• ličnosti
• kultura

Novi Bečej je malo mesto, do oslobođenja računao se u varošicu koja je imala oko 7000 stanovnika. A kada se zna da se mnogo njegovih stanovnika u vremenskom razmaku samo od oko 30 godina bavilo književnošću, a najviše njih pisanjem stihova, onda se smelo može reći da je u Novom Bečeju postojala prava pesnička škola. Pogotovo kad se uzme da je jedna grupa tadašnje novobečejske omladine, deo njene mlade inteligencije, pisala stihove kao po nekom zajedničkom dogovoru, a neki od njih i po dogovoru — tako da su skoro bukvalno sačinjavali izistinsku pesničku školu.

• Tisa
• saobraćaj

Posle havarije male lađe „Stari Bečej", 12. septembra 1931. godine , Novi i Stari Bečej ostali su za izvesno vreme bez dnevnog brodskog prevoza putnika. To nije dugo potrajalo pa su beogradski brodovlasnici Jezdić i Bakarić prihvatili da vrše taj prevoz svojim lepim i skoro novim motornim brodom „Tomislav". Nosivost broda je bila, ako se dobro sećam 250 putnika.

Novi Bečej, kao malo koje mesto u Vojvodini, slavi ove 1991. godine devetsto godina od prvog pismenog traga svoga postojanja, mada ima prilično uverljivih dokaza da je postojao pedesetak i više godine ranije.

U želji, da toj velikoj proslavi, dam i svoj skromni doprinos, napisao sam ovu knjigu kao drugi deo mojih sećanja (prvi deo je knjiga „Čari prošlih dana") na život u Novom Bečeju i Vranjevu pre pedesetak i više godina.

• ličnosti
• kultura

On je bio srcem i dušom vezan za Vojvodinu. Ipak, oni koji su se dodvorili političarima, a zatim od njih dobili ovlašćenje da utiču na kulturni razvoj pokrajine, njegovu posvećenost doživljavali su kao nametljivost.

• Tisa
• privreda

Omogućava prihvatanje svih suvišnih voda sa slivnog područja – gravitaciono (slobodnim padom) ili veštački – crpkama, i evakuiše ih dalje u glavne prijemnike: Tisu i Dunav. Trase OKM-a projektovane su tako da dimenzije proticajnih profila ovih velikih i moćnih kanala zadovoljavaju u horizontalnom i visinskom pogledu.

• sport
• fudbal

U poslednjim godinama pred početak Drugog svetskog rata, u Novom Bečeju se javila potreba za osnivanjem novog fudbalskog kluba koji bi okupio radničko-zanatsku omladinu. Naime, Fudbalski klub Zvezda je u to vreme već imao ustaljenu ekipu i bio je, u izvesnoj meri, zatvoren za prijem novih igrača iz tog društvenog sloja. Zbog toga je 1940. godine grupa mladića, uglavnom iz reda Mađara, osnovala Sportski klub Napredak.

• Tisa
• privreda

Snabdevanje vodom je, posle odvodnjavanja, dobilo najznačajnije mesto. Sagledana je buduća potrošnja vode iz OKM-a i prostorni raspored potreba za vodom. Izučene su karakteristike na mestima izvorišta OKM-a na Dunavu i Tisi, vodeći računa o tehničkoj sigurnosti i ekonomičnosti snabdevanja vodom.

• ličnosti
• kultura

Osnivač prvog srpskog profesionalnog pozorišta, rođen je u Novom Bečeju (tada Vranjevu) 26. septembra 1818. godine, od oca Mojsija, trgovca, i majke Sofije, domaćice. Ljubav prema pozorištu i glumcima nosio je još iz roditeljskog doma.

• kultura
• muzika

31. maj – 3. jun 2000.
Otvoreno takmičenje solo pevača

Ono što je zbog NATO agresije na SR Jugoslaviju izostalo tokom 1999. godine – Otvoreno takmičenje solo pevača – održano je godinu dana kasnije, na 8. „Obzorjima na Tisi“, od 31. maja do 3. juna 2000.

• Tisa

Vraćajući se na moje putovanje, brodom „Miroslav", setio sam se i dva neprijatna trenutka doživljena na Tisi. Nisu bili tragični, ali eto, bili su toliko uzbudljivi, da su ostali nezaboravni sve do današnjeg dana.

• kultura
• muzika

Otvoreno takmičenje solo pevača

Deseti festival srpske solističke vokalne muzike, posvećen rodonačelniku srpske solo pesme Josifu Marinkoviću, održan je od 23. do 25. maja 2002. godine. Jubilarna manifestacija realizovana je uz podršku brojnih donatora, generalnog sponzora AD „Polet“ IGK Novi Bečej i pokroviteljstvo Skupštine AP Vojvodine. Manifestaciju je otvorio potpredsednik Skupštine APV, Milan Manuštik.

• rat
• Jevreji
• stanovništvo

Jedini ugledni Jevrejin iz Novog Bečeja koji tada nije bio uhapšen bio je dr Dezider Kanic, advokat. On je stupio u direktan kontakt s vojnim komandantom mesta i, dokazavši da je ranije bio nemački ulanerski oficir, uspeo je da dobije dozvolu za prelazak u Mađarsku (vidi svedočenje dr Viktora Jordanića).

• Tisa
• privreda

Brana na Tisi kod Novog Bečeja predstavlja najveći objekat Hidrosistema Dunav–Tisa–Dunav. Njena osnovna funkcija je gravitaciono upuštanje vode u osnovnu kanalsku mrežu Banata, što omogućava navodnjavanje velikih poljoprivrednih površina i snabdevanje vodom drugih potrošača. Na ovaj način, upuštena voda istovremeno može biti iskorišćena za više namena.

• školstvo

Zakon o društvenoj brizi o deci stupio je na snagu 2.7.1992. godine. Od tog datuma su počele promene u funkcionisanju i radu predškolskih ustanova.

Radna 1992/93. godina je bila veoma teška, inflacija je bila velika, jedva se preživljavalo. Od Ministarstva za boračka i socijalna pitanja smo dobijali "polutke" za ishranu dece.

• crkva

Od kada je veliko nevreme 1931. godine  srušilo vitki toranj sa pravoslavne crkve u Novom Bečeju samo su nam retke fotografije i po koje razglednice ostale kao dokument o tom nikad ne prežaljenom, a toliko prepričavanom ukrasu naše crkve. Kada je iste te godine postavljen nov toranj sa širim gabaritima, a i po dužini dosta kraći, građani, a posebno vernici nisu baš sa simpatijama gledali na njega.

• rat
• Jevreji
• stanovništvo

U jednom od zapisa navodi se da je, u vremenu delimične slobode, deo imućnijih Jevreja uspeo da se spase uz mito nemačkim vojnicima – najčešće šoferima – i da pobegne izvan Srbije. Postoji i pretpostavka, zasnovana na neproverenim informacijama, da je Verona, ćerka Cigler Danijela, drvarskog trgovca iz Novog Bečeja, uspela da se domogne Rumunije zahvaljujući vezi sa jednim nemačkim oficirom, a da je potom, po završetku rata, emigrirala u Izrael. Međutim, ova vest nikada nije potvrđena.

• ličnosti
• sport
• fudbal

Ferenc Gomba, poznat među prijateljima i saigračima kao Feri ili Frici, bio je potpuna suprotnost svom starijem bratu Lacijemu po temperamentu. Brz, živahan i strastven, isticao se posebno kao levo krilo prvog tima DMKS Turul, još od samih početaka sezone 1941/42.

• istorija
• ličnosti

U nekadašnjem novobečejskom porodilištu, koje se nalazilo nadomak kuće porodice Andre, 21. jula 1951. godine rođen je Karolj, budući kolekcionar i filatelista. Osnovno i srednje obrazovanje stekao je u Novom Bečeju, Subotici i Novom Sadu, gde se kasnije zaposlio kao laborant.

• Tisa

Odbrana od poplave, odnosno prihvatanje spoljnih voda, ostvaruje se kroz poboljšanje uslova odbrane na vodotocima koje preseče državna granica, odnosno onih koji dolaze iz Rumunije. Ti vodotoci su Zlatica, Begej, Tamiš i ostali, koji imaju izgrađene nasipe, a pre izgradnje Magistralnih kanala imali su ozbiljne probleme u odbrani od poplava.

Iako sam sa roditeljima živeo na salašu u neposrednoj blizini Novog Bečeja na putu za Kumane, svi moji bliski drugovi, u tim dečačkim godinama, bili su Vranjevčani.

Tako sam, zahvaljujući njihovim pričama, zavoleo pojedine delove, ili bolje reći mesta, vranjevačkog hatara, više nego novobečejske i prosto sam trepereo od želje da ih upoznam.

• ličnosti
• kultura

Nakon rata, 1948. godine, Bogdan Čiplić napisao je dramski komad pod nazivom „Nad popom popa“. Predstava je izvedena desetak puta na sceni Srpskog narodnog pozorišta u Novom Sadu. Njegova sledeća komedija, „Varalica u Bečeju“, igrana je u okviru proslave stogodišnjice SNP-a. Komad „Traktat o sluškinjama“ doživeo je više od 50 izvođenja, dok je i drama „Kaplar i car“ našla svoje mesto na sceni ovog pozorišta.

Reč salaš je mađarskog porekla (szallas) i koristi se još u 13. veku. I danas, u Mađarskoj postoje brojna naselja sa dodatkom imenu zsallas kao na primer: Kisuvszallas, Jakobszallas, Kunszallas, Fiilopszallas, Szabadszallas i dr.

• stanovništvo

Krajem IX veka, tačnije – 895. godine, u područje srednjeg toka Dunava i Tise prodiru Mađari, gde zatiču brojna južnoslovenska plemena.

U početku organizatori i učesnici pljačkaških pohoda, postepeno prelaze na sedelački način života i primaju dosta navika i običaja starosedelačkog, južnoslovenskog stanovništva.

• ličnosti
• kultura
• umetnost

Dragiša Bunjevački, slikar iz Novog Bečeja i osnivač grupe „Selo“, rođen je 1925. godine u Pančevu.
Bio je umetnik koji je živeo da bi slikao, ali nikada nije živeo od slikarstva niti slikao zarad pukog opstanka.

• istorija

Tragovi stalnih ljudskih naselja na području novobečejske opštine otkriveni su na Borđošu, Garajevcu i Matejskom brodu. Metejski brod, kao značajno arheološko nalazište, Rešenjem Zavoda za zaštitu i naučno proučavanje spomenika kulture NR Srbije 1950. godine stavljen je pod zaštitu države.

• Tisa

Odmah, po izlasku moje knjige „Čari prošlih dana", Ljubica Nićin (ovo joj je devojačko prezime) i još nekoliko njih primetilo je da sam zaboravio da opišem cvetanje Tise. Ovaj prikaz je dokaz da priznajem da sam stvarno zaboravio. Tiski cvet je, nema sumnje spadao u izuzetne čari prošlih dana. Pogotovo, što je i on isčezao, kao i mnoge druge, nekadašnje, lepe životne radosti.

• Jevreji
• stanovništvo

Novi Bečej, koji je zajedno sa Vranjevom iz doba Velikokikindskog dištrikta bio izrazito trgovačko mesto sa naročito razvijenom izvoznom trgovinom žitarica krajem XVIII i početkom XIX veka, oduvek je bio privlačan za preduzimljive i sposobne privrednike, a posebno za trgovce.

• rat
• Kumane
• revolucija

Nakon zloglasne Obznane, rad Komunističke partije Jugoslavije (KPJ) u Kumanu je zabranjen, a raspuštena je i organizacija Srpske partije radničke Jugoslavije (SPRJ). Donošenjem Zakona o zaštiti države, najistaknutiji članovi KPJ preživljavali su teške dane. Ljubomir Čolić, sekretar partijske organizacije, zbog mučenja i maltretiranja preminuo je vrlo mlad nakon izlaska iz zatvora.

• sport
• fudbal

Dečiji fudbalski klubovi Zvezda i Banat u Novom Bečeju praktično postoje još od 1932. godine, a ne od 1931, kako je kasnije navedeno na memorandumu Zvezde. Treba istaći da se Banat u prve dve godine svog postojanja zvao Orao.

Pročitaj više: Dečiji fudbalski klubovi Zvezda i Banat u Novom Bečeju (1932–1936)

Featured

Nesreća na Tisi 1931. godine: Priča o preživljavanju i hrabrosti

Lazar Mečkić Plam zavičaja Pregleda: 544

• Tisa

Novi i Stari Bečej posle prvog svetskog rata, a verovatno je to tako bilo i ranije, bili su povezani omanjim brodićem pod imenom „Stari Bečej", koji je više puta u toku dana saobraćao od jednog do drugog Bečeja. Njime su, sećam se sve do postojanja privatne gimnazije u Novom Bečeju, putovali đaci iz Starog Bečeja u više razrede gimnazije. Stari Bečej je u to vreme imao samo nižu gimnaziju tj. do četvrtog razreda.

Pročitaj više: Nesreća na Tisi 1931. godine: Priča o preživljavanju i hrabrosti