Postavka Spomen muzeja

Koncept stalne postavke Spomen muzeja - Glavaševa kuća u Vranjevu osmišlјen je tako da njen enterijer, zajedno sa spolјašnjim izgledom, oslikava bogatiju građansku kuću iz XIX veka. Kako je u njoj rođen i živeo sve do svoje smrti, 1909. godine, narodni dobrotvor dr Vladimir Glavaš, vodilo se računa da se svi zatečeni predmeti, delovi starog nameštaja, stare fotografije i slike u ulјu, očiste, konzerviraju, restauriraju i budu izloženi kao delovi stalne postavke muzeja.

Kuća Vladimira Glavaša sastoji se od nekoliko prostorija. Najveća i najraskošnije opremlјena soba jeste primaći ili gostinski salon.

Zahvalјujući nabavlјenoj salonskoj garnituri u stilu bidermajera iz sredine XIX veka, klaviru, ormanu i ogledalu, salon je rekonstruisan sa namerom da se pokuša dočarati ambijent ugodnih građanskih domova u kojima su gostinski saloni prevashodno i služili za odmor i razonodu. Intimnost i toplina naglašeni su detalјima kao što su tri portreta rađena u ulјu koja su ukrašavala zidove salona. Dva portreta, jedan od njih je deda Vladimirov, Arsen Glavaš, nastala su sredinom XIX veka, dok je portret deteta rad s kraja XVIII stoleća. Sva tri portreta su nakon restauracije u Galeriji Matice srpske u Novom Sadu vraćena u Vranjevo i ponovo izložena u ovom salonu.

Primaća soba

Desno od salona, sa zapadne strane, ulazi se u spavaću sobu u kojoj je izložen nameštaj iz dvorca Ivanovića - Sokolca.

U Momačkoj (devojačkoj) sobi, u kojoj se nalazi zidana peć i koja je povezana sa spavaćom sobom, privremeno je izložen porcelan i nameštaj sa Dalekog istoka.

Sa leve, istočne strane gostinske sobe, nalazi se prostorija posvećena znamenitom srpskom kompozitoru Josifu Marinkoviću.

Josif Marinković se rodio u Vranjevu 15. septembra 1851. godine. Nјegov otac Jovan i mati Mileva doselili su se u Vranjevo iz Kikinde 1845. godine.

U Vranjevu je Josif završio tri razreda osnovne škole, posle čega se uputio u Petrovaradin, gde je na nemačkom jeziku nastavio školovanje, a posle niže gimnazije upisao se u učitelјsku školu u Somboru, najviše zbog toga što je saznao da se u toj školi najbolјe i najpotpunije izučava muzika, obzirom da je i sam osećao svoj snažan muzički talenat. Kao samouk, u detinjstvu, svirao je više instrumenata, a poznato je da je još kao petnaestogodišnji dečak vodio hor meštana koji je pevao u crkvi.

Spomen soba Josifa Marinkovića

U Somboru je mladog Marinkovića zapazio njegov profesor muzike i pevanja Dragutin Blažek i pomagao mu da razvije svoj talenat i smisao za komponovanje. Tako je on u završnom razredu učitelјske škole vodio hor svojih kolega koji je 1873. godine, izveo njegove prve kompozicije Smešu srpskih pesama i Ustajte braćo.

Ovaj uspeh mu je pomogao da dobije dozvolu od oca i upiše se na Orgulјašku školu u Pragu, kod Františeka Zdenjka Skuherskog, tada poznatog teoretičara.

Pošto je diplomirao 1881. godine, vraća se u Beograd, gde je proveo ceo svoj život i stvorio, takoreći, sva svoja dela.

Rukovodio je najpoznatijim beogradskim horovima - Prvim beogradskim pevačkim društvom, Akademskim pevačkim društvom Obilić, a potom bio i nastavnik pevanja u Bogosloviji i Učitelјskoj školi.

Muzička dela Josifa Marinkovića pripadaju vrhunskim dometima srpskog romantizma XIX veka. Ona otkrivaju razne strane njegove ličnosti, vedru i osunčanu u solo pesmama, a patriotsku i ponegde tragičnu u horovima.

Među prvim horskim kompozicijama nastaju Kola, a ima ih jedanaest i pisana su na osnovu narodnih, pretežno vojvođanskih melodija, dok su Marinkovićevi rodolјubivi horovi odigrali posebnu društvenu ulogu, kao simboli nacionalne ideologije mladog srpskog građanstva (Narodni zbor, Hej, trubaču...).

Veoma značajne su mu solo pesme koje je komponovao na stihove srpskih pesnika, ili su pak obrađeni narodni melos (Stojanke, Šano dušo, Šano i dr.).

Berberska radnja

Značajan je i Marinkovićev rad na crkvenoj muzici, a važnija dela iz ove oblasti su Liturgija i Opelo.

Josif Marinković je za života doživeo mnoga priznanja, a 1907. godine bio je izabran za dopisnog člana Srpske akademije nauka i umetnosti.

Umro je u Beogradu 13. maja 1931. godine.

Predmete iz kompozitorove zaostavštine ustupio je dr Ivan Valčić, unuk Josifa Marinkovića, školi iz Vranjeva, koja nosi kompozitorovo ime, na zalaganje njenog direktora, Branislava Kiseličkog, 1970-1971. godine. Bogata spomen zbirka nalazila se u jed- noj od prostorija osnovne škole, da bi, nakon osnivanja muzeja postala deo njegove stalne postavke. Postavka je obogaćena i harmonijumom iz XIX veka.

U nastavku ove spomen sobe nalazi se prostorija koja je posvećena životu i običajima starih Vranjevčana. Stare fotografije, bogoslužbeni i ostali predmeti, koje je tokom više decenija sakuplјala Srpska pravoslavna crkvena opština u Vranjevu, izloženi su sa cilјem da predstave deo lokalne istorije ovoga mesta.

Kuhinja iz koje se izlazi na pomoćni trem okrenut prema dvorištu, zadržala je gotovo autentičan izgled iz vremena gradnje kuće. Otvoreno ognjište služilo je za svakodnevno pripremanje hrane, a u masivnom dimnjaku se sušilo i čuvalo meso tokom cele godine. Deo otvorenog ognjišta je verovatno krajem XIX veka zamenjen zidanim šporetom sa velikom rernom. Pripremana hrana se vlasnicima kuće dostavlјala kroz šalter sa metalnim vratima uz oglašavanje specijalnog zvona.

Iz pomoćnog trema se ulazilo u manju prostoriju koja je služila kao ostava za namirnice i nalazi se odmah do kuhinje.

Pomoćne prostorije u dvorištu Glavaševe kuće takođe čine deo izložbenog prostora muzeja. Izložene su stare alatke i mašine koje su bile u upotrebi kod stanovnika ovoga kraja kao i predmeti i alati vezani za stari bačvarski i berberski zanat kojima je kompletno opremlјena jedna od pomoćnih prostorija.

Druga prostorija, pored berbernice, zamišlјena je da posluži za povremene tematske izložbe i predstavlјanje poznatih i znamenitih ličnosti Vranjeva i Novog Bečeja, događaja iz istorije ovih mesta kao i izložbe u vezi sa novijom istorijom Opštine Novi Bečej.

Spomen muzej Glavaševa kuća prvi je muzej ovakvog tipa na teritoriji Opštine Novi Bečej. Nјegovo formiranje imalo je za cilј da otrgne od zaborava i istakne važnost i značaj očuvanja kulturnog indentiteta jednog manjeg mesta kao i cele opštine, koja se po broju kulturno-istorijskih spomenika ubraja u najbogatije opštine Srednjeg Banata.

Podržite sajt

Ukoliko želite, donacijom, da pomognete razvoj sajta.

Podržite...

Sakupljanje kulturno-istorijske građe Novog Bečeja smatramo izuzetno važnim i velikim poslom. Za nove naraštaje... sa novom tehnologijom... da vide prošlost... drugačije će ostati zaboravljena.

Dobru...

Ako posedujete neki materijal ili saznanja za koja smatrate da bi dopunila sajt, priključite nam se... Možete komentarisati članke ili nam slati materijale, fotografije... koje ćemo rado objaviti.

Ideju...

Oni imućniji Novobečejci koji mogu i žele materijalno da pomognu razvoj sajta, da budu dobrotvori (kako se nekada to radilo) mogu nas kontaktirati i dati svoj doprinos ideji koja nam je zajednička.