Arača

Arača: na oko 14 kilometara severoistično od Novog Bečeja - 4 kilomerta desno od puta Novi Bečej - Novo Miloševo nalazi se Arača jedan od značajnijih spomenika srednjevekovne arhitekture u Vojvodini.

Od nekadašnjeg naselja ostale su same ručevine jedne romanske crkve - bazilike dalmatisnko - benediktinskog tipa koja je inače dva puta uništavana ali je i do danas sačuvala neke svoje masivne delove koji mogu poslužiti za proučavanje kulturne istorije naših naroda, usled čega je (rešenjem Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture broj 217 od 16. februara 1968. godine) kao spomenik kulture stavljen pod zaštitu države.

Na osnovu arheoloških istraživačkih ispitivanja saznaje se da je kompleks Arače i bliže okoline bio naseljen još u praistorijsko doba (mlađe kameno doba i naselje iz ranog srednjeg veka). Prvobitna bogomolja izgleda da je nastala još u XI veku, a može se predpostaviti da je bila parohijska crkva ili kapela.

Ostaci sadašnje benediktanske opatije iz prve polovine XIII veka (oko 1228 godina) su zidani u romanskom stilu. To je bila reprezentativna trobrodna bazilika sa tri polukružne oltarske apside (zadnji polukružni deo crkve), rasčlanjena ručnim arkadama sa polustubovima. Za građevinski materijal korišćena je opeka, tesani kamen - peščar i mermer. Podigao ju je nepoznati mađarski feudalac. Ovakva crkva je stradala u ratovima pa ju je obnovila mađarska kraljica Jelisaveta, čerka Stevana II Kotromanijča, 1370. godine., kada je dozidan gotski zvonik a verovatno dodato i nešto više kamene plastike.

Arača je imala burnu istoriju. U kasnom srednjem veku u njenom kompleksu je podignuta i odbranbena tvrđava od koje više nema ni traga na površini zemlje, i možda će se tek daljim iskopavanjem otkriti. Ova tvrđava je 1417. godine bila u posedu despota Stevana Lazarevića, a posle ju je držao Đurađ Branković. Godine 1551. Turci su pod komandom Mehmed-Paše Sokolovića, prilikom osvajanja Banata zauzeli i spalili Araču. Nakon ovog uništavanja Arača je do kraja XIX veka postepeno propadala. U XIX veku pripadala je posedima Karačonji iz Beodre, kada je Mađarska komisija za zaštittu spomenika kulture preduzela manje konzervatorske mere no koje nisu bile mnogo efikasne. Kamena plastika i ostali građevinski materijal je nemilosrdno razvučen po okolnim mestima, a pojedini fragmenti se nalaze i u nekim muzejima.

Zadnjih godina su preduzimane neke mere zaštite Arače, no o tome će biti reči kasnije.

paypal PNG24
ako želite da podržite razvoj sajta donacijom

Sadržaj

Da li ste znali...

da je prva samousluga u Novom Bečeju otvorena 1958. godine. Ona se nalazila u ulici  M.Tita br. 17 i bila je druga samousluga u Vojvodini?