srenhu

Istorijat istraživanja

Ptice i vaskularne biljke slanih stepa i jezera u Vojvodini u fokusu su istraživača biodiverziteta već gotovo 70 godina. Prva sistematizovana istraživanja flore i vegetacije zaslanjenih područja Vojvodine kojima je obuhvaćeno i područje Rusande izvršena su četrdesetih godina prošlog veka od strane Živka Slavnića (Slavnić, 1943; 1948; 1950). Značajan doprinos poznavanju flore i vegetacije Rusande i okoline su dali i Aleksa Knežević, Pal Boža, Vida Stojšić, Branislava Butorac (Knežević, 1990; 1994; Knežević & Boža, 1987;1988; Knežević & Boža, 1990; Knežević i sar., 2003; Butorac, 1993). Pored flore i vegetacije, u novije vreme su proučavane i ekofiziološke karakteristike halofita na području Rusande (Dajić, 1996a, b).

Prve konzistentne podatke o pticama daju Marčetić i Antal (1961), koji u ornitologiju u Srbiji uvode temu sagledavanja faune ptica slanih jezera kao poseban ornitofaunistični zadatak. Nakon toga, istraživači produbljuju ovu temu (Šoti & Dimitrijević 1974). Naročito plodan trag u poznavanju ptica Rusande i radove bogate podacima sa ovog područja ostavio je dr Srđa Dimitrijević, koji je na Rusandi ptice istraživao od polovine 1960-ih do sredine 1980-ih (Dimitrijević 1977; 1983a; 1983b; 1984). Istraživanja na Rusandi gotovo prestaju sredinom 1980-ih, sve do početka 21. veka. Ovaj lokalitet mladi ornitolozi redovno počinju da posećuju tek 2004. godine, naročito: Marko Šćiban, Milan Ružić, Dimitrije Radišić i Draženko Rajković.

Najvažnije dostignuće njihovog rada je lista ptica sa statusima i međunarodnim značajem svih vrsta zabeleženih u periodu od 1950. do 2010. (Šćiban et al. 2010), a iz tog perioda i potiču savremeni međunarodni statusi ovog područja (Puzović et al. 2009).

Istraživanja faune sisara područja Rusande nisu do sada vršena. Postoje samo sporadični podaci vezani za pojedine vrste i pojedinačne lokalitete koje daje Petrov (1992). Većina podataka je rezultat terenskog rada kao i usmenih saopštenja ljudi sa terena. Kako su prirodne vrednosti područja Rusande slične sa područjem SRP „Slano kopovo“ i SRP „Okanj bara“, većina prisutnih vrsta im je zajednička. Popis prisutnih vrsta na prostoru Slanog kopova daju Tvrtković i Džukić (1977). Podaci vezani za prisustvo sisara na SRP „Okanj bara“ daje Delić u studiji zaštite (Panjković i drugi, 2011).

Entomofaunistička istraživanja okoline jezera Rusanda predstavljaju, takoreći, preliminarna istraživanja. Izuzev dve registrovane vrste vilinskih konjica (Odonata), navedene u magistarskom radu Santovca (2007), nisu publikovani drugi entomološki rezultati.

Branhiopodne račiće na prostoru Velike i Male Rusande i okoline Melenaca proučavali su Ratajac & Petkovski (1990), Petkovski (1991), Petrov & Petrov (1997), Cvetković – Miličić et al. (2004), i Miličić & Petrov (2007). Ostrakodne račiće obradili su Karan-Žnidaršič & Petrov (2007), kopepodne Ratajac & Petkovski (1990) i Petkovski (1991), a rotatorije Velike Rusande Ratajac & Petkovski (1990).

Proučavanjem vodozemaca i gmizavaca na prostorima Srbije i Vojvodine bavili su se mnogi istraživači: Marsilie, 1700, 1726; Fitzinger, 1824; Werner, 1897; Mehely, 1902, 1903 (Džukić, 1977). Od domaćih naučnika i istraživača ovom problematikom su se bavili: Pančić, 1869; Dokić, 1883; Karaman, 1948; Radovanović, 1951; Prša, 1954, 1958; Džukić, 1968, 1972, 1974, 1987, 1994, 1995; Mikeš, 1977; Paunović, 1990; Vasić et al. 1991 (Momirov, 2002). Na području Rusande do sada nisu vršena kontinuirana herpetološka istraživanja, pa ne raspolažemo relevantnim podacima o prisustvu i stanju populacija faune vodozemaca i faune gmizavaca. Zbog toga trenutno stanje moramo oceniti kao nedovoljno istraženo, a u ovom momentu moguće je dati podatke samo na osnovu preliminarnih istraživanja. Može se očekivati da će se daljim proučavanjima proširivati ovde priložen spisak prisutnih vrsta.

Prve hemijske analize jezerske vode i mulja sa dna izvršene su 1865. godine, od strane Carske Bečke Akademije „Josif“, kada su i utvrđena lekovita svojstva, a rezultati su objavljeni 1866. od strane prof. A. Šnajdera (Popov, 2000).

Diskontinualno praćenje kvaliteta peloida, površinskih i podzemnih voda za potrebe funkcionisanja banjskog područja vršeno je od 1959. do 2010. godine, a podaci o praćenju odgovarajućih parametara postoje za mali broj godina. Ispitivanja saliniteta vode vršena su 2005. godine (Borosh, 2005).

Centar za higijenu i humanu ekologiju Zavoda za javno zdravlje iz Zrenjanina prati kvalitet prečišćenih otpadnih voda banjskog kompleksa, u kontinuitetu od 2005. godine.

U okviru projekta „Ispitivanje kvaliteta zemljišta u blizini potencijalne lokalne ekološke mreže na prostoru srednjeg Banata“, izvršeno je ispitivanje kvaliteta zemljišta i sedimenta tokom 2010. godine. Projekat je je realizovao Institut za ratarstvo i povrtarstvo iz Novog Sada, u saradnji sa Pokrajinskim zavodom za zaštitu prirode, a finansiran je od Fonda za zaštitu životne sredine i Pokrajinskog sekretarijata za zaštitu životne sredine i održivi razvoj AP Vojvodine.

Među brojnim istraživačima koji su svojim rezultatima postavili hidrogeološke osnove za prostor Vojvodine (uključujući istraživano područje) važno je istaknuti A. Kukina, N. Milojevića, B. Stepanovića, Đ. Marinovića, D. Nikolića, B. Kosanovića, J. Josipovića, V. Aksina, S. Alimpića i dr. Pored većeg broja studija i radova koji razmatraju hidrogeološku problematiku na području Vojvodine, ovde se navode tri ključne reference. U prvom redu to je Regionalna studija o mogućnostima vodosnabdevanja pod nazivom „Strukturna hidrogeološka karta Vojvodine“ (Nikolić i sar. 1967), zatim neobjavljena studija pod nazivom „Mineralne i termomineralne vode i mogućnosti korišćenja“ (Aksin i sar. 1976) i rad „Prikaz opštih geoloških i hidrogeoloških prilika u SAP Vojvodini“ (Marinović, 1982). Ove studije predstavljaju osnovu za odgovarajuću analizu hidrogeoloških karakteristika šireg područja PP „Rusanda“.

Povezani članci