srenhu

VIII

Ranjenici na Sutjesci, 9. jun 1943. (foto: Muzej istorije Jugoslavije, Š-13981)

Tih nešto više od mesec dana, koliko je trajala bitka na Sutjesci (od sredine maja do kraja juna 1943) bio je najteži period za narodnooslobodilačku vojsku u toku četvorogodišnjeg rata. Bila je to odlučujuća bitka Pete neprijatelјske ofanzive. Ali je takođe to bila i borba Davida i Golijata - oko 120 hilјada neprijatelјskih vojnika i nasuprot njima gotovo šest puta manje iscrplјenih boraca narodnooslobodilačke vojske sa oko tri hilјade ranjenika i tifusara.

Теоdоr Pаvlоvić, аdvоkаt pеštаnski

Pаvlоvić је pо zаvršеtku studiја u Pоžunu 1825. gоdinе prеšао u Pеštu, gdе mu је njеgоv drug dr Pејičić оbеzbеdiо pоtrеbаn brој đаkа zа sprеmаnjе iz pојеdinih prеdmеtа i nа tај nаčin је оstvаrivао prihоdе pоtrеbnе zа svоје izdržаvаnjе dоk sе nаlаzi nа priprаvničkоm stаžu. Zа аdvоkаtskоg priprаvnkа оbеzbеdiо mu је mеstо kоd stаrоg pеštаnskоg аdvоkаtа Rаkićа. Kаkо је Rаkić ubrzо umrо, tо Pаvlоvić prеđе u kаncеlаriјu pоznаtоg mаđаrskоg pеsnikа i čuvеnоg аdvоkаtа Мihајlа Vitkоvićа.

Dоlаzаk kоd Vitkоvićа bilа је izuzеtnа prilikа dа stеknе sоlidnu stručnu sprеmu i dа sе upоznа sа nајistаknutiјim lјudimа iz rеdоvа Srbа i viđеnih Маđаrа.

Teodora – Toda Boberić

Teodora – Toda Boberić

…udata Arsenović, rođena je u Novom Bečeju (Vranjevu) 1886. godine. Smatra se jednom od najuspešnijih glumica Narodnog pozorišta u Beogradu, u periodu svoje karijere od 1906-1956. godine. Nјen značaj za istoriju srpskog pozorišta je višestruk. Pored velikih uspeha u dramskom repertoaru, Teodora se ostvarila i kao interpretator nosećih uloga u popularnim komadima sa pevanjem (Koštana, Tašana, Čučuk Stana), ali i kao pionir srpske opere, gde je tumačila važne uloge kao što su Acučena u Trubaduru i Karmen u istoimenom delu. Ove dve role se smatraju izuzetno zahtevnim, a Teodori je pošlo za rukom da odigra prvu Acučenu i prvu Karmen u istoriji opere Narodnog pozorišta. U drami se proslavila mnogim ulogama kao što su Maša u Živom lešu, Elmira u Tartifu, Mara Nikšina Beneša u Sutonu, Baka Eugenija u Drveće umire usprovno, te vračara Manefa u Kolo mudrosti - dvoja ludosti, za koju je i nagrađena od strane Ministarstva prosvete.

Recenzija

Lаčаr Меčkić, nаučni rаdnik оd uglеdа, kојi јe istоriјi svоgа zаvičајnоg pоdnеbеsја rеvnоsmо priklоnjеn, оvоm knjigоm оtimа sivilu i sеnci zаbоrаvа mnоgе pоdаtkе о Tеоdоru Pаvlоviću, оbnоvitеlјu Маticе srpske, publicisti i urеdniku znаčајnih srpskih pеriоdikа.

Uhоm оd nаukе оvај stišаni i prоduktivni аutоr trаgа pо prоšlоsti јеdnоg dеlа bаnаtskе rаvnicе, punе svеtlоsti i trаgоvа zаhvаlnih zа istrаživаnjе i publikоvаnjе. Nеprеkidnо istеglјеn i mišlјu prоstrt pо оvоm dеlu bаnаtskоg pоdnеvlја, оn spеktrirа i nudi svоmе rоdu rаsutе srpskе istоriјskе krеsоvе u rаvnici, kаkvе niје imао niјеdаn drugi krај u Srpstvu.

Lazar Mečkić

Rođen je u selu Kumane, 8. septembra 1917. godine, a sa roditeljima se, 1928. godine, preseljava u Novi Bečej. Osnovnu i srednju školu završio je u Novom Bečeju, a Višu ekonomsku u Beogradu.

U Zrenjanin se doselio 1946. godine i zaposlio u Fabrici šećera. Ubrzo, Ministarstvo industrije ga zapošljava u svom kabinetu gde ostaje pet godina, iza čega odlazi na rad u Kaštele, pa u Pančevo, potom ponovo u Beograd u kabinet Savezne privredne komore. Kao predstavnik Privredne komoreJugoslavije radio je i u Budimpešti.

Mr Ladislav Gulović (1881 – 1967)

Ladislav Gulović nije rođen u Novom Bečeju ali sa četrdeset godina provedenih u našem mestu, radeći u svojoj apoteci, ostao je u sećanju nekoliko generacija naših meštana kao vrsni majstor svog apotekarskog zanata.

Farmaciju je završio u Budimpešti početkom XX veka, oko 1906. godine. Radio je u nekoliko gradova Evropskih država, tako i u Beogradu. Sredinom druge decenije XX veka otvorio je svoju apoteku u Osjeku. Posle ženidbe, na insistiranje supruge Irene Veber, koja je želela da budu u blizini Žombolje, 1924. godine dolaze u Novi Bečej. Iste godine kupuje kuću i to sa nameštajem prve novobečejske apoteke iz 1802. godine (bivšu apoteku Ferenc Bizeka, Armin Bizeka, Roberta Turna, kasnije Deže Bizeka), koja se nalazila na glavnoj ulici pod brojem 21, od poznatog imućnog Vranjevačkog gazde Svetozara Veselinova.

Ognjeslav Kostović (1851-1916), pronalazač i konstruktor

U sada, već oronuloj kući u ulici Žarka Zrenjanina br. 6 (pored opštinskog zvanja) u N. Bečeju, živela je plemićka porodica Kostović. Došavši u Vranjevo kao žitarski trgovac deda Ognjeslava - Jovan stvorio je svojim poreklom i vezama, za ono vreme, veliko bogatstvo. Sin mu Stevan, otac Ognjeslava, rođen je u Vranjevu gde je nastavio da se bavi žitarskom trgovinom. Izgradivši žitarske magazine pored Tise, banatsku pšenicu plasirao je preko svoje izvozno-trgovačke radnje u Budimpešti širom Monarhije. Prema istraživanjima M. Stanisavljeva došlo se do podataka da su Stevanovi sinovi Ognjeslav i Vladislav vaspitavani u pravoslavnom, a kćeri: Rozalija, Gizela i Ester u katoličkom duhu, jer im je mati Jelisaveta (Eržebet) Dorner bila te veroispovesti.

Poljoprivredno dobro „Aladar“ u Beodri

Nisam se dugo zadržao u Mašinskoj stanici u Novom Bečeju kao knjigovođa. Krajem avgusta 1945. godine bio sam na poljoprivrednom dobru „Aladar“ u beodranskom hataru (17 kilometara udaljeno od Novog Bečeja). Dopalo mi se to imanje, a kako su imali potrebe za jednim činovnikom, odlučio sam se da početkom septembra 1945. godine pređem kod njih.

Ubrzo po dolasku postavljen sam za upravnika, koju je službu, do mog dolaska, obavljao jedan primitivan seljak iz Beodre.

Robert i Norbert Ernješi

Za porodicu Roberta Ernješija kuglanje je deo višegeneracijske tradicije.

Sin i unuk novobečejskih kuglaša, Robert Ernješi, rođen je 24. februara 1994. Školovao se u Novom Bečeju i Senti, a od početka školovanja se bavio sportom. Pre nego što se u potpunosti opredelio za kuglanje, trenirao je fudbal i košarku. Provodeći sve svoje slobodno vreme u kuglani, sa roditelјima aktivnim kuglašima i bratom Norbertom, brzo je napredovao, i već sa dvanaest godina počeo da se takmiči. U četrnaestoj godini je prvi put nastupio za prvi tim KK „Jedinstvo" Novi Bečej, a u petnaestoj postao deo pionirske reprezentacije Srbije i ostvario učešće i visok plasman na svetskom prvenstvu.

Tivadar Košut

Tivadar Košut, svetski poznat slikar naive, rođen je 1947. godine u Novom Bečeju. Pored majke, koja je slikala ikone, zavoleo je slikarstvo. Iako su roditelјi insistirali da uči za stolara i keramičara, likovna umetnost je postala njegov put.

Po završenom školovanju zaposlio se u novobečejskoj fabrici „Polet" i ubrzo postao šef odetvenja u kome su se proizvodile ekskluzivne, ručno slikane pločice. Bavio se i izradom skulptura u glini i kompozicija na zidnoj keramici sa glazurom. One i danas ukrašavaju zidove Košutovog bivšeg preduzeća.

Ištvan Koren

Ištvan Koren, vajar

Turski (Novi) Bečej, 06. maj 1911. – Budimpešta, 08. oktobar 1994.

 

Portret Ištvana Korena, oslikao Lorant Chovan

Na poziv Turskobečejske evangelističke crkvene opštine 1901. godine Pala Korena određuju za dolazak u Turski Bečej. On se nastanjuje u parohijskom domu crkve. Sa svojom ženom Kasner Gizelom Ilonom obavlja službu Novobečejskim i Vranjevačkim protestantima do 1917. godine da bi kasnije prešao u Veliki Bečkerek gde će službovati sve do 1919. godine.

Teodora Arsenović - Boberić

Teodora Arsenović - Boberić

rođena 22. decembra 1886. godine u Vranjevu. Isticala se svojom lepotom i darovitošću za pesmu i glumu još u Diletantskoj družini „Napredak” u Vranjevu. U Narodnom pozorištu u Beogradu je od 1906. godine gde je upočetku pevala u pozorišnom horu, a zapaženije uloge je dobila već 1907. godine „Čučuk Stana” i od tada dobija u komadima sa pevanjem i operetama glavne uloge. U Beogradskoj operi je pevala od njenog osnivanja 1908. i imala je zapažene uspehe. Ali, kako nije školovala glas, izuzev što je polazila nekoliko časova pevanja kod Miroslave Binički - supruge Stanislava Biničkog, vratila se drami. Tada je počela sa uspehom da igra Koštanu u istoimenom komadu. U toj ulozi publika ju je dočekivala aplauzom. Ulogu Koštane nasledila je od vrsne glumice i još bolje interpretatorke vranjanskog melosa Drage Spasić, što je za svakog mogao da bude veliki hendikep. Teodora se tu vrlo brzo potvrdila, pa se čak i danas smatra za jednu od tri najbolje Koštane na beogradskoj sceni.