Novi Bečej i Vranjevo kroz istoriju

Istražite izvanrednu prošlost Novog Bečeja i Vranjeva kroz stranice knjige 'Novi Bečej i Vranjevo kroz istoriju'. Otkrijte političke događaje, ekonomski razvoj i kulturnu baštinu ovih banatskih gradova kroz bogato dokumentovane priče. Pratite evoluciju od najranijih dana do savremenosti, istražujući složene niti političkih intriga, ekonomske transformacije i kulturnih uspona. Proživite prošlost kroz oči autora, dok se stranice knjige otvaraju pred vama, pružajući jedinstvenu perspektivu na život i nasleđe ovih značajnih lokaliteta.

Razvoj sporta u Novom Bečeju krajem 19. i početkom 20. veka

Razvoj sporta u Novom Bečeju krajem 19. i početkom 20. veka

U drugoj polovini devetnaestog veka bilo je, verovatno, opšta pojava, da se sport javlja kao potreba koja upotpunjuje tokove kapitalističkog načina privređivanja. Jahanje, lov i konjske trke kao i mačevanje bili su sportovi i prethodne društveno-ekonomske formacije — feudalizma, ali su se njime bavili kao i u doba robovlasništva samo oni ekonomski najpovlašćeniji.

Doduše, lovom i ribolovom bavili su se i najstariji stanovnici ovih krajeva, ali ne iz sportskih pobuda, već iz životne nužnosti — borba za opstanak. Nastankom građanske klase, javlja se potreba za sportovima koji će biti dostupni svakom mladom čoveku i koji će se moći upražnjavati češće i u svim krajevima. Tako je verovatno nastala gimnastika, koja nije zahtevala posebna igrališta i terene, a još manje, za pojedince skupe rekvizite, niti mnogo vremena oko samih priprema.

Gimnastička društva, ili telovežbačka — kako su ih u to prvo vreme nazivali — niču u svim mestima. U početku su tu ritmičke vežbe, posle, sprave, pa mačevanje i tako redom se na njih kalemio novi i novi vid fizičke sportske aktivnosti. Pronalaskom bicikla i taj sport postaje interesantan i u većim gradovima niču velosipedski klubovi. Nije mnogo vremena proteklo kada se iz Engleske prenosi fudbal kao savremena igra loptom. On je tako brzo krčio sebi mesto u svakoj sredini, da je dobar deo tih gimnastičkih klubova prerastao u fudbalske, a gimnastika je bila samo u nazivu kluba. Tako se to desilo s MTK i Ferencvarošom u Budimpešti, Spartom i Slavijom u Pragu, Srpskim mačem i Sokolom u Beogradu i tako dalje.

U Novom Bečeju, među prvim sportovima je, svakako, bio lov, jahanje i konjske trke, jer je Novi Bečej imao feudalce čiji je to bio najomiljeniji oblik zabave. Još u drugoj polovini devetnaestog i početkom ovog veka u Novom Bečeju, veleposednik Rohonci na svom imanju na Bisernom ostrvu odgaja trkačke konje. S njima postiže rezultate najvišeg evropskog dometa. Dobijao je sa svojim konjima trke ne samo u okvirima Austro-Ugarske, nego i u drugim evropskim zemljama.

Tako je konj po imenu Hableanv iz ergele Rohonci osvojilo prvu nagradu od 200.000 kruna, konj Ezerfi 70.000 kruna, a isto toliko je osvojio i konj Ezermešter. Na trkama u Hamburgu je konj iz ergele Rohonci po imenu Ezeregyey osvojio veliki kriterijum i nagradu od 32.000 maraka i još dve nagrade po 8.000 maraka, a pojedinačne nagrade od po 30.000 kruna dobili su još i Tógó Eszemandta i Belrain.

Slično Rohonciju, i drugi novobečejski feudalac — Šojmoši, uzgajao je na svom imanju polukrvne konje koji su korišćeni za kasače.

Kako je u Novom Bečeju u drugoj polovini devetnaestog veka bila stacionirana i jedna husarska četa što je doprinelo da se u Novom Bečeju održavaju »sjajne konjičke igre sa trkama na konju«.

Pojavi gimnastike i osnivanja Sokola u Pragu, sokolski pokret se širi među slovenskim narodima, pa tako nije mnogo vremena proteklo do osnivanja sokola i u Novom Bečeju. Već u prvim godinama dvadesetog veka osniva se sokolsko gimnastičko društvo u Novom Bečeju, a nekoliko godina kasnije i u Vranjevu. Sportove u okviru Sokola ie u početku upražnjavala omladina, više iz nacionalnih pobuda, ali kasnije, tokom vremena, sokolski pokret obuhvata široke slojeve mladih naročito iz redova đaka i zanatlija. Sokolstvo, svojim ritmičkim vežbama i vežbama na spravama ipak nije mogao da podstakne takmičarski duh, da motiviše na takmičenje koje će uzbuđivati ne samo takmičare, nego i posmatrače.

Fudbal je vrlo brzo postao, u čitavoj Evropi, najpopularniji sport i potisnuo mnoge druge. On je, istom brzinom osvajao i najzaostalije krajeve sveta, tako da je danas najrasprostranjenija vrsta sporta. Postao je igra stotine miliona stanovnika zemljine kugle.

U višenacionalnoj Austro-Ugarskoj Monarhiji, baš ta nacionalna šarolikost je doprinosila da fudbal vrlo brzo pusti duboke korene i doživi takav razvoj kakav je u malo kojoj zemlji, krajem prošlog veka. Da sve do prvog svetskog rata, zabeležen. Svaka nacija je nastojala da se preko fudbala i zdrave omladine iskaže. Pojedinim nacijama, u ondašnjim političkim uslovima, to je možda bio i jedini vid legalnog dokazivanja i isticanja.

Tako ie možda, zahvaljujući toj mnogonacionalmosti, bivše monarhije, fudbal u tim zemljama uzeo takav zamah da je i čitav period između dva svetska rata u njima (Austriji, Mađarskoj i Čehoslovačkoj), bio najjači u Evropi, izuzimajući naravno Englesku kao kolevku fudbala, ali koja nije uzimala učešće u evropskom i svetskom takmičenju. Istina da se tridesetih godina dvadesetog veka javlja kao velesila u fudbalu Italija, ali je to postignuto dobrim delom »uvozom« profesionalaca iz Argentine, Urugvaja i drugih zemalja Južne Amerike.

Zahvaljujući okolnosti, da se jedan od Novobečejaca — Vladislav Laci Kostović, osamdesetih godina prošlog veka, nalazio u Londonu na studijama i da je odande doneo fudbalsku loptu, fudbal se kao igra javlja u Novom Bečeju već u poslednjoj deceniji devetnaestog veka. O tome nema pisanih podataka, kao ni o godinama kada se stvarno počeo igrati, ali na osnovu najstarijih Novobečejaca, dokumenata Istorijskog arhiva u Zrenjaninu i podataka, objavljenih o pojavi fudbala u drugim gradovima, može se pretpostaviti, da je Novi Bečej bio među retkim gradovima, na periferiji Austro-Ugarske, u kojima se fudbal javlja vrlo rano.

Prema prikupljenim izjavama starijih Novobečejaca, fudbal se u Novom Bečeju javlja dvadesetih godina devetnaestog veka, ali ga igra nekoliko mladića iz najbliže okoline Kostovića. Fudbal novobečejsku mladeži šire, zahvata tek desetak godina kasnije.

U to vreme se javlja fudbal kao igra omladine i u Velikom Bečkereku, pa dolazi i do prvih međumesnih fudbalskih utakmica u Torontalskoj županiji između turskobečejskih i velikobečkerečkih đaka 1. avgusta 1909. godine u Novom (Turskom) Bečeju. Utakmica se završila pobedom bečkerečkih đaka s 2:0. Tom prilikom je u čast gostiju iz Velikog Bečkereka priređen kabare s igrankom.

Revanš-utakmica između tima velikobečkerečkih i turskobečejskih đaka odigrana je 14. avgusta 1909. godine pod pokriviteljstvom glavnog županijskog beležnika dr Ernea Vincehidia, koji je inače, svojevremeno, doneo i prvu fudbalsku loptu u Veliki Bečkerek. I u revanšu su trijumfovali đaci Velikog Bečkereka pobedivši novobečejske đake s 4:0, a posle utakmice održana je vrlo uspela zabava.

Nije prošlo mnogo vremena od prvih utakmica do formiranja prvog fudbalskog kluba. U mnogim slučajevima se to poistovećuje, ali u slučaju Novog Bečeja to se ne može činiti. Prema nekim podacima su još 1911. novobečejski đaci u Starom Bečeju odigrali utakmicu protiv tamošnjeg fudbalskog kluba, ali u to vreme u Novom Bečeju još nije postojao organizovan klub, nego se ekipa (tim) sastavljala od slučaja do slučaja.

Prema prikupljenim izjavama najstarijih Novobečejaca i organizatora prvog fudbalskog kluba osnivačka skupština je mogla biti održana u leto 1912. godine. Tada je osnovan prvi fudbalski klub u Novom Bečeju pod nazivom: Törökbecsei sport egylet, što u prevodu znači Turskobečejsko sportsko udruženje. Taj TSE fudbalski klub postoji sve do kraja 1921. godine. Zabeležen je nerešen rezultat 1:1 s utakmice u Velikoj Kikindi 23. jula 1921. s tamošnjim VAC.

Po pripajanju Banata i ostalih delova Vojvodine Jugoslaviji, posle prvog svetskog rata, klub menja ime i čine se pokušaji da se izmeni i struktura uprave i igrački sastav.

Posle prvog svetskog rata Jevreji su i u Novom Bečeju, kao uostalom i u drugim gradovima Vojvodine, uglavnom bili organizatori i nosioci fudbalske igre. Oni su iskoristili da se, na najbezbolniji način po fudbal, pređe u novonastalo stanje. Umesto da ostane TSE, fudbalski klub se priključuje Sokolskom društvu, kao u to vreme jedinoj sportskoj organizaciji Srba, u Novom Bečeju. Uprava ostaje uglavnom ista iz redova Jevreja, a igrački sastav pojačavaju dovođenjem na prvom mestu Jevreja iz Novog Sada, Bačkog Gradišta, Petrovog Sela i Starog Bečeja. Novi klub je dobio ime Soko. Tako, ojačan, Soko beleži zavidne rezultate u takmičenju s klubovima iz okolnih gradova.



Rezultati 1923. godine:

24. VI 1923. Soko—Kadima, Vel. Bečkerek u Novom Bečeju 2:2 (0:2)

1. VII 1923. Soko—Borac, Vel. Bečkerek u Novom Bečeju 3:0 (0:0)

29. VII 1923. Soko—Slavija, Vel. Bečkerek u Novom Bečeju 1:0 (1:0)

3. VIII 1923. Soko—Soko, Stari Bečej u Novom Bečeju 2:0 (1:0)

 

Okviri koje je pružalo sokolsko društvo nisu odgovarali ambicijama fudbalskog kluba, pa je ubrzo došlo do njegovog izdvajanja iz sokolskog društva i od jeseni 1923. klub nosi ime Građanski.

U tom međuvremenu je osnovana i Velikobečkerečka fudbalska župa Beogradskog podsaveza, u okviru koje već 1924. Građanski učestvuje u takmičenju za prvenstvo Banata.

Građanski je u međuvremenu dalje ojačan novim igračima i u tom prvom prvenstvu igra najznačajniju ulogu među desetak klubova koliko ih je u to vreme bilo u Banatu.

 

Evo rezultata iz 1924. godine:

13. VII 1924. Građanski—Kadima, V. Bečkerek u N. Bečeju 3:2

24. VIII 1924. Građanski—Srbija, V. Kikinda u N. Bečeju 2:1

31. VIII 1924. Građanski—Obilić, V. Bečkerek u N. Bečeju 1:3

7. IX 1924. Građanski—Slavija, V. Bečkerek u N. Bečeju 5:0

14. IX 1924. Građanski—Švebiše, V. Bečkerek u N. Bečeju 6:0

21. IX 1924. Građanski—Slavija, V. Bečkerek u Bečkereku 1:1

19. X 1924. Građanski—Dušan Silni, Vršac u Vršcu 0:1

 

Ovi rezultati pokazuju ono što su, svi stari Novobečejci, posebno isticali, da je Građanski bio najbolji klub kojeg je Novi Bečej do drugog svetskog rata imao. Pobedio je, na primer, Slavi ju iz Velikog Bečkereka s 5:0, a postigao nerešen rezultat 1:1 u Velikom Bečkereku, a Slavija je te godine bila prvak Velikog Bečkereka, koji je u to vreme imao šest klubova. Ili pobedom nad prvakom Velike Kikinde Srbijom i u Novom Bečeju i u Kikindi, Građanski se kvalifikovao u finale za prvenstvo Banata (Velikobečkerečke župe Beogradskog podsaveza). Pobednik južnog dela Banata bio je Dušan Silni iz Vršca. Prema propozicijama igrala se jedna finalna utakmica i to u Vršcu, koju su domaćini dobili teškom mukom s 1:0, a gol je postignut u drugom poluvremenu iz penala.

Stišavanjem privredne konjukture i slabljenjem ekonomske moći mecena Građanskog, iz redova novobečejskih Jevreja, dolazi do opadanja kvaliteta fudbalskog tima. Igrači, koji su došli sa strane, odlaze u Novi Sad odnosno Veliki Bečkerek, pa se snaga Građanskog uglavnom zasniva na igračima iz Novog Bečeja.

Dok je Građanski bio u punom naponu, posle izdvajanja iz sokolskog društva, pri sokolskom društvu ostao je deo bivših igrača Sokola iz redova Srba i nastavili su fudbal pod imenom Soko. Tako je Novi Bečej praktično u to vreme, sve do 1927. godine imao dva kluba: Građanski i Soko. Soko je bio klub novobečejskih đaka koji su se školovali van Novog Bečeja, pa je tako i njihova aktivnost bila samo za vreme letnjih ferija. Klub je prema tome odigravao utakmice samo u julu i avgustu.

Slabi rezultati, odlaskom najboljih igrača iz Građanskog, imali su za posledicu opadanja interesovanja publike za utakmice, a kako je iščezla i pomoć sa strane, fudbal u Novom Bečeju jedva životari. Nema uslova za opstanak dva kluba, pa već u jesen 1926. godine prestao je s radom fudbalski klub Građanski. Soko će životariti još jednu godinu, ali kako je on svoju aktivnost ispoljavao samo u letnjim mesecima, to se 1927. godine pokreće inicijativu za osnivanjem novog fudbalskog kluba. Te godine osnovan je Fudbalski klub Jedinstvo. Naravno da u takvim uslovima nije mogao opstati Soko ni kao »sezonski« klub, jer je Jedinstvo u svoje redove okupilo i ono malo igrača iz redova Sokola, koji nisu bili đaci nego su radili kao službenici ili zanatlije, a za vreme leta igrali u timu.

Jedinstvo je, odmah po osnivanju, postalo član fudbalskog saveza i raspoređeno je da se takmiči u Severnoj grupi Velikobečkerečke župe Beogradskog podsaveza, sa klubovima iz Velike Kikinde i Delijom iz Mokrina. U tom takmičenju, između četiri kikindska kluba i Delije, novobečejsko Jedinstvo po pravilu bilo je pretposlednje, a jedne godine bilo je i na poslednjem mestu. Tako je ono životarilo sve do 1934. godine kada se njegova aktivnost ugasi i Novi Bečej je u zimu 1934/35. godine ostao bez fudbalskog kluba.

Mladi se ne mire sa nastalom situacijom i osnivaju dečije klubove Zvezdu i Banat. Upornost dece urodilo je plodom, pa se u Novom Bečeju dešava, kao retko gde, da se iz dečjeg kluba stvara solidna fudbalska ekipa, koja je od 1939. pa sve do izbijanja drugog svetskog rata, igrala lep fudbal. On je bio na višem nivou od fudbala igranog od 1927. do 1938. godine u Novom Bečeju. Taj dečiji, i kasnije, klub odraslih omladinaca Novog Bečeja zvao se Vranjevački sport klub Zvezda, jer su mu osnivači bili dečaci iz Vranjeva. Poslednje godine uoči drugog svetskog rata Zvezda se uspešno nosila s klubovima iz severnog Banata, izuzimajući one najjače iz Kikinde i Velikog Bečkereka. Te godine u prijateljskim utakmicama pobeđeni su u Novom Bečeju: Sloga iz Kikinde s 3:2, Građanski iz Starog Bečeja s 3:1, Slavija iz Starog Bečeja 3:0. Ali sve to još uvek nije bilo ni približno onom uspehu i onom ugledu koji je novobečejski fudbal imao u prvim godinama posle prvog svetskog rata. U krajnjoj liniji, fudbal je, kao i sva druga nadgradnja, delio sudbinu privredne situacije u kojoj su se Novi Bečej i Vranjevo nalazili posle prvog svetskog rata pa sve do sedamdesetih godina dvadesetog veka.

Poslednje godine pred početak drugog svetskog rata u leto 1940. godine osnovan je iz redova radnika fudbalski klub Zanatlija. Svrha njegovog osnivanja je okupljanje radnika i stvaranje uslova da se bave sportom, jer je Zvezda bio uglavnom klub đaka, pa su radnici, koji nisu imali dovoljno vremena za uredno treniranje, već samo od nedelje do nedelje, bili lišeni mogućnosti da se uključe u ekipu Zvezde. Zanatlija je odigrala dve-tri utakmice i u tom je izbio drugi svetski rat kada je prestala i svaka njegova dalja aktivnost.

Posebnu razonodu, omladina Novog Bečeja i Vranjeva nalazila je u plivanju, za koje je Tisa pružala dobre uslove. Preko puta od današnjeg fudbalskog stadiona, s bačke strane, postojala je lepa plaža. U leto, kada Tisa opadne, peščani sprud na tom mestu se spušta do četvrtine korita reke. Na tom sprudu uživalo je na stotine novobečejske dece s roditeljima, a onim odraslima, i dobrim plivačima, stajala je na raspolaganju obala od Manastira pa do razvalina stare tvrđave na Tisi.

Nedeljom se na plaži slegne više stotina kupača, pa se prosto nameće pitanje kako se taj narod prebacivao na drugu stranu Tise, kad je čitav Novi Bečej sa Vranjevom, u to vreme, imao jedva četiri-pet čamaca.

Pored svih prirodnih pogodnosti za kupanje i sunčanje, Novi Bečej je još krajem devetnaestog veka, pa sve do drugog svetskog rata, imao lepo i veliko ploveće kupatilo na Tisi. Takvo kupatilo, što se veličine i izgleda tiče, nije imao ni Stari Bečej ni Veliki Bečkerek. Bilo je jedno od najlepših na Tisi, uključujući, možda, i kroz Mađarsku. Segedin je ima više manjih plovećih kupatila, ali novobečejsko je bilo stvarno veliko s dva protočna bazena: za muške i bazen za ženske i jednim manjim za decu.

Za razliku od današnjih kupaćih kostima koji omogućavaju da svaki deo tela bude izložen suncu, u ono vreme su kupaći kostimi bili iz jednog dela sa nogavicama skoro do kolena. I muški kupaći kostimi imali su gornji deo s naramenicama.

Uz sve uslove za razvoj sportova na vodi, Novi Bečej se ne može pohvaliti nekakvim uspesima u tome.

Iz izjava najstarijih Novobečejaca, saznaje se da je 1912. godine postojao veslački klub koji je imao takmičare u dvojcu, četvercu i osmercu. Ne znaju se rezultati tog kluba, ali je poznato da je njegov osnivač bio tadašnji direktor novobečejske vodne zadruge Tivadar Senci, i da je klub postojao do početka prvog svetskog rata, do leta 1914. godine.

Kupanje na Tisi i plivanje bili su omiljena razonoda Novobečejaca i Vranjevčana. Može se reći da početkom ovog veka, pa sve do današnjih dana nije bilo stanovnika mađarske narodnosti koji nije znao da pliva. Posle prvog svetskog rata to se proširilo i na srpsko stanovništvo, ali su Srbi u tom pogledu zaostajali. Zemljoradničko stanovništvo, koje je stanovalo u krajevima dalje od Tise ili na salašima nije imalo prilike da nauči da pliva pa se to tako u manjem delu zadržalo sve do drugog svetskog rata.

Plivanje, kao organizovani sport, javlja se tek 1934. godine, kada je u leto organizovan vaterpolo klub Jedinstvo, čiji je osnivač bio zanatlija-radiotehničar Kelemen. On je te godine došao iz Sente i u Novom Bečeju otvorio radionicu za popravku radio-aparata, a kako

je u Senti bio jedan od najboljih vaterpolista, to je odmah po dolasku pokrenulo akciju za osnivanje vaterpolo-kluba. Njegova preduzimljivost dala je rezultat i Novi Bečej već te godine organizuje vrlo uspelo plivačko i vaterpolo takmičenja. Na takmičenju učestvuju plivači i

vaterpolisti Vojvodine iz Velikog Bečkereka, SAK iz Sente, i Jedinstvo iz Novog Bečeja. Iza plovećeg kupatila je, uz pomoć dva šlepa, improvizovano plivalište gde se održavalo takmičenje. Pobednik je bila Vojvodina iz Velikog Bečkereka, koja je u to vreme igrala prilično značajnu ulogu u plivanju čitave Jugoslavije. Drugi su bili plivači i vaterpolisti Sente, a Jedinstvo je, kao što se i očekivalo, imalo ulogu učesnika, a samo u nekim plivačkim disciplinama, i to na dugim prugama, osvojilo drugo, odnosno treće mesto. Taj pokušaj bio je

kratkog daha i sve do 1939. godine Novi Bečej nema plivanje kao organizovan sport.

Posle pet godina, u leto 1939. godine Branislav Kiselički, Stevan Kiurski i još nekoliko đaka osnivaju plivačku sekciju pri fudbalskom klubu Zvezda. U stvari, to je bio zaseban klub, međutim, korišćena su pravila Zvezde, već potvrđena od strane vlasti. Tako je bio omogućen nesmetani rad. Ta sekcija uspela je da okupi veći broj mladih entuzijasta i da počne sa sistematskim i upornim treninzima na slobodnom delu toka Tise uz obalu kraj šumice Gradište.

Odmah po osnivanju fudbalskog kluba Jedinstvo 1927. godine, pokrenuta je inicijativa da se osnuje i ženski tim za hazenu. Hazena je, u stvari, rukomet s nešto drukčijim pravilima. Te godine odigrana je u Novom Bečeju prva egzibiciona utakmica u hazeni između Vojvodine iz Velikog Bečkereka i Kosova iz Velike Kikinde.

U novoosnovanoj sekciji hazene Jedinstva igrale su: Terez Kovač, Etel i Vilma Zupčić, Etel Kenig, Eržebet i Mariška Havedić i Eržebet Farkaš. Rezultati koje je ta ekipa postizala bili su skromni, ali su se utakmice redovno održavale dve-tri godine preko leta.

U Novom Bečeju je postojao i tenis-klub. To je bio sport novobečejske gazdačke elite, jer je on, za tadašnje prilike, zahtevao znatna sredstva za održavanje terena i skupih rekvizita. Tenisko igralište se, kao i fudbalsko, nalazilo u šumici Gradište. Jedini sačuvan rezultat Novobečejskog tenis kluba je s gostovanja u Velikoj Kikindi. U Kikindi je, 21. decembra 1932. godine, teniska reprezentacija Kikinde odigrala meč s teniserima iz Novog Bečeja (u pomenutoj monografiji pogrešno je unet Bečej, kao Stari Bečej). U tom meču Oto Knizl, apotekar iz Novog Bečeja, pobedio je sa 6:4 i 6:3 prvaka Kikinde Bogdana, koji se u to vreme smatrao najboljim teniserom u Banatu. Drugi Novobečejac Vajs Ernö, teniserka iz Novog Bečeja Magda Kanic, kao i dubi izgubili su i tako se meč završio pobedom reprezentacije Kikinde sa 4:1.

Tridesetih godina dvadesetog veka priličan broj mladih igra odbojku. Tim sportom bavila se muška i ženska omladina u okviru sokolskog društva Novog Bečeja i sokolskog društva u Vranjevu. Pored međusobnog takmičenja Novog Bečeja i Vranjeva, učestvovali su i na takmičenju u Velikom Bečkereku u okviru sokolskih sletova.

Kuglanje je dugi niz godina, još pri kraju devetnaestog veka, bilo zabava mladih. Ali ta zabava je bila vezana za kafanu. Kuglane su se nalazile po pravilu u dvorištima kafana. Kafedžije su naplaćivale igračima, a istovremeno se razonoda svodila na plaćanje pića onom koji pobedi. Tek tridesetih godina dvadesetog veka u Mađarskoj građanskoj čitaonici, na glavnoj ulici, u zgradi u kojoj je danas obućarsko preduzeće Pobeda, izgrađena je parketna kuglana, koja odgovara takmičarskim zahtevima u kuglaškom sportu. U toj čitaonici je osnovan i Prvi novobečejski kuglaški klub, koji se takmičio s kuglašima iz Velikog Bečkereka, Velike Kikinde, Starog Bečeja, a možda i još iz drugih gradova i sela Banata i Bačke.

Pecanje je bilo oduvek popularna razonoda mlađih Novobečejaca, ali u ono vreme to nije imalo karakter sporta, pa nije ni bilo sportske strasti. Malo je bilo odraslih ljudi koji su se bavili pecanjem. Tada je ribolov bio zanimanje nekoliko profesionalnih ribara iz Novog Bečeja.

Šah je bio omiljen kod jednog dela mađarske omladine. Iako nije postojao klub i bavljenje tom vrstom sporta nije bilo organizovano, Novi Bečej je imao nekoliko vrsnih šahista. Stari Pali i Janoš, Senji spadali su kao amateri u krug dobrih šahista. Senji je u dopisnom šahu postigao lepe rezultate u jugoslovenskim razmerama.

Nemoguće je govoriti i pisati o sportu u Novom Bečeju a ne pomenuti šumicu Gradište. Šumica se nalazila pored same Tise: između korita reke i nasipa (dolme). Protezala se od skele (pravac Ulice Svetozara Miletića) pa do razvalina stare novobečejske tvrđave. Duga je bila nešto oko kilometar, a široka od dvesto do dvesto pedeset metara. Najveći deo šumice onaj bliži centru Novog Bečeja, bio je pod topolama, a manji deo, prema razvalinama tvrđave, pod hrastom. Drveće je bilo staro sa vrlo razgranatim krošnjama, pa se u Gradištu osećala gotovo šumska svežina. Tome je doprinosila i blizina Tise sa koje je strujao svež vazduh.

U srednjem delu, šumica je bila iskrčena i uređeno fudbalsko igralište. Na tom terenu fudbal se igrao od njegovog začetka u Novom Bečeju, pa sve dok drveće nije povađeno i još neko vreme posle toga. U Gradištu su se održavali i sokolski sletovi za srez novobečejski i sve druge priredbe u letnjem periodu.

Na manjoj uzvišici u Gradištu bila je izgrađeno lepo tenisko igralište, ograđeno visokom žičanom ogradom i dobro održavano. Pored igrališta za tenis nalazila se i kućica čuvara šumice.

Gradište je bilo vlasništvo veleposednice Emilije Ivanović.

Mladi su voleli Gradište, jer su se u toj šumici mogli šetati, baviti sportom i drugim igrama na svežem vazduhu, i to u neposrednoj blizini centra Novog Bečeja. Stariji su u Gradištu nalazili svež vazduh i mir. Gradište je ostavljalo izvanredan utisak na sve one koji su se leti zadesili u Novom Bečeju. Naročito je gostujućim fudbalskim klubovima ostajalo u lepom sećanju, jer se tu i pri najvećoj letnjoj žegi igrao fudbal u prijatnoj hladovini senovitih krošnji gorostasnih topola

Na kraju, mada u ono vreme nije imao karakter pravog sporta, ne treba zaboraviti lov. Tereni oko Novog Bečeja i Vranjeva bili su bogati divljači. Hajke, kako su se nazivali organizovani lovovi na zečeve, davale su izuzetno bogate rezultate. U jednom danu se, prilikom organizovanog lova, ulovilo po tristo-četiristo zečeva. To je mnogo kada se ima u vidu da je u takvom poduhvatu bilo, ne više od tridesetak pušaka. Ostalo su bili hajkači, mahom deca. Visoke divljači nije bilo, ali je zato bio bogat lov na jarebice, divlje patke i divlje guske.

Razonodu za novobečejske lovce pričinjavao je i lov na vrane. Svako stablo šumice Gradište imalo je po dvadesetak gnjezda, u kojima su se svakog proleća legle hiljade i hiljade mladih vrana. Vrane su predstavljale pravu opasnost po useve, a naročito neposredno posle setve pšenice i kukuruza. Lovci su za svaki par donesenih nogu vrana dobijali, od sreskog načelstva, određenu novčanu naknadu.

Pored Gradišta velika koncentracija vrana bila je i u drvoredu duž druma koji je vodio od Tise prema imanju Emilije Ivanović (današnjem Sokolcu). Zanimljiv je podatak još iz 1782. godine kada je sreski načelnik izvestio županiju, da je u novobečejskoj šumi uništeno 9.623 vrane.

Related Articles

Nastanak Bečeja i poreklo imena

Novi Bečej u doba velikih seoba naroda

Preistorija