kongres Komunistička partija Jugoslavije, koji se, između ostalog, bavio agrarnim i seljačkim pitanjem. Delegat iz Kumana bio je Laza Blažić, izabran na oblasnoj konferenciji u Zrenjaninu. Kongres je održan u vreme žestokih frakcionaških sukoba unutar Partije.
U razgovoru sa Jovan Veselinov, Blažić je izneo svoje utiske sa Kongresa, ističući nezadovoljstvo međusobnim sukobima rukovodilaca, ali i nadu u budućnost Partije. Posebno je verovao pojedinim istaknutim komunistima, među kojima su bili Filip Filipović i Vladimir Čopić. Zaključio je da komunisti moraju nastaviti borbu i verovati u mogućnost stvaranja boljeg društva.
Organizacija KPJ u Kumanu
Tokom 1926. godine u Kumanu je delovalo između pet i sedam partijskih ćelija, sa oko 80 organizovanih članova. Većinu su činili poljoprivredni radnici, sitni zanatlije, sezonski radnici i siromašni seljaci. Organizacija KPJ u Kumanu pružala je pomoć partijskim grupama u susednim mestima, među kojima su bili Novi Bečej i Velike Livade. Kada je osnovana zajednička partijska grupa za Vranjevo i Novi Bečej, ona je dobijala direktive od Mesnog komiteta u Kumanu, a sastancima su često prisustvovali Laza Blažić i Nova Stančić.
Pogoršanje privrednog stanja i jačanje sindikalnog rada
Opšte privredno stanje na selu 1925–1926. godine znatno se pogoršalo. To je stvorilo povoljne uslove za jačanje revolucionarnog pokreta pod vođstvom KPJ. Mesna organizacija koristila je legalne oblike rada kako bi učvrstila savez radnika i seljaka, posebno među agrarnim proletarijatom i zanatlijskim radnicima.
Komunisti su postepeno stvarali uporišta u legalnim organizacijama, poput Udruženja za obrazovanje mladih ljudi i organizacije Saveza poljoprivrednih radnika, koja je delovala u okviru nezavisnih sindikata. Najjače uporište pronašli su u Podružnici Saveza poljoprivrednih radnika.
Osnivanje Podružnice SPRJ u Kumanu
Podružnica Saveza poljoprivrednih radnika osnovana je 5. septembra 1926. godine, bez dozvole sreskog načelnika. Imala je oko 300 članova – agrarni proletarijat, siromašne seljake i deo srednjih domaćina. Predsednik podružnice bio je Sredoje Stančić, potpredsednik Veselin Tatić, sekretar Đura Brančić, blagajnici Lazar Mirčetić i Voja Stančić, a članovi Nadzornog odbora Slavko Miškov i Slavko Strajnić.
Podružnica je delovala javno. Sastanci su održavani u Domu sindikata, u kući Miloša Ćurčića, papudžije, gde je bila istaknuta tabla sa natpisom Pododbor Saveza poljoprivrednih radnika Jugoslavije u Kumanu. Zidovi su bili ukrašeni portretima Karl Marx, Friedrich Engels i Vladimir Lenjin.
U Domu je postojala biblioteka sa oko 200 knjiga, među kojima su bila i dela zabranjenih autora poput Grigorij Zinovjev, Nikolaj Buharin, Anatolij Lunačarski i Lav Trocki. Čitali su i radničku štampu: „Organizovani radnik“, „Srp i čekić“, „Mladi boljševik“, „Ćelija“ i druge listove.
Članovi podružnice plaćali su članarinu i posedovali članske knjižice. Nakon osnivačke skupštine podneli su molbu sreskom načelstvu u Novi Bečej za odobrenje rada podružnice, koju su potpisala 32 poljoprivredna radnika.
1. Milivoj Stančić, bačen u Tisu kod Čuruga za vreme racije
Ovaj tragični događaj se odnosi na Raciju u južnoj Bačkoj (poznatu i kao Novosadska racija) iz januara 1942. godine, kada su snage mađarske okupacione vojske i žandarmerije izvršile masovna pogubljenja civila u Čurugu i okolnim mestima.
Komentari