Predgovor

U susret 25. izdanju „Obzorja na Tisi“, osim onog uobičajenog i očekivanog hvalјenja originalnih postignuća ovog, u nas potpuno jedinstvenog festivala, te pominjanja njegovih velikih trenutaka i interpretativnih uspeha brojnih umetnika, organizatori su odlučili da portret Dana Josifa Marinkovića oslikaju monografijom, koja bi s obzirom na sačuvanu bogatu dokumentaciju, svakako mogla biti i najautentičniji svedok njihove istorije.

Današnje posmatranje i procenjivanje uloge i koncepta ove, za Novi Bečej, ali i ceo naš muzički i kulturni život dragocene manifestacije, svakako ide u prilog tvrdnji da je ona donela specifične standarde u negovanju domaće, prvenstveno vokalne muzike, ali i osvetlila značajne vrednosti srpske muzičke istorije i, što je posebno važno, podstakla stvaranje novih dela.

Najzad, a ne i na kraju, „Obzorja na Tisi“ su nekim svojim „otkrićima“, odnosno „upućivanjem“ u svet, ovde nagrađenih mladih pevača, pokazala da nisu samo festival za lokalnu upotrebu, već da su stvorila i takve „proizvode“ koji zadovolјavaju i najviše kriterijume lјubitelјa muzike i stručnjaka iz najčuvenijih svetskih umetničkih centara.

Zadatak kreatora ove monogafije nije bio jednostavan, jer trebalo je iz sveobuhvatnog materijala (programskih knjižica, fotografija, pisanih tekstova različitog žanra, kritika, prikaza, informacija, zapisnika) koji je sakuplјan tokom dve i po decenije, napraviti lični izbor, a on je vođen, bez sumnje, i jakim autentičnim sećanjima i utiscima.

S obzirom na značaj horskog pevaštva u našoj tradiciji, ali i u sadašnjem trenutku, „Obzorja“ svoj početak duguju učešću malog hora Osnovne škole „Dositej Obradović“ iz Bočara, u oficijelnom delu Mokranjčevih dana, najstarijeg muzičkog festivala u Srbiji, na kom je ovaj mladi ansambl, pod dirigentskim vođstvom Zagorke Jegdić, nastupio daleke 1992. godine. Upravo u Mokranjčevom Negotinu rođena je ideja o osnivanju Dana Josifa Marinkovića u Novom Bečeju.

Odmah nazvana i „Obzorja na Tisi“, manifestacija postaje i naš prvi prolećni festival, a pionirske zasluge za njeno pokretanje, osim Zage, retko darovitog kulturnog poslenika, koja joj se posvetila svom snagom i dušom, veštinom i inteligencijom, pripadaju i akademiku Dejanu Despiću, etnomuzikolozima, dr Dragoslavu Deviću i dr Dimitriju O. Golemoviću, kompozitoru Konstantinu Babiću, operskoj umetnici Biserki Cvejić i još mnogim stručnjacima iz Beograda, Novog Sada i Zrenjanina, kao i novobečejskog „Poleta“, odnosno njegovom sjajnom, i za podršku kulturi, dugi niz godina veoma zainteresovanom menadžmentu.

Novorođena muzička svečanost logično je i s pravom posvećena kompozitoru Josifu Marinkoviću, rođenom u Vranjevu, a razumlјivo je i to što su Dani Josifa Marinkovića, kao jedini takav događaj kod nas, organizovani u obliku naizmenične smene Otvorenog takmičenja solo pevača i Pozivnog kompozitorskog konkursa za solo pesmu, budući da je Josif Marinković i rodonačelnik i najznačajniji romantičarski autor srpske solo pesme. Oba ova programska segmenta podjednako su doprinela usponu naše vokalne umetnosti i svakim novim izdanjem potvrdila neophodnost svog opstanka i trajanja.

Iako je poslednjih godina, sticajem okolnosti različite prirode, poremećen zamišlјeni bijenalni tok festivala, u tom periodu dva puta se ostvarivši samo kao pevačko takmičenje, neosporno je da novi plodovi na stvaralačkom području solo pesme, njih devedesetak, aktivno žive na koncertnoj sceni, ali i da ovde otkriveni, brojni pevački talenti, većinom grade lepe umetničke karijere.

Posebno oni nagrađeni, napravili su i dalјe ostvaruju zapažene uspehe u zemlјi i inostranstvu, od kojih je najslavnije ime baš pobednik prvog takmičenja, bariton Želјko Lučić, o kome znalci govore kao o najuspešnijem operskom umetniku svih vremena, poteklom s ovih prostora, podrazumevajući, razume se, i celo nekadašnje jugoslovensko okruženje. Nјegovi angažmani u Frankfurtskoj operi, u londonskom Kovent gardenu, njujorškom Metropolitenu, Bečkoj državnoj operi, i još mnogim svetskim operskim kućama, na žalost, retko u domovini (slušali smo ga i gledali i u prenosima predstava iz Metropolitena, kao Rigoleta u istoimenoj Verdijevoj operi i Jaga u Otelu istog kompozitora), oduševlјavaju publiku svih meridijana.

Od ostalih pobednika „Obzorja“ spominjemo, sigurno nepravedno prema nekima koje nećemo ovde nabrojati, baritone Vasu Stajkića i Vladimira Andrića, tenora Dejana Maksimovića, mecosoprane Natašu Jović Trivić, Aleksandru Angelov, Violetu Srećković i Jelenu Končar, te soprane Snežanu Savičić i Sofiju Pižuricu, na primer. Svi navedeni, odreda raduju brojnim ulogama posetioce Beogradske i Novosadske opere, kao i zemunskog Madlenijanuma, a izvođenjem novih, za „Obzorja“ stvorenih konkursnih solo pesama iz pera najznačajnijih savremenih domaćih kompozitora i slavlјenjem na taj način i imena Josifa Marinkovića, ali i drugim aktivnostima koje neguje Dom kulture, upisuju ime Novog Bečeja u umetničku mapu Srbije.

Otvoreni i za sopstvene produkcije, organizatori „Obzorja“ su 2007. godine ostvarili i sopstvenu postavku dečje opere „Dečak koji se ničega nije bojao“ Dimitrija O. Golemovića, projekt oblikovan pod blagotvornom rukom Zagorke Jegdić, koja je pokazala kako se animiraju lјudi, i iz njih, i sebe izvlači maksimum.

Verujemo da će i nastavlјači njenog rada, kao i ona, i dalјe bezrezervno podržavati mlade umetnike, kako one koji će se ogledati na Otvorenom takmičenju solo pevača, tako i one koji će spremno tumačiti solo pesme bijenalnog Pozivnog konkursa za ovaj, ponovo oživlјen umetnički žanr u srpskoj muzici.

Danas „Obzorja na Tisi“ predstavlјaju jednu datost, sastavni deo novobečejskog kulturnog života, a često i najznačajniji događaj sezone u ovom slikovitom i gostolјubivom banatskom gradiću. Za muzički život, mlade pevače ovde afirmisane i kompozitore prvi put predstavlјene u prijatnom i različitim programima primerenom Domu kulture, ostaju i izuzetan izvor informacija o autorskim stilovima, izvođaštvu i domaćem stvaralaštvu. Uprkos svemu što nam se dešavalo, 25 godina trajanja najbolјe govori o tome koliko su Dani Josifa Marinkovića značajni i potrebni ovoj i široj društvenoj sredini, svedočeći takođe i da negujemo svoje kulturne navike, da smo umetničko središte, ali i deo Evrope i sveta.

Pišite nam...