Prisustvo i razvoj kinologije u Lovačkom društvu Novi Bečej

Kao što je svugde u svetu, pa tako i kod nas, nerazdeljivi deo u lovu je pomagač lovca, a to je njegov lovački pas. Lovački pas može biti ocenjen kao čistokrvan pa i mešanac. Sve zavisi kako je pravilnikom regulisano, ali sigurno je da je neprocenjivi pomoćnik lovcu, pre i posle odstrela divljači.

O predratnoj kinologiji (tu se misli na period između dva svetska rata) sa ovog regiona ostali su prilično oskudni podaci. Tu se mogu pomenuti samo opšti podaci i stanja koji su tada bili prisutni u vojvođanskoj kinologiji, koristeći literaturu (Monografija kinologije Vojvodine, Novi Sad, 2000) koju je štampao Kinološki Savez Vojvodine, zatim podaci korišćeni sa ovih područja iz Mađarske međuratne literature, gde se u raznim lovačko-kinološkim časopisima i knjigama opisuje na čin uzgoja i korišćenja lovačkih pasa na ovom području.

Prisustvo i razvoj kinologije u Lovačkom društvu Novi Bečej

Kinologija između dva svetska rata

U periodu između dva svetska rata, vojvođanski lovci a tako i lovci Novog Bečeja i Vranjeva (pošto je u to vreme Novi Bečej bio podeljen na Bečejsko i Vranjevačko lovačko društvo) imali su uvozne čistokrvne pse i mešance, pošto tada Zakon o lovstvu nije regulisao da se u lov može ići samo sa čistokrvnim lovačkim psima.

Imućniji građani su uglavnom uvozili nemačke i engleske ptičare, dok su ostali lovci lovili sa ukrštenim psima. Od čistokrvnih rasa po podacima su bili nemački kratkodlaki ptičari, oštrodlaki sa višegrifonske krvi i engleske rase, najviše poenteri a manje engleski seteri, što je i razumljivo jer je tada fazana bilo samo u zagrađenim i poluzagrađenim terenima, a najviše od pemate divljači se lovila jarebica. Tereni su bili manje parcelisani, što je doprinelo tolikom broju jarebica, tako da su psi mogli idealno da pretražuju i markiraju a za to su poenteri bili vrhunski majstori, pa su zbog toga i bili dosta zastupljeni. Zimski lov nazečeve je bio ili kružni ili u vidu potkovice, gde psi uglavnom nisu bili prisutni. Jedino bi napomenuo još jamarenje lisica, gde su korišćeni foxterijeri, oštrodlaki i kratkodlaki jazavičari. Te su rase uglavnom, po starim zapisima, bile prisutne u Vojvodini, pa tako i u Novom Bečeju.

Mešance nisam posebno spomenuo i ako su isto bili veliki pomagači lovcima, a bili su ukršteni sa raznim gorepomenutim čistokrvnim psima, a koristili su ih lovci koji sebi nisu mogli priuštiti uvoz čistokrvnih rasa. Što se tiče ispita-izložbi u periodu između dva svetska rata, u arhivi vojvođanske kinologije a ni u mađarskoj literaturi nisam naišao na podatke da se u Novom Bečeju nešto organizovalo, kao što su već tada, organizovali novosadski, srbobranski, subotički lovci u većim gradovima kao što je Beograd, gde su živeli i lovili imućniji ljudi.

Kinologija u Novom Bečeju posle Drugog svetskog rata

Neminovno se mora pomenuti da je Drugi svetski rat odneo svoje žrtve i u lovstvu pa i u kinologiji, a od tadašnjih vodećih kinologa je ostalo malo njih i bili su gumuti na stranu kao klasni neprijatelji. Prvi posleratni pravilinik u Vojvodini za kinologiju je donet 1947. godine koji je regulisao status tadašnje kinologije, sa savezom lovačkih društava Vojvodine (SLDV) sa sedištem u Novom Sadu.

Što se tiče Novog Bečeja po zapisima, lovljeno je sa mešancima, pošto se i struktura člaiuna Iovaca tada menjala, pa i ne tako imućni građani su mogli da ostanu članovi lovačkog društva. Tu i tamo, ostalo je i čistokrvnih lovnih rasa a razlika od predratnog perioda je što se pored gore pomenutih rasa pojavila i kratkodlaka mađarska vižla. Tada, posle Drugog svetskog rata u Novi Bečej se doselio Mavrak Bela, po profesiji zubotehničar, koji je i pre rata u Banatu bio lovac i kionolog. Imao sam čast da odmalena dok i nisam bio regularni lovac, pa sve do njegove smrti zajedno lovimo, a osnove kinologije sam baš od njega naučio.

Prvo međunarodno ocenjivanje pasa, koje nisam našao u knjizi (Monografija KSV), ali po prepričavanjima je organizovao Mavrak Bela u Novom Bečeju u šezdesetim godinama prošlog veka. Po pričanju, kinološka manifestacija je trajala 2 dana, prvi dan je rađeno eksterijerno ocenjivanje, a drugi dan je bila radna utakmica rasnih pasa ptičara. Nisam uspeo da pronađem podatke o rezultatima ocenjivanja. Od predstavnika iz Novog Sada bio je Ozren Radošević koji je 1953. godine bio izabran u Vojvođansku kinološku upravu, a od stranih sudija Jilly Bertalan stariji, koji je tada bio priznati sudija za pse, u Mađarskoj pa i u celoj Evropi. Disciplina na polju je bilo pretraživanje, lov poljskih jarebica i barske divljači (divlje patke).

Mavrak Bela je vodio kinologiju u Lovačkom društvu Novi Bečej sve do sedamdesetih godina prošlog veka, loveći uglavnom sa mađarskim vižlama. Posle njega je kinologiju preuzeo Zoltan Kelemen stariji. Tada se već u novobečejskom društvu javljaju i ostale rase lovnih pasa kao što je epanjel breton, irski seter i mali minsterlender. Godine 1978. je kupljen prvi mali minsterlender od Ozrena Radoševića. Vlasnik je Zoltan Kelemen stariji, koji je tu rasu sve do kraja života držao i širio. Tih godina je nabavljeno dosta lovnih pasa ptičara, uglavnom nemačkih kratkodlakih, koje je kupilo Lovačko društvo u Novom Bečeju, da bi ih dalo na uzgajanje lovcima. Kod kratkodlakih nemačkih ptičara, što se u eksterijeru tiče, najlepšeg psa je tada imao lovac Čala Ištvan koji je na eksterijernim izložbama osvajao dosta priznanja. Potreba za kvalitetnim ptičarima u novobečejskom lovačkom društvu, tada je bila velika, pošto je lovni turizam, uglavnom sa italijanskim lovcima, bio veoma razvijen. Za prepelice i grlice pa sve do fazana, koji su se lovili tada u izobilju, bili su potrebni kvalitetni psi.

Godišnje jednom su organizovane smotre a posle po zakonskom propisu i ispiti urođenih osobina. Među sudijama bih spomenuo: Biljanu Džigurski, Tibora Šehtera, Mišić Evicu, a u zadnje vreme Stevana Doroslovačkog, koji su svake godine ocenjivali mlade pse. U 1988. godini dolazi do smene generacije i predsednik kinološke sekcije postaje Kelemen Zoltan mlađi, koji je tada i položio kinološki sudijski ispit.

Ocenjivanja na smotrama i dalje se nastavljaju, ali usled slabijeg dolaska italijanskih lovaca i lova smeće divljači umesto sitne pernate, rastuća zainteresovanost za kvalitetnim ptičarima je tada malo opala a moguće je da je to kasnije doprinelo pojavi rasa koje rade na krvni trag (Hanoverski ili Bavarski krvoslednik) ili drugih rasa pa čak i obučenih ptičara koji će pronalaziti ranjenu visoku divljač.

Kinološka priznanja

Na kraju da napomenem da je Mavrak Bela posthumno u osamdesetim godinama prošlog veka dobio zlatnu značku Vojvodine za svoj kinološki rad, isto sada već pokojni Kelemen Zoltan stariji je dobio srebrnu značku. Zoltan Kelemen mlađi posle 34 godine kinološkog rada isto dobija zlatnu kinološku značku Vojvodine.

Mlađi i ambiciozni Ijudi dolaze sa novim elanom, dok lovčev najbolji veran pomagač dalje ostaje njegov pas, a kinologija je nerazdeljivi deo lova, kao i pre mnogo vekova.

paypal PNG24
ako želite da podržite razvoj sajta donacijom

Sadržaj

Da li ste znali...

da je pored toga što su železnički i drumski saobraćaj umanjili značaj Novog Bečeja u prometu žitaricama, on je ipak ostao sve do Drugog svetskog rata najprometnije pristanište na Tisi u Jugoslaviji.