Prirodne vrednosti

Specijalni rezervat prirode “Slano Kopovo”

Turističko-geografski položaj - Specijalni rezervat prirode “Slano kopovo” se nalazi oko 5 km severoistočno od Novog Bečeja. Prostire se na površini od 976 ha generalno izduženoj u pravcu severozapad-jugoistok, pravcu kojim se pruža i jezero u paleomeandru Tise koje predstavlja središnji deo Rezervata. Rezervat je saobraćajno dobro povezan sa okolinom. Naime, njegovim severozapadnim obodom prolazi put Novi Bečej - Novo Miloševo - Kikinda, a jugoistočnom periferijom put Novi Bečej - Bašaid. Blizina reke Tise znatno doprinosi povoljnom saobraćajnom, ali i turističko-geografskom položaju Rezervata, jer pruža mogućnost uključivanja Slanog kopova u ponudu nautičkog turizma ove reke. U okolini Rezervata se nalaze ostaci bazilike Arača, što je dodatna vrednost u razvijanju turizma ovog kraja.

Naseljavanje Mađara u Novom Bečeju i Vranjevu

Mađari su, sve do poraza, kod Mohača 1526. godine, bili najbrojniji narod na teritoriji današnje Vojvodine, što se ne može reći i za Banat gde su Srbi, u odnosu na ostale krajeve Vojvodine, bili najbrojniji.

Za vreme turske vladavine čitava današnja Vojvodina i deo Srema koji je pripao Hrvatskoj, a i Baranja bili su naseljeni Srbima i na mađarskim geografskim kartama bili su ovi krajevi označeni kao »Racország«.

Dvor je želeo da naseljavanjem Nemaca u Banat i Bačku sprovede germanizaciju. Pored toga, smatralo se, da se ne postiže ništa ako bi Mađare iz jednog kraja zemlje prebacili u drugi, jer će tada onaj kraj ostati bez radne snage, te je navodno zato i odlagao naseljavanje Mađara u te krajeve.

Istorija poseda i kako su se Dunđerski obogatili

KАМЕNDIN je svоје imе dоbiо, nајvеrоvаtniје, po pоznаtој srеdnjоvеkоvnој ugаrskој pоrоdici Kеmеndi, kоја je krоz čitаv 14. vеk imаlа pоsеdе u blizini Nоvоg Sаdа. Меđutim, i Srbi su u dаvnа vrеmеnа kаmеndinоm nаzivаli mеstо zа ispаšu stоkе. Sаmе tе činjеnicе nаs upоzоrаvајu dа sе sа tоpоnimimа, nаrоčitо nа dаnаšnjеm vојvоđаnskоm prоstоru, оzbilјniје i nаučniје mоrа bаviti, јеr оvо imе srеćеmо i јužniје оd Sаvе i Dunаvа, čаk i dаnаs u blizini Bеоgrаdа.

Jestel’ čuli priču o vitkom tornju?

Od kada je veliko nevreme 1931. godine  srušilo vitki toranj sa pravoslavne crkve u Novom Bečeju samo su nam retke fotografije i po koje razglednice ostale kao dokument o tom nikad ne prežaljenom, a toliko prepričavanom ukrasu naše crkve. Kada je iste te godine postavljen nov toranj sa širim gabaritima, a i po dužini dosta kraći, građani, a posebno vernici nisu baš sa simpatijama gledali na njega. Mada je rečeno da je to samo privremeno, bilo im je žao, ali razumeli su da u eri velike finansijske depresije kada je vladala besparica, takav poduhvat je bio prosto nezamisliv. Ipak, među stanovništvom je tinjala nada da će se jednog dana neko setiti, da uz pomoć veledostojnika Srpske pravoslavne crkve i države da im vrati njima toliko drag toranj. Posle Drugog svetskog rata i promene društvenog uređenja u socijalistički-komunistički režim, i taj tračak nade se ugasio. Nastupili su teški dani za crkvene opštine, a na upražnjavanje verskih obreda komunisti nisu baš blagonaklono gledali. Kada je 1952. godine krst iz centra grada prenešen u pravoslavu portu, tek tada je svima bilo jasno da će malo ko od njih, a i od njihove dece dočekati da vide toliko priželjkivan vitki toranj.

Konstantin Vukov (1875–1965)

Konstantin Vukov je rođen u Velikom Bečkereku (tadašnji naziv za Zrenjanin) 20. 9. 1875. godine, od oca Jovana Vukova, bačvara (pintera), i majke Ljubice, diplomirane učiteljice. Po završetku petog razreda osnovne škole upisuju ga u gimnaziju, koju prekida posle prve godine. Kod uglednog bečkerečkog fotografa Lajoša Orosija7 biva primljen za šegrta 15. jula 1888, a za kalfu je položio 15. jula 1891. godine. Posle toga je krenuo u svet radi usavršavanja fotografskog zanata.

Harkovski institut (Ruska ženska gimnazija)

Posle oktobarske revolucije, marta 1920. godine smešten je u No­vi Bečej Harkovski institut — Ruska srednja ženska škola s interna­tom. Rešenjem Ministra prosvete Kraljevine Jugoslavije SN Br. 11539, od 10. VIII 1922. Institut je podignut na stepen osmorazredne ženske gimnazije, s pravom mature po propisima važećim za srednje škole u Jugoslaviji. Nastavni jezik u Institutu bio je ruski. Institutom je up­ravljala Državna komisija Kraljevine Jugoslavije za ruske izbeglice. In­stitut je izdržavalo i nadziralo Ministarstvo prosvete.

Pregled zanimanja od kojih su živele jevrejske porodice u vremenu 1900. do 1920. godine u Novom Bečeju

Trgovina

Mešovita trgovina

Adler Johana

Arnstein Jakab

Deneš Lajoš

Dojč Bela

Sećanje Drapoš Rozalije

domaćice iz N. Bečeja, rođene oko 1910. godine koja je dosta radila po jevrejskim kućama

U razgovoru sa MIRJANOM KISELIČKI, penzionisanom učiteljicom iz N. Bečeja, na dan 10. februara 1991. godine, DRAPOŠ ROZALIJA se prisećala jedne od jevrejskih porodica kod koje je godinama radila.

1. Rozalija je ispričala da je prvo radila kod Makse Ziglera, trgovca-grosiste, a posle je prešla na službu kod njegovog rođaka Hamburger Dezidera, trgovca poljoprivrednim proizvodima. U porodici su živeli: Hamburger Deže, njegova supruga, čijeg se imena ne seća i kći Maja od 6 godina. Sa njima je živeo i Deziderov otac Eden, penzionisani željezničar, koji je veoma voleo i čuvao unuku.

Prvi put u Srbiji - Aranđelovcu 1937. godine

Možda ovaj naslov nije srećno pogođen, jer sam pre toga bio u Srbiji u Beogradu, a ja sam želeo da naglasim u srcu Srbije u Šumadiji. Beograd sam, kao što su to verovatno i drugi iz Vojvodine u to vreme osećali, smatrao našim, zajedničkim, gradom.

U Aranđelovcu je moj drug iz Novog Bečeja gradio prvu vilu u Bukovičkoj banji vlasništvo Mike Stefanovića, sudskog izvršitelja iz Novog Bečeja, pa sam došao da ga posetim.

Obnova tornja na katoličkoj crkvi u Novom Bečeju

Obnova tornja na katoličkoj crkvi

Posle urušavanja prve katoličke crkvice u Novom Bečeju 1800.g., koja je bila posvećena Svetom Vendelinu, 1804. godine postavljen je kamen temeljac za novu crkvu. Svečanom činu je prisustvovala i gospodarica spahiluka Klara Sisanji (1773 -1830).

Posle završetka radova, osvećenje crkve, koja je posvećena Svetoj Klari Asiškoj, upriličeno je oktobra 1809. godine. Svečanosti nažalost donatorka Klara Sisanji nije mogla prisustvovati.

Ravnica je bez salaša pusta

Reč salaš je mađarskog porekla (szallas) i koristi se još u 13. veku. I danas, u Mađarskoj postoje brojna naselja sa dodat­kom imenu zsallas kao na primer: Kisuvszallas, Jakobszallas, Kunszallas, Fiilopszallas, Szabadszallas i dr.

Pojam salaš podrazumeva zemljoradničku kuću za stanova­nje, sa potrebnim ekonomskim zgradama, udaljenu od naselja. Danas tu reč, za takvu vrstu naselja, upotrebljavaju skoro svi slovenski narodi, dok su Mađari usvojili slovensku reč, doduše sa drugim značenjem „tanja" koja je u upotrebi valjda od prve polovine 18. veka.

Prvobitni salaši su bili zimovališta za stoku, koja su se sas­tojala iz kolibe u kojoj su živeli pastiri i od trske i ševara ogra­đenog dela za stoku. Tokom vremena taj zimovnik je dobijao sigurnije i stabilnije oblike.

Klimatske prilike

Novobečejska subregija, kao deo šire vojvođanske regije, nalazi se u oblasti umerene kontinentalne klime. Beznačajni raspon geografske širine između najsevernije i najjužnije tačke u Vojvodini od 2°, i visinska ujednačenost terena uslovili su minimalne mikroklimatske razlike pojedinih subregija. Orotopografski sklop Panonske nizije, koja je najvećim delom opkoljena planinskim masivima, uticao je na formiranje osnovnih klimatskih obeležja Vojvodine. Otvorenost vojvođanske regije prema severu i zapadu omogućila je jače uticaje vazdušnih strujanja i vremenskih promena iz ovih pravaca. Zbog toga klima ovog kraja ima kontinentalno obeležje više nego što bi se to moglo očekivati po opštem geografskom položaju.