Regulisanje korita Tise

Pored izgradnje prvih nasipa u XVIII veku, pokreće se i pitanje plovidbe rekom Tisom, tj. pitanje njene regulacije.

Situacija proseka br. 95 i 96

U prvoj polovini XIX veka, pitanje regulisanja reke Tise postaje sve aktuelnije iz ekonomskih razloga, pa otpočinju prva redovna hidrološka osmatranja i prva snimanja njenog korita. Stručnjaci rade konkretne projekte za regulisanje korita Tise, a zadatak je da se velike vode brzo i bezbedno odvedu.

Od 1850-1875. godine započinju i dovršavaju se radovi na regulisanju reke Tise sa iskopanih 110 proseka. Do kraja veka iskopana su još 2 proseka, tako da je regulisanje Tise završeno sa 112 proseka ukupne dužine od 136 km, čime je prvobitni tok reke Tise skraćen na 966 km.

Da se regulisanju reke Tise prišlo veoma odgovorno, svedoči specijalna uredba-propis za regulisanje Tise a radovi su bili povereni bečkim inženjerima.

Na našem području izvedena su 3 proseka:

- 1855-1856. godine prosek broj (94), takozvani ađansko-molski. Dužina mu je 2.030 m, a dužina starog toka 4.684 m.

- 1860-1863. godine prosek broj (95), takozvani vranjevački (medenjački) prosek. Dužina mu je 3.232 m, a dužina starog toka 14.649 m.

- 1854-1858. godine prosek broj (96), takozvani borđoški prosek (Biserno ostrvo). Dužina mu je 6.302 m, a dužina starog toka 23.060 m.

Do kraja XIX veka rađeno je na uređenju proseka: pregrađivanje starih rukavaca zemljom, izrada napera od mešovitog materijala, bagerovanje sprudova, regulisanje obala fašinskim građevinama i slično.

Tako je na primer 1895-1896. godine država napravila zidani kej kod Novog Bečeja koji je bio naslonjen na nasip. Ovo je urađeno u okviru regulacionih radova. Taj zid postojao je sve do naših dana, kada je 1980. godine srušen i na njegovo mesto izgrađen novi kej.

Nizvodno od Novog Bečeja u dužini od oko 2 km Novobečejska vodna zadruga branila je svoj nasip na 40 repera, sa ciljem da odbije maticu reke dalje od obale. Ti naperi su sada poplavljeni usporom reke Tise posle izgradnje brane, ali pamte ih stariji sportski ribolovci kao „mamuze”.

Prilikom izvođenja radova na regulisanju reke Tise bilo je sukoba na stručnom planu, doživljeno i poraza ali je na kraju rat dobijen. Odvođenje vode iz gornjeg toka je ubrzano, nekadašnje plavljenje velikim vodama najplodnijih potiskih hektara poljoprivrednog zemljišta je prestalo, velike vode konačno su upućene da koritom za velike vode između odbrambenih nasipa oteku u Dunav.

Do kraja XIX veka izgrađeni su nasipi, kanali za odvodnjavanje i crpne stanice, što samo po sebi govori o veličini poduhvata.

paypal PNG24
ako želite da podržite razvoj sajta donacijom

Da li ste znali...

da je prvi fotografski aparat u Kumane je doneo Svetozar - Cveta Sekulić, po povratku iz Rusije 1925. godine?