Istorijat Novog Bečeja

Prema rezultatima arheoloških istraživanja, ljudskih naselja na ovom prostoru bilo je još oko 3000 p.n.e. Najstariji i najbolje ispitani lokaliteti su Borđoš jugozapadno i Matejski Brod severoistočno od Novog Bečeja. Iz srednjovekovnog perioda najbolje je očuvana Arača, koja se nalazi na oko 12 km prema Novom Miloševu. Ovaj manastir potiče iz XI veka i predstavlja prvobitnu lokaciju Vranjeva.

Prvi sigurni pomen Novog Bečeja je iz 1332-1337. godine. Mađarska istoriografija smatra da je bio u posedu porodice Bečei, koja potiče još iz doba Arpadovića. Pre toga se verovatno Bečej (Vila Večei) pominje u jednoj darovnici 1238. kralja Bele IV, gde se potvrđuje da je u mesto posedu Stolnobeogradskog konventa vitezova reda hospitalaca, mada nije sigurno radi li se o ovom mestu. Kralj Žigmund Luksemburški ga je darovao najpre vlastelinskoj porodici Lošonci, a zatim srpskom despotu Stefanu Lazareviću.

Kao tvrđava pominje se još 1342. godine pod nazivom Castellanum de Beche. Kao naselje, odnosno varoš, pominje se 1441. godine.

Posle despota Stefana, grad Bečej je bio u vlasništvu despota Đurđa Brankovića. U 15. veku se u Arači održavaju skupštine torontalske županije, a bečejski grad naizmenično menja gospodare. U prvoj polovini 15. veka Novi Bečej je bio u posedu srpskih despota. Krajem 15. veka od Turaka ga je uspešno branio despot Vuk Branković (Zmaj ognjeni Vuk). Posle izumiranja Brankovića i smrti kralja Matije Korvina, Bečej je bio u posedu porodice Gereb od Vingarta, a 1514. su ga zauzeli ustanici Đorđa Dože. Posle gušenja Dožinog ustanka, grad Bečej je držao Stefan Verbeci, vojvoda Jovana Zapolje, ali ga je sebi 1531. preoteo srpski vojvoda Stefan Balentić. Zna se da je oko grada s podgrađem bilo nekoliko naseljenih mesta: Berek, Borđoš, Matej, Sent Kiralj, Šimuđ, Vran, Arača i Kovince. Posle oslobođenja od turaka se Novi Bečej (mađarski turski Bečej) razvijao kao spahiluk odvojen od naselja Vranjevo na severu.

Godine 1551. Mehmed paša Sokolović je zauzeo grad Bečej. Grad su zauzeli 1594. banatski Srbi koji su se digli na ustanak u celom Banatu i koju je ugušio Sinan Paša. Ni u vreme Turaka Bečej nije opusteo, opisao ga je turski putopisac Evlija Čelebija, koji je u njemu i boravio 1717. godine imaoje 20 popisanih srpskih domova i pripadao je bečkerečkom okrugu.

Utvrđenje je na osnovu Karlovačkog mira, 1701. godine miniranjem razoreno do temelja. Po popisu iz 1717. godine Török Becse ili Turski Bečej, danas Novi Bečej, pominje se kao selo sa svega dvadeset nastanjenih kuća. Značajne promene u nazivu mesta usledile su od 31.03.1750. godine kada Turski Bečej dobije ime Francisdorf. Ovo ime je vremenom posrbljeno u Franjevo (a potom u Vranjevo). Godine 1920. opet menja naziv, sada u Novi Bečej, a 1946. godine stari deo naselja - Vranjevo i novi deo - Novi Bečej dobijaju jedinstveni naziv Vološinovo, da bi ga 1952. godine ponovo promenili u Novi Bečej; koji se zadržao do danas. Veći zastoj u razvoju naselja i privrede zabeležen je 1886. godine zbog velikog požara i 1893. godine zbog kolere (Mečkić, 1989).

Značajnije godine u istoriji mesta su: 1732. kada je osnovana prva škola, koja postaje redovna od 1830. godine, crkva je podignuta 1741. godine, a 1883. godine naselje dobija železničku prugu, a 1927. godine dobija električnu centralu. Početkom 20 veka su, radi lakše rečne plovidbe, sasvim uništeni ostaci Bečejske tvrđave. Od 1919. godine, Novi Bečej ulazi u sastav jugoslovenske države.

Novi Bečej je danas administrativni centar istoimene opštine u čijem se sastavu nalaze još tri naselja Novo Miloševo, Kumane i Bočar (Lazić L., Stojanović V., Pavić D., Ivkov Džigurski A., Blažin N., 2010).

paypal PNG24
ako želite da podržite razvoj sajta donacijom

Sadržaj

Da li ste znali...

da je prva, do sada pronađena novobečejska razglednica izdata krajem 1898. godine sa slikom crkve Arače i tekstom na mađarskom i srpskom jeziku?