srenhu

Geomorfološke odlike

U geomorfološkom pogledu zaštićeno područje pripada aluvijapnoj ravni reke Tise. Šire posmatrano na banatskoj strani aluvijalna ravan Tise, idući od severa ka jugu, ima nekoliko suženja i proširenja posmatrajući teren od reke ka banatskoj lesnoj terasi. Prema Bukurovu (1975) proširenja su: krstursko-novokneževačko, padejsko-novobečejsko, novobečejsko-aradacko I proširenje između naselјa Aradac i Perlez. Područje „Okanj bare" nalazi se na novobečejsko-aradackom proširenju.

Aluvijalno proširenje između Novog Bečeja i Aradca je prostor između naseljenih mesta: Novi Bečej, Kumane, Melenci, Elemir i Aradac, sa jedne I Tise sa druge strane. Pomenuta naselјa podignuta su na višim delovima lesne terase, osim naselјa Taraš koje je podignuto na lesnom ostrvu, a okruženo je aluvijalnom ravni reke Tise. Na prostranoj aluvijapnoj ravni karakteristični su akumulacioni oblici reljefa i to: obalske gredice, obalski brežulјci i rečna ostrva. Za formiranje obalskih greda značajnu ulogu imalo je često izlivanje vode iz korita reke, odnosno njeno taloženje, od krupnog, a potom i sitnog materijala koji je reka nanela svojim tokom. Visina obalskih greda je za oko 3 metra viša od okolnog terena. Delovanjem vetra odnosno, usled eolske erozije I akumulacije, od obalskih greda nastali su obalski brežulјci.

U prikazu morfologije mikro-oblika u aluvijalnoj ravni Tise značajno mesto zauzimaju uske i izdužene depresije otvorene prema Tisi koje se pružaju u nizu koncentričnih lukova, kao i uporedni brežulјci dugi nekoliko kilometara. Na području „Okanj bare" depresije predstavljaju ostatke nekadašnjeg meandra Tise. Najznačajnije i najveće su: Okanj bara sa Okanjicom, bara Crvenka, Čikoš i Nađoš. Nalazi se i veći broj plićih depresija koje svojim toponimima ukazuju na niže terene, kao što su: Blato, Duboka, Široka I Jegdina kopov, Kumanski vanji, Rogozara itd. Između depresija, visokih greda I kopova u zaštićenom području postoje zaravne koje se koriste kao pašnjaci I viši tereni koji se obrađuju i koriste kao polјoprivredno zemlјište. Visinska razlika terena kreće se od 74 m n.v. na dnu depresija, pa do 83 m n.v. na istočnoj visokoj obali Okanj bare. Na zaštićenom području svojom visinom izdvaja se nekoliko humki: Mazgina, Vanj, Bijelina i Leja humka visine oko 86 m n.v. U prošlosti, stare plemenske zajednice, tz. „Stepski narodi" su podizali humke kao grobnice i koristili blizinu reke Tise kao orjentir za kretanje kroz Panonsku ravnicu.

Na osnovu geomorfološke karte Vojvodine (1:200 000) na lokalitetu „Okanj bare" oblici fluvijalnog relјefa su genetski vezani za neposredno dejstvo savremenih rečnih tokova. Tisa kao izrazito velika reka imala je izuzetan uticaj na morfološko oblikovanje relјefa uz njen tok. Deo zaštićenog područja nalazi se u prostoru aluvijalne ravni, kao najnižeg dela vojvođanske nizije. Nešto viši teren predstavlјa nižu (aluvijalnu) rečnu terasu na kojoj se nalaze mnogobrojne depresije i stara napuštena rečna korita. Istočnije od niže rečne terase je viša rečna terasa. Okanj bara nalazi se na višoj rečnoj terasi. Iz priložene geomorfološke karte vidi se da je ona deo napuštenog rečnog korita, odnosno predstavlјa fosilni meandar verovatno reke Tise. Po nastanku napušteni meandri i rukavci pripadaju fluvijalnom relјefu, a po načinu savremenosti procesu barskom.

Geomorfološe karakteristike, odnosno reljef ovog zaštićenog područja sa visinskom razlikom od oko 9 metara ima značanu ulogu u formiranju ukupnog živog sveta prirodnog dobra „Okanj bare".

Povezani članci