Arača

Srednjovekovno naselјe Arača je na južnoj obali Crne bare, vodotoka koji pripada aluvijalnoj ravni Tise. Naselјe je oko 13 kilometara istočno od njenog korita. Ime ovog naselјa, u izvorima pominjano i kao Potiska Arača, vezuje se za ruševine bazilike i manastira.

Prva naselјa na obali Crne bare formiraju se već u periodu neolita. Istraživanja, najpre preko pokretnih arheoloških nalaza, keramike, potvrđuju naselјa iz svih perioda praistorije. Keramika, ali i nalazi novca, potvrđuju naselјe iz perioda kasne antike.

Stočarstvo

Savremena poljoprivredna proizvodnja, zasnovana na naučnim osnovama, objedinjuje biljnu i stočnu proizvodnju, tako da se ostvaruje racionalnije korišćenje obradivih površina i potpunije finalisanje biljne proizvodnje. Stoga je, posle ratarstva, stočarstvo najznačajnija grana poljoprivređe. Vodeće grane su govedarstvo i svinjarstvo, pa se njima i posvećuje najviše pažnje.

Pored odgovarajućih ulaganja u izgradnju i opremu objekata i adekvatne ishrane sotke, normalan razvoj intenzivnog stočarstva pretpostavlja opšte stabilne uslove proizvodnje i mogućnosti blagovremenog plasmana stoke i stočnih proizvoda. Ako se plasmanom ostvaruju cene adekvatne uloženom trudu, onda je to siguran stimulans za dalje proširenje i intenziviranje stočarske proizvodnje. Međutim, kad izostanu ovi značajni preduslovi stabilne proizvodnje, dolazi do vidnih oscilacija u proizvodnji, do naglih promena i opadanja proizvodnje i do značajnog smanjenja stočnog fonda, što ima nesagledive loše posledice na stočarstvo i poljoprivredu u celini. Tako je, zbog hronično nepovoljnog položaja stočarske proizvodnje i otežanog plasmana stoke po adekvatnim cenama, u nekoliko navrata dolazilo do smanjivanja stočnog fonda i znatnih oscilacija u proizvodnji. Na primer, 1970. godine je u odnosu na 1965. broj krava muzara opao za 49,8%, čime je za oko 50% smanjena i proizvodnja mleka za duži vremenski period. Ukupan fond goveda, u posmatranom periodu, smanjen je za oko 30%. Krajnja depresivna tačka opadanja broja svinja javlja se na prelazu 1968. u 1969. godinu, čime je i ova podgrana krupnog stočarstva svedena na minimum. Sve je to imalo krupne posledice na dalji razvoj i oporavak stočarstva u novobečejskoj subregiji.

Luka Popović

Luka Popović, sin Lazin, rođen u Beogradu 1878. umro u Skoplju 1914. godine. Bio je član Srpskog narodnog pozorišta u Novom Sadu 1895-1900., a od avgusta 1900. pa sve do juna 1911. je član Narodnog pozorišta u Beogradu. U drugoj polovini 1911. godine odlazi u Sjedinjene američke države, gde osniva „Srpsko pozorište''. Za boravak njegovog pozorišta u Americi dobio je materijalnu pomoć od srpske vlade,  kao i od Srba u Americi, na čelu sa Mihajlom Pupinom. Predstave je davao u Njujorku, Čikagu, Pitsburgu, Filadelfiji i drugim gradovima SAD.

Evo šta o tom njegovom gostovanju po Americi piše Borivoje Stojković u svojoj knjizi „Istorija srpskog pozorišta od srednjeg veka do modernog doba" na str. 511 i 512.

„Posle oproštajne predstave 24. VI 1911. godine čiji je prihod namenjen za taj smeli put i poduhvat Popović je krenuo u Ameriku sa još 2.000 dinara koje mu je kralj Petar dodelio kao subvenciju jednom zauvek.

Skup boraca

U nedelju je održana masovna konferencija udruženja boraca NOR-a u Novom Miloševu, na kojoj je prorađivan kongresni materijal Saveza udruženja boraca NOR-a Jugoslavije. Na ovom masovnom skupu je govorila Nada Tatić, savezni poslanik, koja je kao delegat prisustvovala na V kongresu Saveza udruženja boraca NOR-a. Ovom skupu su prisustvovali Milivoj Popov, politički sekretar opštinskog komiteta SKS i Radin Rada predsednik Saveza udruženja ove organizacije.

Poslednje izbeglice iz Srbije u Vranjevu

(Rat s Turcima 1788-1789. Kočina krajina)

Balkan je, i posle proterivanja Turaka iz krajeva južne Ugarske, još dugo bio u centru austrijskog osvajanja. Pripremajući se za rat s Turskom, Austrija je izvršila veliku agitaciju među hrišćanskim stanov­ništvom u Srbiji, računajući na njihovu pomoć kada se rat prenese na Balkan. Zbog samovolje janičara i pod uticajem austrijske propagan­de, emigrirao je priličan broj Srba u Ugarsku, gde se stvorene posebne dobrovoljačke jedinice »frajkori«, kao prethodnici austrijskoj vojsci u ratu koji je trebalo da otpočne.

Tako su Srbi rat, objavljen 9. februara 1788. godine, prihvatili kao početak borbe za oslobođenje od Turaka. Kapetan Koča Anđelković tr­govac stokom, koji je pred rat prešao s porodicom u Kovin, upućen je od austrijske komande kao frajkor, da u svom kraju u Srbiji propa­gira rat i diže ustanak protiv Turaka. Koča, sa svojim ustanicima ubr­zo je uspeo da očisti od Turaka Požarevac i sva sela od Smedereva do Jagodine, čime je ugrozio tursku vezu između Beograda i Smedereva s jugom. Ovaj ustanak naroda u Srbiji nazvan je »Kočina Krajina«.

Setva žetva i vršidba

Setva pšenice se obavljala jednim, ne malim, delom ručno. Normalno je bilo videti zemljoradnika na njivi kako ispred sebe nosi odvezanu vreću ili torbu sa desetak kilograma pšenice. Vreća je uzetom vezana i prebačena oko vrata i ispod levog ili desnog pazuha (u zavisnosti da li je dešnjak ili levak) iz koje on šakom zahvata pšenicu i krećući se korak po korak, ujednačenim za­mahom ruke rasipa pšenicu po uzoranoj njivi. Posle tako zasejane njive vlači se branom da se seme zatrpa. Brana je najčešće bila od povezanog pruća, a kod imućnijih od čelične žice sa delovima ispuštenim u vidu zatubastih eksera. Branu su po pravilu vukla dva konja ih volovi. Posle brane se konji upregnu u takozvanu rolju ili valjak da bi se zemlja pritisla i tako omogućio normalan tok klijanja pšenice.

Kаkо smо dоbili dео zgrаdе Rаdničkоg univеrzitеtа...

Radnički univerzitet

Pеrmаnеntnim rаzvојеm tеhničkо-tеhnоlоških privrеdnih kаpаcitеtа i kоnаčnim dоstignućеm prоizvоdnjе u 1956. gоdini u Јugоslаviјi nа rаzini prеdrаtnе 1939. gоdinе, zаhtеvаlо је kvаlitеtnе nivое prоizvоdnih zаnimаnjа. Sа mаkrо strukturе držаvе, оdrаžаvаlо sе nа svе mikrо nivое, pа svе dо rаdnоg mеstа pојеdincа. Таkаv trеnd zаhtеvао је i pоtrеbu zа širim svеоbuhvаtnim znаnjеm, stručnim оbrаzоvаnjеm dо pеrmаnеntnе stručnе nаdgrаdnjе pојеdincа tоkоm rаdnоg vеkа. Nеprеkidnim nаprеdоvаnjеm nоvih tеhnоlоgiја i usаvršаvаnjеm prоizvоdnih pоtеnciјаlа, nаmеtnulа sе pоtrеbа kа prоmеnаmа nаstаvnih prоgrаmа i u fundаmеntаlnоm, оsnоvnоm vаspitаnju i оbrаzоvаnju, uz srеdnjе, višе i visоkо.

Katolička crkva u Vranjevu

Katolici u Vranjevu nisu imali svoju parohiju sve do 1880. godine. Imali su filijalnu crkvu koja je potpadala pod parohiju u Novom Bečeju. Crkve nisu imali, a na molitvu su se skupljali u bogomolji koja je bila u kući Feješ Janoša do same današnje katoličke crkve u Vra­njevu. Tek 1881. izgrađena je mala crkva na meslu gde je današnja plebanija katoličke crkve. Ta zgrada kako je onda izgledala, takva je i danas.

Te, 1881. godine, po nalogu Torontalske županije crkvi je, od opštinskog atara dodeljeno sto dvadeset katastarskih jutara oranice. Taj posed predstavlja osnovnu imovinu katoličke crkvene opštine u Vra­njevu. Od dobijenog prihoda plaćan je plebanoš (sveštenik), izgradili su župski dom i stvorili osnovu za izgradnju crkve. Ovim je Vranjevo pres­talo biti filijala tursko-bečejske plebanije. Za duhovnika (plebanoša) postavljen je Makra Imre, kaplan iz Segedina. Plata plebanoša iznosila je osamsto forinti i isplaćivana iz kase crkvene opštine, osamnaest ka­tastarskih jutara zemlje od političke opštine, što je srazmerno prinadležnostima koliko su u to vreme imali pravoslavni sveštenici u Vra­njevu.

Svetozar Marković Toza (1913–1943)

Svetozar Marković Toza (1913–1943)Toza Marković je jedan od najznačajnijih inspiratora i propagandnih radnika Narodnooslobodilačkog pokreta u Vojvodini. Rođen je 13. jula 1913. u Tarašu, u siromašnoj porodici. Pohađao je gimnaziju u Petrovgradu, ali je zbog nedostatka sredstava prekinuo školovanje i otišao u Tuzlu, gde se zapošljava kao rudar u rudniku Kreka.

Polne i starosne strukture

Zbog nedovršene obrade podataka popisa stanovništva iz 1981. godine, detaljnija analiza polne i starosne strukture stanovništva opštine Novi Bečej može se vršiti samo na osnovu rezultata ranijih popisnih godina.

Prema popisu stanovništva iz 1961. godine, od ukupno 33.507 stanovnika, na teritoriji opštine bilo je 16.965 ili 50,60% ženskog stanovništva. Proporcionalni odnos između muškog i ženskog stanovništva u ovoj popisnoj godini sasvim je dobar. Ako se analizira stanovništvo, prema godini rođenja i polu, od 1951. do 1961. godine zapaža se da je više ženske nego muške dece rođeno samo 1958. i 1961. godine, dok je u svim ostalim popisnim godinama u posmatranom periodu maskulinitet bio veći.

Kovačev Joca – Bača

Zemljoradnik iz Vranjeva, sin imućnih roditelja. Nasledio je veliko im­anje, ali njegov način života nije išao u prilog uvećanju ni očuvanju nasledstva. Sećam ga se srednjeg rasta, već u godinama, a u mladosti je morao biti lep čovek. Bio je stalno u pokretu, veseo i uvek spreman na šalu.

Voleo je društvo, a ono se u Novom Bečeju i Vranjevu najlakše nalazi­lo u kafani. Sedenje u kafani je koštalo, jer se u društvu potroši uvek više nego što čovek u prvi mah misli da potroši. Posebno je on to morao činiti dok je još i nasledeno imanje bilo prisutno, zbog ugleda. Uživao je u pesmi, a posebno u pričama. Umeo je da bude pažljiv, i strpljiv slušalac tuđih priča i šala ali je bio neumoran pripovedač.

Bibliоtеkа Оsnоvnе škоlе „Мilоје Čiplić“ dаnаs

Оd 2005. gоdinе pоslоvе škоlskоg bibliоtеkаrа оbаvljа Маricа Stojšin - prоfеsоr rаzrеdnе nаstаvе. Prоstоriје škоlskе bibliоtеkе funkciоnаlnо su urеđеne kао čitаоnicа i оdеlјаk bibliоtеkе, nа mеstu dоstupnоm svаkоm učеniku, nаstаvniku i оstаlim zаpоslеnim licimа u škоli. Knjižni fоnd pоvеćаvа sе u sklаdu sа finаnsiјskim mоgućnоstimа škоlе kupоvinоm nоvе lеktirе pо nаstаvnоm plаnu i prоgrаmu zа pојеdinе rаzrеdе, nаbаvkоm pеdаgоškе, psihоlоškе i drugе stručnе litеrаturе.