Regulisanje reke Tise

Naš zemljak, Ing Vasa Popović, u svojoj knjizi: Razvoj vodoprivrede na području Novog Bečeja u periodu od 1845 do 1995. godine, pored mnoštva podataka i lepih fotografija između ostalog piše:

Da se od 1850 - 1875. vrše i dovršavaju radovi na regulisanju reke Tise sa iskopanih 110 proseka. Do kraja veka iskopana su još 2 proseka, tako da je regulisanje Tise zavaršeno sa 112 proseka ukupne dužine od 136 km čime je prvobitni tok reke Tise skraćen na 966 km." Pre regulisanja njena dužina je iznosila 1.419 km.

Prema podacima koji Ing Popović daje na str. 17 pomenute knjige borđoški prošek iznosi 6.302 metra čime je meander Biserno Ostvro skraćen na 23.060 metara, dok sam ja u svojoj knjizi Novi Bečej i Vranjevo kroz istoriju na str. 91, koristeći se podacima Branislava Bukurova Dolina Tise u Jugoslaviji, izneo da je taj prosek 8,3 kilometara ili 2 kilometra duži od onog što je izneo Ing. Popović. Kako je Ing Popović koristio podatke vodne zajednice Novi Bečej i živi -tako reći- na licu mesta, mišljenja sam da su njegovi podaci tačni, te ih treba uzeti u obzir.

„Tisa ima široko korito, tako na primer, kod Vašarošnamenja širina joj je oko 100 metara, kod Segedina oko 190 m, kod Novog Bečeja oko 210 m i kod ušća u Dunav širina korita iznosi 240 m."

„Dubina korita reke Tise, pri maloj vodi iznosi 3,9-4,4 m, na nekim mestima dubine su i veće, a nisu retke i one do 20 metara. Nekad su pri maloj vodi postojali plićaci koji su otežavali plovidbu. „

Padovi na reci Tisi uglavnom su mali i oni se u proseku kreću od 3,6 cm/km. Padovi nivoa malih voda u donjem toku kreću se u prošeku 1-3 cm/km.

Kako Tisa i pored toga što je regulisana ima dosta krivina i male padove nivoa, ona spada u najsporije reke na svetu. Međutim i pored takvih karakteristika u njenom koritu se ne stvaraju sprudovi, jer se duboko usekla u peskovite i muljevite terene, gde je formirala duboko korito povoljnog profila, što ima povoljnu posledicu da pri malom padu ima relativno veću brzinu nego reke većeg pada, ali plićeg korita. Zbog toga Tisa čisti svoje korito jer raspolaže sa dovoljno vučne snage za prenos nanosa.

Kako smo koristili rečicu Galadsku pri određivanju imena Vranjeva iznećemo ovde šta o njoj, između ostalaog, kaže Ing Popović:

„Pored pomenutih vodotoka na našem području tekla je i rečica Galadska. Izvorište joj je bilo u Rumuniji, a dalje je tekla kroz Kikindu, pored Arače i južno od Novog Miloševa, a severno od Novog Bečeja ulivala se u Tisu.

Galadska je nekada bila prirodni vodotok, no vremenom je meliorisana i postala je glavni kanal i recipijent za odvođenje suvišnih voda. Početkom ovog veka Galadska je povezana sa Zlaticom u rumunskom delu sliva i ne nosi više vodu u Jugoslaviju."

Interesantno je izneti još dva podatke koje Ing Popović navodi u svojoj knjnizi; vezanih za Novi Bečej i njegovu obalu Tise:

Izgradnja tiskog keja - zidanog nasipa kod Novog Bečeja država je izvršila u okviru regulacionih radova 1895-1896. godine. Ovaj kej je postojao sve do 1980. godine, kada je na njegovo mesto izgrađen novi kej.

Isto tako je Novobečejska vodna zadruga nizvodno od oko 2 km od Novog Bečeja „branila je svoj nasip na 40 repera, sa ciljem da odbije maticu reke dalje od obale. Ti reperi su sada poplavljeni usporom reke Tise posle izgradnje brane, ali pamte ih stariji sportski ribolovci kao „mamuze".

paypal PNG24
ako želite da podržite razvoj sajta donacijom

Sadržaj

Da li ste znali...

da su kuglašice KK „Jedinstvo” osvojile Kup Evrope 2000. godine, a aprila 2007. postale prvakinje Srbije da bi početkom maja osvojile i Kup Srbije?