Seljačke bune i ustanak Dože Đerđa

Za razliku od radničke klase koja je predvođena sindikatom, ili cehovsokm organizacijom u periodu svoga nastajanja mogla postavljati zahteve i izvojevati neka prava, seljaštvo nije imalo predvodnika. Do pobuna i suprotstavljanja tlačenju i nemilosrdnoj eksploataciji vlastele ili države, dolazilo je stihijno, te je svaki njihov uspeh — mada su do njega retko dolazili — utoliko značajniji.

Ono što je seljake u tim pobunama ujedinjavalo i činilo ih solidarnim bio je jednako težak položaj i zajednički otpor i odbrana od tlačitelja. U svojoj osnovi se ove bune ne razlikuju od radničkih štrajkova i radničkih pobuna, jer je uvek isti uzrok, eksploatacija i otpor protiv nje. To je u krajnjoj liniji bio motiv svih ustanika kroz istoriju, pa i onih iz perioda robovlasništva pod rukovodstvom braće Grasi ili Spartaka u Rimu.

Ugarska je bila poznata po borbama za presto, počevši od četrnaestog veka, po izumiranju dinastije Arpad, pa sve do njenog raspada pod naletom Turaka i mohačke bitke 1526. godine.

Ta borba za presto je još više pogoršala, ionako, težak položaj seljaka i doprinela izbijanju najvećeg ustanka u istoriji Ugarske, ustanak takozvanih kuruca (krstaša) 1514. godine.

Krstaški rat protiv muslimana, koji je objavio papa Lav X bio je posebno popularan među seljacima, jer je obećavao onima koji stupe u krstašku vojsku oslobođenje od kmetske zavisnosti. Tako su u vojsku krstaša u masama stupali seljaci, što je izazvalo strah, među plemstvom, da će ostati bez radne snage. Zbog toga je ono zahtevalo od kralja Vladislava da se što pre krene u borbu protiv Turaka.

Kralj je naredio vođi narodne vojske Doži Đerđu, pod čijim vodstvom se sakupilo oko 40.000 kuruca, da odmah pođe u boj na Turke. Umesto da krenu na Turke, planuo je seljački ustanak. Krstaški odredi pretvorili su se u revolucionarnu vojsku pod vodstvom Dože Gyergya, koji se pokazao ne samo kao iskusni vojskovođa, nego i kao pravi vođa seljačkih masa.

Doža je razaslao, po čitavoj Ugarskoj, pozive seljacima da se pridruže ustanku i da ubijaju plemiće, i uništavaju njihove posede, jer će — kako je on govorio — »oni vas pobiti kao pse i staviti na muke«.

Tom pozivu Dože Đerđa odazvali su se seljaci i u Novom Bečeju, gde su ustanici, te 1514. godine, zauzeli tvrđavu. Ustanak je ugašen u krvi od strane Jovana Zapolje, vojvode erdeljskog.

Razmah ustanka prisilio je plemstvo da se ujedini i da se organizuje za njegovo ugušenje. Ustanak je razbijen, a Doža ranjen, zatim uhvaćen, stavljen na najstrašnije muke i ubijen.

Nemilosrdno razračunavanje plemstva s ustanicima stajalo je života nekoliko desetima hiljada seljaka. Nisu istrebljivani samo učesnici ustanka, već su i njihove porodice bile izložene najstrašnijim mukama i torturama. Posle te pobede, donet je zakon kojim se seljaci lišavaju slobodnog kretanja i potpuno potčinjavaju gospodarima.

Sadržaj

Podržite sajt

Ukoliko želite, donacijom, da pomognete razvoj sajta.

Podržite...

Sakupljanje kulturno-istorijske građe Novog Bečeja smatramo izuzetno važnim i velikim poslom. Za nove naraštaje... sa novom tehnologijom... da vide prošlost... drugačije će ostati zaboravljena.

Dobru...

Ako posedujete neki materijal ili saznanja za koja smatrate da bi dopunila sajt, priključite nam se... Možete komentarisati članke ili nam slati materijale, fotografije... koje ćemo rado objaviti.

Ideju...

Oni imućniji Novobečejci koji mogu i žele materijalno da pomognu razvoj sajta, da budu dobrotvori (kako se nekada to radilo) mogu nas kontaktirati i dati svoj doprinos ideji koja nam je zajednička.