Hronika plivanja i vaterpola u Novom Bečeju, obuhvata razdoblјe više od pet decenija, od 1934. do 1989. godine, u kojem su plivanje i vaterpolo, a u jednom periodu i skokovi u vodu, bili veoma popularni.

Hronika plivanja i vaterpola u Novom Bečeju

U bogatoj i dugoj istoriji ovih sportova, aktivnosti su se odvijale, po fazama sa čestim prekidima, koji su nekada trajali samo nekoliko godina, a nekada i celu deceniju. Uglavnom je sve zavisilo od entuzijazma pojedinaca ili grupe zalјublјenika, koji su u letnjem periodu, od dva do tri meseca, mogli i hteli da svoje slobodno vreme posvete Tisi i improvizovanim bazenima, koji su u periodu od 1935. do 1958. godine, na njoj bili montirani. U jednom periodu vaterpolo je postao dominantan sport u odnosu na plivanje, a umesto Tise, mesta za treninge i takmičenja bili su, prvo „Banja“ kod Fabrike cigle i crepa „Polet“, a potom Kanal Dunav-Tisa-Dunav.

Mada osamdesetih godina prošlog veka, nije bilo organizovanog rada sa vaterpolistima, oni su učestvovali na svim takmičenjima i u svim starosnim kategorijama, koje je organizovao Vaterpolo savez Vojvodine, zahvalјujući pre svega angažovanju Zlatoja Marića, koji je selektovao ekipu od domaćih i mlađih vaterpolista, prvoligaša susednog Bečeja. Tako je bilo sve do 1989. godine, kada su vaterpolisti poslednji put učestvovali na prvenstvu Vojvodine, da bi potom klub prestao sa aktivnostima i radom.

Plivanje i vaterpolo, u Hronici pratimo kroz tri perioda:

Prvi zaveslaji (1934 - 1946)

Zlatno doba (1951 - 1966)

Poslednja decenija (1977 - 1989)

Pored aktivnosti novobečejskih plivača, vaterpolista i sportskih radnika tog vremena, u knjizi su delimično obuhvaćene i njihove sportske aktivnosti u drugim klubovima, armijskim takmičenjima, sportskim asocijacijama republičkog i saveznog nivoa, u kojima su se takmičili ili bili aktivni učesnici.

Hronika plivanja i vaterpola u Novom Bečeju

Takođe su, kraćim biografijama, obuhvaćeni i „izdanci“ (kćeri i sinovi) Novobečejaca, koji su nastavili tradiciju svojih roditelјa u drugim sredinama, vrlo uspešno, ne zaboravlјajući i poštujući svoje „korene“.

Izvori za pisanje hronike bazirani su na pisanim materijalima, sportskoj i dnevnoj štampi, izdatim knjigama o vaterpolu, sećanju učesnika, kao i dokumentaciji Vaterpolo saveza Vojvodine.

Nemerlјive dragocenosti su i pisani materijali i fotografije koje je Narodnoj biblioteci u Novom Bečeju ostavio savremenik i učesnik (posebno u predratnom i ratnom periodu) Branislav Kiselički. Veoma su značajna dokumenta ustupili Branislav Vojnov - stariji, Sava Ivanić, Branislav Vojnov - mlađi, a deo dokumentacije obezbeđen je posthumno od Manojla Gurjanova i Zlatoja Marića.

Posebno su značajna svedočenja i sećanja učesnika sportskih takmičenja u plivanju, vaterpolu i skokovima u vodu u posleratnom periodu, koja od zaborava čuvaju ceo jedan životni i sportski opus Novobečejaca u dvadesetom veku, kada su svoje najbolјe godine proveli na reci Tisi, „Banji“ kraj „Poleta“ i Kanalu Dunav - Tisa - Dunav, srčano braneći boje svog kluba.

Prvi organizovani oblici plivačkog sporta javlјaju se, već krajem XIX veka, u više gradova na prostoru današnje Vojvodine, pre svih u Somboru, Subotici, Zrenjaninu i Senti. Prva plivačka sekcija osnovana je 1887. godine u Somboru, u okviru Somborskog sportskog udruženja. Takva udruženja formirana su potom u Subotici, Zrenjaninu i Senti, a kasnije, između dva svetska rata, u Novom Sadu, Kikindi i Novom Bečeju.

Žitni magacin u Novom Bečeju

Prvo prvenstvo Kralјevine Srba, Hrvata i Slovenaca u plivanju održano je na Bledskom jezeru, 28. avgusta 1921. godine, da bi se potom organizovalo svake godine. Mesec dana kasnije, 2. oktobra 1921. godine, u Zagrebu osnovan je Jugoslovenski plivački savez, kao udruženje pet podsaveza Beograda, Ljublјane, Sombora, Splita i Zagreba. Taj savez je od prvog dana postojanja vodio brigu o plivanju, vaterpolu i skokovima u vodu. Nakon toga počinju se osnivati novi klubovi širom zemlјe i organizovati plivačka takmičenja.1

Plivači Kralјevine Srba, Hrvata i Slovenaca se prvi put pojavlјuju na nekom međunarodnom takmičenju 1923. godine u Švedskoj i Danskoj, a naredne, 1924. učestvuju na VIII olimpijskim igrama u Parizu. Nastupilo je pet plivača: Smokvina na 100 slobodno, Venterini i Sentđerđi na 400 slobodno, Roje na 1500 slobodno, Pavelić 200 metara prsno i štafeta 4x200 slobodno (Arčanin, Roje, Smokvina i Venturini). Premijerni nastup plivača, na najvećem sportskom nadmetanju, nije bio naročito uspešan, svi su ispali u predtakmičenju.


1 Enciklopedija fizičke kulture, Zagreb 1977, knjiga 2, str. 68

Blagodeti reke Tise žitelјi Vranjeva i Novog Bečeja koristili su ne samo u ekonomske svrhe, nego i za razonodu i bavljenje sportom, pogotovu u letnjim mesecima.

Skela kod Novog Bečeja saobraćala je do 1977. godine

Kada su u pitanju ekonomski momenti, izgradnja i funkcionisanje pristaništa je bilo od velikog značaja za privredni razvoj Novog Bečeja. Pristanište na Tisi bilo je jedno od najznačajnijih u Kralјevini Jugoslaviji, kako u prometu žitarica, tako i u prometu putnika.

Da su promet i skladištenje žitarica bili veoma značajna delatnost svedoči Žitni magacin, koji se nalazio pored Tise, podignut između 1778. i 1780. godine, a koji je Uredbom Vlade Republike Srbije 2001. godine proglašen za spomenik kulture, kao objekat tehničke kulture i svedočanstvo nekadašnjeg načina skladištenja žita.

Rečni putnički saobraćaj bio je, takođe, veoma razvijen naročito prema Bačkoj (Starom Bečeju). Pored skele, koja je služila pre svega za prelaz zaprežnih kola prema veoma plodnim oranicama Bisernog ostrva, ali i kao značajna veza između Banata i Bačke. Plovni saobraćaj brodovima bio je veoma razvijen. Mali brodić svakodnevno je saobraćao od Novog Bečeja do Starog Bečeja i obrnuto, ali se na novobečejskom pristaništu zaustavlјala i velika lađa koja je imala svakodnevnu liniju od Titela do Segedina i obrnuto.

Da je Novi Bečej bio značajni centar u prometu žitarica i putničkog rečnog saobraćaja, u svojoj knjizi „Novi Bečej i Vranjevo kroz istoriju od najranijih vremena do 1941 “ na strani 209, potvrđuje i Lazar Mečkić:

Prema statističkim podacima Kralјevine Jugoslavije za 1929. godinu iz novobečejskog pristaništa otpremlјeno je 21.252 tona, iz Titela 16.375, Sente 13.772, Novog Kneževca 10.324 tone. Novobečejsko pristanište te godine je po prometu putnika bilo pri vrhu. Kroz pristanište u Starom Bečeju prošlo je 28.931 lice, u Novom Bečeju 28.380, u Titelu 11.096 i Senti 2.192 lica.2

Tisa je u letnjim mesecima bila glavno mesto za okuplјanje novobečejske omladine. Za to su postojali izuzetno povolјni uslovi, jer je na levoj obali reke Tise postojalo veliko ploveće kupatilo.

U knjizi „Pozdrav iz Novog Bečeja – Üdvözlet Törökbecséről“ (Mr Aleksandar Kasaš i Karolј Andre, izdanje Narodna biblioteka Novi Bečej, 1994) objavlјena je fotografija kupatila i tekst:

Između dva svetska rata Novobečejci su imali uredno ploveće kupatilo sa plovećim bazenima, kabinama pod klјučem i platformom za sunčanje. U vreme kupališne sezone Novobečejci su na kupalištu, čiji je vlasnik bio popularni Roža bači mogli iznajmiti čamce. Tu se uvek moglo kupiti hlano piće i sendvič.3

O izuzetno lepom i velikom plovećem kupatilu, u svojoj knjizi „Novi Bečej i Vranjevo kroz istoriju od najranijih vremena do 1941“, na strani 334, piše i Lazar Mečkić:

Pored svih prirodnih pogodnosti za kupanje i sunčanje, Novi Bečej je još krajem devetnaestog veka, pa sve do Drugog svetskog rata, imao lepo i veliko ploveće kupatilo na Tisi. Takvo kupatilo, što se veličine i izgleda tiče, nije imao ni Stari Bečej ni Veliki Bečkerek. Bilo je jedno od najlepših na Tisi, uklјučujući možda i kroz Mađarsku. Segedin je imao više manjih plovećih kupatila, ali novobečejsko je bilo stvarno veliko s dva protočna bazena: za muške i bazen za ženske i jednim manjim za decu.

Imajući u vidu takve pogodnosti koje je Novom Bečeju pružala reka Tisa, zatim ekonomski potencijal, sasvim je razumlјivo da su za razvoj plivanja i vaterpola, kao organizovane sportske discipline, postojali idealni uslovi.


2 Lazar Mečkić: „Novi Bečej i Vranjevo kroz istoriju od najranijih vremena do 1941“, Radnički dom „Jovan Veselinov Žarko“ 1989, strana 209

3 Mr Aleksandar Kasaš i Karolј Andre: „Pozdrav iz Novog Bečeja - Üdvözlet Törökbecséről”, Narodna biblioteka Novi Bečej 1994, strana 44, fotografija str. 45

Plivanje u Novom Bečeju, prema raspoloživim izvorima, kao organizovani sport, javlјa se 1934. godine. Novobečejski hroničar Lazar Mečkić, u svojoj knjizi „Novi Bečej i Vranjevo kroz istoriju od najstarijih dana do 1941“ (Izdanje: Radnički dom „Jovan Veselinov Žarko“ Novi Bečej , 1989), na strani 335 piše:

Plivanje kao organizovan sport, javlјa se tek 1934. godine, kada je u leto organizovan Vaterpolo klub „Jedinstvo" čiji je osnivač bio zanatlija - radiotehničar Kelemen. On je te godine došao iz Sente i u Novom Bečeju otvorio radionicu za popravku radio aparata, a kako je u Senti bio jedan od najbolјih vaterpolista, odmah je po dolasku pokrenuo akciju za osnivanje vaterpolo kluba. Nјegova preduzimlјivost dala je rezultat i Novi Bečej, već te godine, organizuje vrlo uspelo plivačko i vaterpolo takmičenje. Na takmičenju učestvuju plivači i vaterpolisti „Vojvodine" iz Velikog Bečkereka (današnji Zrenjanin, pr. autora) „SAK" iz Sente i „Jedinstvo" iz Novog Bečeja. Iza plovećeg kupatila je, uz pomoć dva šlepa, improvizovano plivalište gde se održavalo takmičenje. Pobednik je bila Vojvodina iz Velikog Bečkereka, koja je u to vreme igrala prilično značajnu ulogu u plivanju čitave Jugoslavije. Drugi su bili plivači i vaterpolisti iz Sente, a „Jedinstvo" je, kao što se očekivalo, imalo ulogu učesnika, a samo u nekim plivačkim disciplinama, i to na dugim prugama, osvojilo drugo, odnosno treće mesto. Taj pokušaj bio je kratkog daha i sve do 1939. godine Novi Bečej nema plivanja kao organizovan sport.

Međutim u knjizi dr Save Ivanića „Plivanje i vaterpolo u Novom Bečeju“ (sopstevno izdanje autora, 2012), na strani 16 navodi se podatak, da je klub osnovan godinu dana kasnije:

Prvi plivački i vaterpolo klub u Novom Bečeju „Jedinstvo" osnovan je tek avgusta 1935. godine. Klub su osnovali lјubitelјi plivanja i vaterpola u Novom Bečeju, a glavni inicijatori su bili: Kinezl Oto, apotekar, Kelemen Imre radio tehničar i trgovac i braća Sauer, studenti. Klub je već krajem jula organizovao prvu utakmicu u Novom Bečeju. Od pisanih dokumenata sačuvan je samo plakat, kojim se građani obaveštavaju o događaju i fotografija novobečejskih plivačica i plivača. Utakmica se održala između sportista Sente i Novog Bečeja.

Ploveće kupatilo na Tisi

Ostaje dilema, da li je klub osnovan 1934. ili 1935. godine, pošto nema materijalnog dokaza o osnivanju, ali je verovatnije da je klub osnovan 1934. godine, jer su 1935. godine novobečejski plivači, prema raspoloživim podacima, učestvovali na mnogobrojnim takmičenjima, koje je mogao realizovati samo organizovan klub.

Kada je u pitanju prvo takmičenje u Novom Bečeju, neosporno je da se održalo 25. avgusta 1935. godine, kako u svojoj knjizi piše dr Sava Ivanić, a ne 1934. godine, kako navodi Lazar Mečkić. Da je plivačko nadmetanje u Novom Bečeju, na kojem su uzeli učešće plivači Vojvodine iz Velikog Bečkereka (današnji Zrenjanin), SAK-a iz Sente i Jedinstva, održano 25. avgusta 1935. godine, navodi i Laslo Taboroši u monografije „75. godina senćanskog vaterpola“ (Izdanje: Vaterpolo klub „Senta“, 2005). Na ovom takmičenju prvo mesto osvojila je Vojvodina iz Velikog Bečkereka sa 77,5 bodova, drugi je SAK sa 43,5, a treće Jedinstvo sa 13 bodova.

Novobečejski plivači su te godine bili veoma aktivni, tako su 11. avgusta učestvovali na plivačkom nadmetanju u Velikom Bečkereku u organizaciji domaće Vojvodine. Pored domaćina, Jedinstva iz Novog Bečeja, na ovoj plivačkoj utakmici, kako se onda to nazivalo, učestvovali su SAK iz Sente i BUSK iz Beograda. Na takmičenju u Velikom Bečkereku odigrana je i vaterpolo utakmica, u kojoj je SAK pobedio Jedinstvo 12:1 (6:0).

Nedelјu dana kasnije, 18. avgusta 1935. godine, 14 plivača Jedinstva iz Novog Bečeja učestvuje na godišnjem šampionatu Sente, u organizaciji domaćeg SAK-a. U monografiji „75. godina senćanskog vaterpola“, na strani 28, Taboroši navodi:

Nadmetanje se odvijalo na teritoriji omeđanoj kupalištem na Tisi, brodskom stanicom, kejom i dvema ogromnim baržama. Pored brojne domaće momčadi nastupili su novobečejsko Jedinstvo sa 14, palićki Sport sa osam te somborski Sport sa 8 igrača.

Prestankom rada FK Jedinstvo, početkom 1935. godine, prestaje i rad plivačke sekcije pod ovim imenom. Međutim, novobečejski plivači 1936. godine formiraju svoju sekciju, u takođe veoma aktivnom omladinskom FK Banat, kojem su pristupili i mnogi fudbaleri rasformiranog FK Jedinstvo.4  Pod imenom Banat novobečejski plivači su nastupili na otvorenom prvenstvu Sente za Ledererov pehar, 7. septembra 1936. godine. Član žirija na ovom takmičenju bio je Novobečejac dr Šafranj, navodi u monografiji „75. godina senćanskog vaterpola“ Laslo Taboroši.

Takmičenja u 1935. i 1936. godini plivača i vaterpolista Jedinstva, veoma detalјno, sa pojedinačnim rezultatima, opisao je u svojoj knjizi „Plivanje i vaterpolo u Novom Bečeju“ dr Sava Ivanić, tako da ih ovom prilikom samo nabrajamo.

Za naredne dve godine, 1937. I 1938. nemamo podataka o organizovanim nastupima novobečejskih plivača, ali su oni, verovatno, pojedinačno učestvovali na plivačkim utakmicama, u tada veoma aktivnim sredinama Velikom Bečkereku i Senti.


4 Lazar Mečkić: Devedeset godina fudbala u Novom Bečeju (1899-1989), Radnički dom .Jovan Veselinov Žarko“ Novi Bečej, 1989, strana 63

Strana 1 od 22

Podržite sajt

Ukoliko želite, donacijom, da pomognete razvoj sajta.

Sadržaj

Podržite...

Sakupljanje kulturno-istorijske građe Novog Bečeja smatramo izuzetno važnim i velikim poslom. Za nove naraštaje... sa novom tehnologijom... da vide prošlost... drugačije će ostati zaboravljena.

Već 10 godina se bavimo time, uporno i vredno a ipak je ostalo još mnogo toga da se uradi, mnogo posla je pred nama.

Dobru...

Ako posedujete neki materijal ili saznanja za koje smatrate da bi dopunile sajt, uključite se... Možete komentarisati članke ili nam slati materijale, fotografije na salevidak@gmail.com. Ili prosto svoje predloge, ideje, komentare kako da poboljšamo sajt iznesite Ovde

Ideju...

Za one imućnije Novobečejce koji mogu i žele materijalno da pomognu razvoj ove ideje, daju vetar u leđa, koji žele da budu dobrotvori, sponzori, donatori...

...stojimo na raspolaganju na broju 060 013 01 01

© 2016 Novi Bečej - Online. All Rights Reserved. Designed By SaleVidak