Nastanak imena Vranjevo

I ovde se moramo osvrnuti na tvrdnje koje u knjizi POZDRAV IZ NOVOG BEČEJA iznosi Mr Kasaš jer su potpuno neprihvatljive. On na str. 14 pomenute knjige piše:

„Vranjevo koje se prvi put u istorijskim izvorima pominje 1717. godine ući će u njegov sastav pod nazivom Franjevo. Međutim njegovi stanovnici najčešće će koristiti sloveniziranu varijantu Vranjevo sve do 1888. godine kada mesto menja naziv u Arač..."

„Zabeleženo je nekoliko tumačanja o poreklu imena Vranjevo, ali dva su posebno zanimljiva. Jedno, da je mesto dobilo ime po mnoštvu vrana koje se i danas u velikim jatima mogu sresti u vranjevačkom ataru i drugo, po doseljenim Srbima iz okoline Vranja u vreme seobe 1690. godine."

O netačnosti ovih podataka govori više istorijskih izvora. Evo samo nekoliko:

Vranjevo se pominje pod nazivom Vranjevo još u 14. veku. o tome Dr Jovan Radović u svojoj knjizi „Banat" 25 knjiga sv. Sava, Bratstvo XV, Beograd 1921. na strani 124 pod naslovom „Obnova srpskog elementa u Banatu" piše:

„Posle boja na Kosovu 1389. uzmiču ispred Turaka na sever u Banat pred kraj 14. veka pod vodstvom Dimitrija sina kralja Vukašina, ali tek pod despotima Stevanom Lazarevićem i Đurađem Brankovićem Banat se sistematski naseljava Srbima. Kao vazali ugarskih kraljeva držali su najveći deo Torontalske županije sa tvrđavama Bečej i Bečkerek.. imajući uz to današnje varoši Veliku Kikindu, Vranjevo i Bašaid..."

Slično piše i Dr Dušan Popović u studiji „Srbi u Vojvodini" knjiga prva od najstarijih vremena do Karlovačkog mira 1699. Novi Sad 1957. strana 42

„Da su stanovnici bili Srbi dokaz su naselja zabeležena do XVI veka u Torontalskoj županiji Vranjevo, Jabuka".

Dr Sentklaraji, u svojoj knjizi Istorija parohija čanadske biskupije o Vranjevu piše:

„Na severoistočnom delu opštine kod sela Akč izdvaja se jedan ogranak Tise... na nekada plovnom delu uzduž leve obale ove rečice prostire se pusta Vran... na ovoj vranskoj pustari za vreme Turaka prebivali su srpski pastiri, koji su svoje naselje od nekoliko kuća nazivali Vranova..."

“Posle pobede kod Sente 1697. ovaj kraj se oslobodio vladavine tuskog polumeseca. Posle seobe, balkanski Srbi pod patrijarhom Čarnojevićem naseljavaju se u mestima na levoj obali Tise, gde su im se pružili dobri izgledi za život. I u Vranovu se nastanile srpske porodice."

Ovo stanje je trajalo do 1717. godine. Tada Мегсу organizuje pokrajinu nazvanu Tamiški Banat. Za odbranu pokrajine, a naročito za zaštitu Tise, pa i radi omogućavanja saobraćaja u okrugu Bečkerek, formirana je vojna krajina od 6 četa (Compagnie). Jedna od njih bila je Vranova. Pošto je mesto bilo udaljeno od Tise, pokrajinska vlada je 1726. godine, kada su Vojnu krajinu ovih četa podelili u „višekapetanske okruge" (Oberkapetanat), srpsku seljačku miliciju preselili su na uzvišicu grebena, koji se prostire između ruševina bečejske tvrđave i jezera BAk u blizini pristaništa na Tisi zvanog Gustoš..."

Prema tome, ono što su zabeležili Dr Radović, Dr Popović i Dr Sentklaraji, nedvosmisleno govori da je Vranjevo, pod tim nazivom postojalo još davno pre velike seobe pod Arsenijem Čarnojevićem 1690. godine, te je netačna tvrdnja MR. Kasaša da se prvi put pominje 1717. Takođe je isključena pretpostavka Mr Kasaša da je poreklo naziva dobijeno po izbeglicama iz Vranja, koji su tu došli za vreme seobe pod Čarnojevićem.

Što se porekla imena tiče čini nam se najprihvatljivijim što piše Branko Belić iz Novog Miloševa u svom radu „Prilog za istoriju Beodre i Dragutinova " Novo Miloševo 1995. godine, on je pošao od stare prehrišćanske religije Slovena, prema kojoj je leva strana po pravilu nosila naziv crna, a desna bela. Po tome su i rečni tokovi dobijali imena. Levi tok iste reke zvao se crn, a desni beo. Takav je slučaj sa našim rekama Timok i Drim. Isti slučaj imamo i u Bugarskoj sa rekama Lom i Vit, što nije slučaj u Mađarskoj i Rumuniji, gde reka Kereš ima baš obrnute nazive. Beli Kereš je levi tok, a Crni Kereš desni.

Belić je, polazeći od Slovenskog stava prema levom i desnom toku koji čine jednu reku, izveo naziv za mesto Beodru, pa i Vranjevo. Naime, rečica Galacka koja je dolazila iz Rumunije, pa je tekla ispod Kikinde i današnjeg Novog Miloševa i ulivala se u Tisu, posle uključuvanja u aluvijalnu dolinu Tise račva se u dva kraka. Jedan ide prema jugu, a drugi prema severu. „Levi, južni krak, je vran, vranjaš, u značenju staroslovenskom crn i utiče u korito Tise kod današnjeg naselja Vranjeva i Bečeja. Severni ili desni krak označen je sa beo i od njega je postalo ime sela Beodra.

Ovo objašnjenje se čini prihvatljivim, jer se zasniva na rečima koje su objašnjene u Etimologijskom rečniku Petra Skoka gde u knjizi III stoji:

„Vran pridev određenje sveslovenski i praslovenski vorn mrk, voma ruski vorona. U sanskr. Varanas (scwarze) Farbe. Ima ih i u ugrofinskim jezicima „Vrana samojedački „vorona"...

Nije isključeno da se sve ovo može povezati sa vranama, jer su one dobile naziv po reči vran-crn. Za nas je u ovom slučaju izuzetno važno da je iz ove osnove poteklo ime Vranjevo.

Netačno je da je prvobitni naziv sela bio Franjevo, već je ovaj dobijen znatno kasnije. Po Dr. dušanu Popoviću potiče od dinastičkih imena austrijskog dvora. U ovom slučaju po Franji Lotaringiskim, mužem Marije Terezije.

Mađari su 1888. godine promenili naziv Vranjeva u Arač (Aracs) da bi se zauvek izbrisao slovenosrpski naziv i tako otklonili dokazi iz svesti ljudi da je to mesto - da ne kažem prvobitno - ali od vajkada bilo naseljeno Slovenima i to Srbima, te da je po njima i dobilo naziv slovenskog porekla Vranjevo.

Te težnje mađarskih vlasti ilustrovaću i na ličnom primeru. Izvod iz matične knjige rođenih izdate 29. maja 1991. godine u Kumanu moje ime je Lazar Mečkić od oca Tivadara (njegovo pravo ime je Boško) i majke Hajnalke (njeno pravo ime je Zorka). Da su ovo činjenice prikazaću Izvodima iz knjige za upisivanje rođenih i krštenih Srpske pravoslavane crkve u Kumanu od 17. januara 1947. iz koga se jasno vidi da su moji roditelji Boško i Zorka i (Izvodom iz matične knjige rođenih izdate u Kumanu 29. Maja 1991. Zašto je Mr Kasaš krivotvorio podatke o Vranjevu prepuštam čitaocima da presude.

Na str. 15 Mr Kasaš između ostalog piše:

„Posle rušenja bečejske tvrđave, pored Vranjeva počinje da se razvija Turski Bečej, gde je u većinskom broju živelo mađarsko stanovništvo."

Teško je ovu neistinu prihvatiti kao neznanje, ili površnost i ostati ravnodušan prema njoj. Ako ona ostane neopovrgnuta mogla bi postati izvor saznanja za buduće generacije.

Evo šta o tome kaže Dr Sentnklaraji u svojoj knjizi Istorija parohija čanadske biskupije:

„Od proterivanja Turaka, iz tadašnjih dokumenata vidi se da se počeo upotrebljavati naziv Turski Bečej (Torok Becse) a ponekad Novi Bečžej (Uj Becse). Marija Terezija ga je podigla na rang Trgovišta, dajući mu pravo na održavanje vašara.

U to vreme naseljenici Novog Bečeja su bili isključivo Srbi, gde su oni još 1685. godine imali svoju parohiju, a već 1731. izgradili su i crkvu. Te, 1731. godine imao je 13 popova i tri đakona.”

Prema podacima Zrenjaninske biskupije prelat Dr Tibor Geczy u svom pismu na moje pitanje, kada su se Mađari naselili u Novom Bečeju, piše:

„Teško je dati precizne podatke o godini nastanjivanja prvih Mađara u Novom Bečeju, posle proterivanja Turaka, ali iz arhive za župu Novi Bečej vidi se da su ti prvi naseljenici došli iz Segedina i Beograda. Za naseljenike iz Beograda se navodi da su bili zanatlije iz raznih krajeva Mađarske, a da su se iz Beograda naselili u Veliki Bečkerek i Novi Bečej..."

Ovo naseljavanje Mađara iz Beograda odvijalo se posle poraza austrijske vojske od Turaka 1737. godine kod Grocke.

Prema Dr Sentklariju iz napred pomenute knjige proističe:

„Katolici Novog Bečeja do 1747, godine, a u to vreme ih je bilo šezdeset osam (68) i to raznih nacionalnosti: Mađari, Nemci, Hrvati (lađari), nisu imali svoju bogomolju niti sveštenika. Pripadali su parohiji u Velikom Bećkereku gde su odlazili na bogosluženja, a tamošnji sveštenik je obavljao sahrane i druge za religiju vezane običaje."

„Katolička kapelica izgrađena je 1747. godine od čerpića na mestu gde je i današnje katolička crkva u Novom Bečeju, ili još preciznije na delu gde se sada nalaze stepenice koje vode za crkveni hor...."

Da li je sve ovo Mr Kasašu bilo nepoznato?! Izgleda da ga je prevelika patriotska revnost nagnala na svesno izvrtanje činjenica.

paypal PNG24
ako želite da podržite razvoj sajta donacijom

Sadržaj

Da li ste znali...

da se Brodogradilište »Tisa« od svog osnivanja 1957. godine, samo dvadesetak godina nalazilo na obali Tise, između bivše skele i sadašnje  plaže?