Instrumenti upravljanja zaštićenim prirodnim dobrima

- Režimi zaštite (skup mera i uslova kojima se određuje način i stepen zaštite, korišćenja, uređenja i unapređenja zaštićenog prirodnog dobra):

 - Opšti režim zaštite definisan je u zakonskim odredbama,

 - Posebni režimi zaštite definisani su u aktima kojima se pojedine prirodne oblasti stavljaju pod zaštitu, a u zavisnosti od vrste - nacionalni park, park prirode, rezervat prirode, spomenik prirode, predeo izuzetnih prirodnih odlika, a za koja se mogu ustanoviti različiti stepeni režima zaštite:

- U I stepenu zaštite utvrđuje se zabrana korišćenja prirodnih bogatstava i isključuju svi drugi oblici korišćenja prostora i aktivnosti osim naučnih istraživanja i kontrolisane edukacije.

- U II stepenu zaštite utvrđuje se ograničeno i strogo kontrolisano korišćenje prirodnih bogatstava dok se aktivnosti u prostoru mogu vršitit u meri koja omogućava unapređenje stanja i prezentaciju prirodnog dobra bez posledica po njegove primame vrednosti.

- U III stepenu zaštite utvrđuje se selektivno i ograničeno korišćenje prirodnih bogatstava i kontrolisane intervencije i aktivnosti u prostoru ukoliko su usklađene sa fiinkcijama zaštićenog prirodnog dobra ili su vezane za nasleđene tradicionalne oblike obavljanja privrednih delatnosti i stanovanja uključujući i turističku izgradnju.

- Zoniranje područja zaštićenog prirodnog dobra prema naznačenim stepenima režima zaštite određuje se u aktu o zaštiti, odnosno prostornim planom nacionalnog parka ili dmgog prirodnog dobra.

- Planovi zaštite, uređenja i korišćenja prostora i prirodnih resursa - prostomi i urbanistički planovi, šumske osnove i programi, vodoprivredne osnove, lovne osnove, programi unapređivanja ribarstva, poljoprivredne osnove - čija je obaveza da:

- Prirodna bogatstva očuvaju i unapređuju i u najvećoj mogućoj meri obnavljaju, a ako su neobnovljiva da se racionalno koriste.

- Obezbede zaštitu i nesmetano ostvarivanje funkcija zaštićenih prirodnih dobara sa njihovom zaštićenom okolinom i u najvećoj mogućoj meri očuvaju staništa divljih biljnih i životinjskih vrsta i njihove zajednice.

- Obezbede uslove za odmor i rekreaciju čoveka.

- Odrede mere zaštite od udesa i elementarnih nepogoda širih razmera.

- Prikažu postojeće stanje po navedenim elementioma i planirano stanje sa merama potrebnim da se planovi ostvare.

- Posebni programi zaštite i razvoja prirode i zaštićenih prirodnih dobara koji se donose za period od pet godina i sprovode godišnjim programima zaštite i razvoja:

- Program zaštite prirode i prirodnih dobara Srbije — donosi Zavod za zaštitu prirode uz saglasnost Vlade Republike Srbije,

- Programi zaštite i razvoja koji se donose za svako zaštićeno dobro - donose ga organizacije kojima su povereni određeni poslovi u upravljanju zaštićenim prirodnim dobrom uz saglasnost Vlade RS preko Ministarstva nauke i zaštite životne sredine.

- Analize uticaja objekata i radova na životnu sredinu - sprovođenje te procedure obavezno je za sve objekte i radove u zaštićenoj oblasti.

- Saglasnost/odobrenja Vlade/ministarstava za planove zaštite, uređenja i korišćenja prostora i prirodnih resursa, na programe zaštite i razvoja zaštićenih oblasti, na analize uticaja, na normativne akte koje po zakonskom ovlašćenju donose staraoci zaštićenih oblasti.

- Institucije odgovorne za upravljanje zaštićenim prirodnim dobrima i kontrolu:

- Vlada republike Srbije - definisanje politike/strategije zaštite prirode i prirodnih dobara i u tom kontekstu i upravljanja tim dobrima i planova akcija za sprovođenje utvrđene politike/strategije.

- Ministarstvo nauke i zaštite životne sredine - predlaže Vladi RS politiku/strategiju i planove akcija, njihovo sprovođenje i kroz to usaglašava aktivnosti sa drugim ministarstvima i ostalim odgovornim/zainteresovanim institucijama, obezbeđuje upravni nadzor, obezbeđuje odgovarajući sistema osmatranja, i daje finansijsku podršku.

- Zavod za zaštitu prirode Srbije.

- Javna preduzeća koja je država osnovala za nacionalne parkove i za gazdovanje prirodnim resursima u državnoj svojini.

- Opštinski nadležni organi - u upravljanju prirodnim dobrima koje su opštine zaštitile, kao i u podršci i saradnji u upravljanju prirodnim dobrima od nacionalnog značaja. o Staraoci zaštićenih prirodnih dobara.

- Osmatranje (monitoring). Praćenje stanja kvaliteta i upravljanja zaštitom životne sredine i u tom okvim zaštićenih prirodnih dobara, treba da se vrši u okviru jedinstvenog informacionog sistema životne sredine (obezbeđenje baza podataka i naučno-tehničkih informacija koje su od značaja za zaštitu životne sredine, informacija o planskim merama, merama državnih i drugih institucija, rezmena informacija sa drugim informacionim sistemima i dr.), uz obavezu Vlade RS da donese program razvoja tog sistema.

- Finansijska podrška. Sredstva za zaštitu i razvoj zaštićenih prirodnih dobara obezbeđuju se:

- Iz budžeta.

- Iz prihoda koji se ostvare vršenjem delatnosti preduzeća odnosno organizacija koje upravljaju, odnosno koje se staraju o zaštićenim prirodnim dobrima.

- Od naknade za korišćenje zaštićenog prirodnog dobra.

- Iz drugih izvora u skladu sa zakonom.

Navedeni osnovni sistemski okviri ukazuju na volju države da definiše instrumente potrebne da se obezbedi ostvarivanje njenih prava i dužnosti na zaštiti i unapređivanju posebnih prirodnih vrednosti životne sredine, ali i na složenost postojećeg koncepta upravljanja zaštićenim prirodnim oblastima sa posebnim prirodnim vrednostima.

Ukoliko neki od instrumenata nije dobro uspostavljen ili ne funkcioniše iz raznih razloga, ne mogu se očekivati ni dobri rezultati u praksi upravljanja konkretnim zaštićenim prirodnim dobrom. U toku je postupak donošenja novog Zakona o zaštiti prirode gde će na novi način biti definisani navedeni instrumenti.

paypal PNG24
ako želite da podržite razvoj sajta donacijom

Sadržaj

Da li ste znali...

da je Vladimir Glavaš diplomirao 1862. godine na Pravnom fakultetu u Pragu i da je posle pripravničkog staža otvorio advokatsku kancelariju u Novom Bečeju?