srenhu

Batrahofauna i herpetofauna Okanj bare

Gatalinka (Hyla arborea)Na području koje obuhvata Okanj bara zabeleženo je čak 8 vrsta vodozemaca, što čini 47% od 17 vrsta koje žive na teritoriji Autonomne Pokrajine Vojvodine, odnosno 35% od ukupno 23 vrste koje su zabeležene na teritoriji republike Srbije (Radovanović,1951., Arnold, E. N., Burton, J. A.,1985., Džukić,1995). U batrahofauni najzastupljeniju komponentu čine tri vrste familije Ranidae: Pelophylax kl. esculenta  (zelena žaba), Pelophylax lessonae (mala zelena žaba) i Pelophlax ridibundus (velika zelena žaba) koje su i najznačajnije u lancu ishrane barsko-močvarnih staništa. Predstavnici ove tri vrste zastupljene su sa 30% u ishrani čaplji i roda. Ove vrste žaba zaštićene su Pravilnikom o proglašenju strogo zaštićenih i zaštićenih divljih vrsta biljaka, životinja i gljiva („Sl. Glasnik RS", br. 5/10), i nalaze se u Prilogu II: zaštićene divlje vrste biljaka, životinja i gljiva.

Stanje populacija vrsta vodozemaca u direktnoj je vezi sa stanjem akvatičnih biotopa koji su im neophodni za normalno odvijanje životnog ciklusa.

Belouška (Natrix natrix)Neke vrste vodozemaca (gatalinka, crvenotrbi mukač, obična češnjarka, zelena krastača, šumska žaba) borave u vodenoj sredini samo tokom kratke sezone parenja, dok ostatak godine provode na okolnim terestričnim lokalitetima, gde se hrane i gde provode zimu u hibernaciji.

Na ovom lokalitetu zabeleženo je i 6 vrsta gmizavaca, što čini 40% od 15 vrsta koje žive na teritoriji Autonomne Pokrajine Vojvodine, odnosno 27% od ukupno 22 vrste koje su zabeležene na teritoriji republike Srbije.

Po gore navedenim podacima moramo zaključiti da je ovo područje izuzetno značajno kao reproduktivni centar i centar biodiverziteta faune vodozemaca i gmizavaca.

Određeni broj vrsta vodozemaca i gmizavaca, koje obitavaju na području predviđenom za zaštitu, značajne su u međunarodnim i nacionalnim razmerama (Dobretić, 2001).

Vodozemci sa OkanjaVažan faktor velike raznovrsnosti batrahofaune i herpetofaune na ovom lokalitetu je prisustvo različitih tipova staništa. Na ovom prostoru su mozaično raspoređeni različiti tipovi staništa, među kojima preovlađuju vodena staništa koja su od izuzetne važnosti za faunu vodozemaca, ali se nalaze i vlažne livade, kao i ostaci fragmenata sa stepskom vegetacijom. Stanje populacija svih vrsta vodozemaca u direktnoj je vezi sa stanjem akvatičnih biotopa koji su im neophodni za normalno odvijanje životnih ciklusa. Mnoge vrste ovde prisutnih vodozemaca borave u vodenoj sredini samo tokom kratke sezone parenja, dok ostatak godine provode na okolnim terestričnim lokalitetima, gde se hrane i gde provode zimu u hibernaciji. Sa druge strane za sve vrste gmizavaca (bilo da su više vezani za vodu kao barska kornjača ili belouška, ili da nisu uopšte vezani za vodu kao sve vrsta guštera i smuk) ova zona predstavlja jedino mesto gde mogu uspešno da završe svoj reproduktivni ciklus, odnosno da polože jaja, i jedino mesto gde mogu da prezime.

Vrste gmizavaca prisutne na području predviđenom za zaštituNovija istraživanja (Raymond D. Semlitsch and Bodie, 2003) pokazuju da vodozemci u proseku migriraju od 159-290 metara od obale vodene površine (minimalno 20-30 m, maksimalno do 1600 m). Gmizavci migriraju u proseku od 127-289 m od obale (minimalno 30 m, maksimalno do 1600 m).

U tabeli su predstavljene vrste vodozemaca koje su zabeležene na istraživanom području i koje zavise od očuvanja slatina i bara, kao i značaj na nacionalmom i međunarodnom nivou:

Skraćenice, koje označavaju status zaštite i/ili ugroženosti vrste:

PSZDV - Pravilnik o proglašenju strogo zaštićenih i zaštićenih divljih vrsta biljaka, životinja i gljiva (.Sl. Glasnik RS", br. 5/10): Prilog I: strogo zaštićene divlje vrste biljaka, životinja i gljiva (I) i Prilog II: zaštićene divlje vrste biljaka, životinja i gljiva (II).

CITES - vrste obuhvaćene Konvencijom o međunarodnom prometu ugroženih vrsta divlje flore i faune:

Anneh II - Vrste koje mogu biti ugrožene ako se njihov promet ne podvrgne strogim propisima

Anneh III - Vrste obuhvaćene Naredbom o stavljanju pod kontrolu korišćenja i prometa divljih biljnih i životinjskih vrsta, (Sl. gl. RS 17/1999.

IUCN - kategorije ugroženosti: LC  poslednja briga, LRnt zavisne od zaštite, skoro ugrožene.

Bern -  Konvencija o zaštiti evropskog divljeg živog sveta i prirodnih staništa. Bern,1979;

Anneh II - strogo zaštićene životinjske vrste;

Anneh III - zaštićene vrste koje podležu posebnim upravnim merama (regulisanje/zabrana eksploatacije, prometa i držanja).

EU - Direktive Saveta Evropske Unije (Directive 92/43/EEC)

Anneh II - životinjske i biljne vrste od zajedničkog interesa čije očuvanje zahteva određivanjeposebnih područja za njihovu zaštitu;

Anneh IV - životinjske i biljne vrste od zajedničkog interesa koje zahtevaju strogu zaštitu;

Anneh V - životinjske i biljne vrste od zajedničkog interesa čija eksploatacija podleže posebnim upravnim merama.

U tabeli su predstavljene vrste gmizavaca koje zavise od ovog područja, i dva nivoa značaja:

PSZDV - Pravilnik o proglašenju strogo zaštićenih i zaštićenih divljih vrsta biljaka, životinja i gljiva (.Sl. Glasnik RS", br. 5/10):

Prilog I: strogo zaštićene divlje vrste biljaka, životinja i gljiva (I) i Prilog II: zaštićene divlje vrste biljaka, životinja i gljiva (II).

CITES - vrste obuhvaćene Konvencijom o međunarodnom prometu ugroženih vrsta divlje flore i faune:

Anneh II - Vrste koje mogu biti ugrožene ako se njihov promet ne podvrgne strogim propisima

Anneh III - Vrste obuhvaćene Naredbom o stavljanju pod kontrolu korišćenja i prometa divljih biljnih i životinjskih vrsta, (Sl. gl. RS 17/1999.

IUCN - kategorije ugroženosti: LC poslednja briga,  LRnt zavisne od zaštite, skoro ugrožene.

Bern - Konvencija o zaštiti evropskog divljeg živog sveta i prirodnih staništa, Bern,1979;

Anneh II - strogo zaštićene životinjske vrste;

Anneh III - zaštićene vrste koje podležu posebnim upravnim merama (regulisanje/zabrana eksploatacije, prometa i držanja).

EU - Direktive Saveta Evropske Unije (Directive 92/43/EEC)

Anneh II - životinjske i biljne vrste od zajedničkog interesa čije očuvanje zahteva određivanje posebnih područja za njihovu zaštitu;

Anneh IV - životinjske i biljne vrste od zajedničkog interesa koje zahtevaju strogu zaštitu;

Od navedenih vrsta vodozemaca i gmizavaca više od pola (oko 60%) su zaštićene kao strogo zaštićene divlje vrste i svrstane u nacionalne i međunarodne crvene liste kao retke i ugrožene vrste. Bez obzira na važeći status zaštite, sve navedene vrste predstavljaju, u lancu ishrane, značajnu

kariku funkcionisanja postojećih ekosistema i uslov opstanka velikog broja vrsta ptica i sisara. Vodozemci i gmizavci su i značajni regulatori brojnosti faune beskičmenjaka, naročito insekata.

Radi očuvanja raznolikosti faune vodozemaca i gmizavaca, njihovog prostornog rasporeda i dinamike njihovih populacija, neophodno je očuvati i unapređivati raznovrsnost staništa na ovom području.

Dalja, kontinuirana faunistička i biocenološka istraživanja, kao i istraživanja struktura populacija prisutnih vrsta trebala bi da daju odgovor koje vrste su najugroženije i one bi postale predmet posebnih programa i mera zaštite i upravljanja populacijama.

Na osnovu iznetih podataka smatramo da je herpetofauna ovog područja izuzetno značajna, te da treba preduzeti sve mere i aktivnosti da se njihova staništa očuvaju.

Povezani članci