Sudbina crkvenih zvona

Crkvena zvona u svim mestima gde su postojale bogomolјe, pozivala su svojim milozvučnim glasom verne na molitvu. Tako je i sa zvonima Kumanačke crkve od kada je selo nastalo i u njemu crkva. Nakon podizanja crkve u Kumanu 1834. god., zvona su po jednoj beleški protokola doneta iz Temišvara i to “veliko zvono od 8 centi i najmanje (srednje i frtalј ne spominje se i ako su i ta dva bila) od cente i funte. Te godine Opština je platila cimermajstoru Raindlu 94 forinte za dizanje zvona na toranj hrama 24. novembra 1834. leta, a da zvone su počela 1. dekembrija u subotu iste godine”. Dakle, život crkve poklapa se za životom zvona [50]. Kao srce u čoveka. Međutim, kako i srce ponekad zataji, tako je i zvono jednoga dana naprslo. Desilo se to početkom ovoga veka sa jednim zvonom seoske crkve posvećenoj arhanđelima Mihailu i Gavrilu. Rešila su tada tri brata u plemenitog oca i majke pravoslavne da poklone svom rodnom selu i hramu božijem novo zvono. Sa velikim blaženstvom i ponosom, pisali su te 1911. godine pismo sledeće sadržine vladici banatskom, episkopu temišvarskom Dr Georgiju Letiću.

Vaše Visokopreosveštenstvo

Čast nam je Vaše Visoko-preosveštenstvo izvestiti i ujedno umoliti da ovu našu molbu proučite i presuditi blagoizvolite.

Mi dole potpisani molimo vaše Visokopreosveštenstvo, da nam ovu molbu izvolite odobriti. Pošto smo mi od naših starih vidili i čuli, da su lepe dare našoj svetoj crkvi poklanjali a kakve, mi ćemo vam ovde navesti. Naši dedovi i očevi prvo su poklonili jedan zlatan krst koji i danas stoji na časnoj trpezi. Drugo su poklonili jedan barjak koji se još danas vije po svetoj crkvi i mile nam opštine, koje ta dva poklona postoje može biti iz doba još kada je selo naselјeno ali smo mi već i taj barjak ponavlјali, treće naš mili brat Jevrem pokloni jedno lepo sveto kandilo koje gori u svetoj crkvi pred licem Gospodnjim. Naša mila deca pokloniše opet lepe dare svetoj crkvi, i to Rada pokloni sveto Evanđelije da se čita i uči narod hrišćanski, Vojin pokloni jedan zbornik da se poji i slavi ime Gospodnje, a Paja pokloni jedan vrlo lep i divan pribor za krštenje podmlatka uzdanice dece naše. A mi nas tri brata*) po sećanju dedova i dece naše htedosmo da zvono što je u našoj svetoj crkvi puklo već više od godinu dana stoji u svetoj crkvi dole, da ga mi prelijemo ili novo kupimo, a ujedno i da metnemo na zvonu naša imena i izobraženje našog patrona svetog velikomučenika Georgija. Još uvek imamo savet naših starih koji su nas učili ''lјubite deco svetu crkvu koja nas uči na sva dela i puteve Gospodnje'', pa se i mi radujemo što nismo klonuli duhom, ni mi a ni naša deca, koje rado svetu crkvu i danas redovno pohađaju.

Ali po savetovanju nekih članova ovdašnjih iz crkvenog odbora, ne dozvolјavaju da metnemo naša imena na zvonu, pa zato molimo vaše Visokopreosveštenstvo da nam blagoizvolite po vašoj želјi na umolјenu nam molbu dozvolu učiniti.

Vašem Visokopreosveštenstvu ponizni,

U Kumanu, marta 1911. god.

Lazar Stančić

Vladika banatski dr Georgije Letić je pozitivno odgovorio na molbu tri brata da poklone crkvi u Kumanu novo zvono. Međutim, time se priča o zvonima nije završila, zvona su ta, kako navodi paroh Kumanački Stevan Mirković, u svom letopisu, sve do 27. decembra 1916. god. odnosno 9. januara 1917. god., kad su rečenoga dana po podne između 2 i 3 sata, skinuta sa tornja crkvenoga sva, pa i školsko zvono, koje je rađeno u nekadašnjoj srpskoj slavolivnici Bote u Vršcu, sa namerom da se upotrebe u ratne celјi. Ostade samo veliko zvono, ali i ono na Vidovdan 1917. prepukne od žalosti za izgublјenim drugovima svojim. Ta zvona je Austrougarska 1917. godine pretopila u ratne cilјeve. Sa njima je verovatno odneto i zvono koje je poklonjeno od tri brata roda Stančićevih. Kao zamena, dobijeno je malo zvono sa spahiluka Karačonji u Beodri (današnje Novo Miloševo). Kad se rat završio, crkvena opština Kumana je nakon nekoliko godina, tačnije 14. decembra (27. po novom kalendaru) 1923. god., nabavila četiri nova zvona, a malo zvono iz Beodre, sa odobrenjem svoje eparhijske vlasti, je poklonila koloniji Aleksandrovo (danas Velike Livade), gde je veliki broj Kumančana tada bio nastanjen. Svečani doček zvona tog zimskog dana 1923. godine, bio je ispred kafane “Obilić”.

Nova zvona su osvećena i podignuta na toranj spomenutog dana, a istog dana po podne i zvonila i to: veliko u težini od 633. kgr., frtalј 334 kgr., srednje 185 kgr. i malo u težini od 73 kgr. Sva četiri izrađena su u zvonolivnici Pavla Đ. Pantelića u Zemunu po ceni od 99.345 din. Na istima se nalaze sledeći natpisi: na velikom: “P. Đ. Pantelić - Zemun. U slavu hrama sv. Arhangela Mihaila ova zvona podižu srp. prav. crkvena opština kumanska za vreme paroha Stevana Mirkovića i predsednika Ilije Stanišića 1923.” Na ostala tri zvona može da se pročita ovaj natpis: “P. Đ. Pantelić - Zemun. U slavu hrama sv. Arhangela Mihaila Kumane 1923.” Velika zvona iz 1923. god. i danas milozvučnim glasom pozivaju svoje vernike na molitvu. Neka im je život večan!

O gradu