Nastanak i ime sela

Bočar je veoma staro naselјe, ali ne raspolaže se relevantnim podacima koji pouzdano govore o vremenu nastanka sela i njegovom osnivaču. Međutim, prvi pisani trag u kome se naselјe naziva Bočar je diploma Čanadske županije iz 1211. godine o dodeli zemlјišta zaslužnim vojnicima. U diplomi se kao prvi vlasnik slobodnog poseda, pominje izvesni Bočard (Bochard) koji je dobio selo u posed za svoje vojničke zasluge. Objašnjenje imena sela Bočar još nije dato. Dosadašnja tumačenja temelјe se na mađarskim istoriografskim izvorima gde piše da „ime njegovo potiče iz staronemačkog prezimena Burghart, ali i u nekim novijim izvorima se tvrdi da je ime sela nastalo po prezimenu čanadske familije Bočard.

Međutim, koristeći istorijske podatke, istorijsku geografiju i rezultate etimoloških istraživanja primenom komparativne metode dolazi se do činjenica koje, rekonstrukcijom prošlosti, u potpunosti negiraju i odbacuju navedene tvrdnje. Objašnjenje je da toponim „Bočar" ima slovenske etimološke korene iako je ime sačuvano u deformisanom obliku.

Istorija Banata počinje Slovenima, koji prvi naselјavaju ove teritorije i postaju sedelački živalј (period II-IX vek). Tada je Banat bio močvaran, peskovit, obrastao šumama i podsećao je Slovene na njihova stara staništa u Polablјu. Nije čudno što su novim naselјima davali imena koja su slična toponimima u Pribaltiku i Polablјu. Banat su naselila srpska plemena Bodriči, Braničevci i Severjani.

Ugarska plemena su došla u ove krajeve krajem IX veka iz tzv. Etelkoza (Etelköz), istočno od Karpata. Po prirodi su bili nomadi stočari sa veoma naglašenom vojnom organizacijom, skloni plјačkaškim pohodima, tako da su posle prvih upada i plјački u Banatu, otišli u oblasti gde su bila pogodna pasišta za njihovu stoku. Manji broj nomada je ostao i asimilovao se u slovensku masu, kao plemenske grupe Huna i Avara. Sloveni su tada imali svoju organizaciju vlasti koja je počivala na vojnoj demokratiji i manjim vojnim savezima radi zaštite naselјa u kojima su živeli.

Ugarska plemena su osvojili Veliku Moravsku i razbili bugarsko-slovenski plemenski savez prodorom u Panoniju 896. godine i formirali mađarsko-slovenski plemenski savez zadržavajući već razvijene slovenske institucije: knežinsku samoupravu koja je počivala na autoritetu lokalnih dinasta, feudalnim normama i duhovnoj vlasti pravoslavne crkve, sa slovenskim bogosluženjem i sopstvenim nazivima za određene službe. Od tada Mađari postaju sedelački narod, jer su došli među Slovene i „slavizirane Avare." Pošto nisu imali adekvatne izraze za zanimanja sedelačkih naroda, Mađari su preuzeli reči i izraze koji su im bili neophodni u komunikaciji sa kulturnijim narodima. Preuzeli su imena naselјa i druge toponime i hidronime sa izgovorom koji je prilagođen njihovim glasovima. To se događa tokom XII veka. Dakle, iako su dobili nove oblike, ostala su stara imena naselјa, reka i drugih toponima iz vremena pre dolaska Mađara. Neki slovenski toponimi su nestali, dok je najveći broj sačuvan u iskvarenom obliku.

Zadržavajući privrednu organizaciju Slovena, Mađari su preuzeli i imena naselјa (što je slučaj i sa imenom sela Bočar) koja su nosila imena prema zanimanjima njihovih stanovnika. Bez obzira na fonetske promene, objašnjenjima slovenskih imena latinskim jezikom (naročito u XIII veku) činjena je primitivna etimološka spekulacija, jer su prethodno prevođeni na mađarski. Kroz ceo XIII vek u Ugarskoj su prisutni slovenski toponimi i hidronimi.

Svi navedeni procesi, kroz vekove, uticali su na slovenska imena negativno. Danas se koriste mnoga od tih imena, ali u iskrivlјenom obliku. Tipičan primer je ime sela Bočar. Staroslovenski izraz „Бᴙчи" - bačva, vremenom je pretvoreno u oblik „Бᴙчари", i u krajnjem u Bočar. U osnovi imena sela je zanimanje najstarijih stanovnika - izrada bačvi, kaca i dr. Selo Bočar od svog nastanka do danas nije menjalo svoje ime. Način pisanja imena sela se menjao u zavisnosti od toga koji je sedelački narod u određenom vremenskom periodu bio većinski ili čija je vlast i administracija bila uspostavlјena (srp. Bočar, nem. Botschar, mađ. Bocsar).

Međutim, proučavajući istorijsku građu, naišli smo na interesantan podatak da je ime sela Bočar bilo promenjeno u vremenu od 1332 do 1334. godine. Prikuplјajući tzv. papsku desetinu u Torontalskoj županiji od svoje pastve, torontalski glavni dekanat rimokatoličke crkve je imao spisak svojih župa (bilo ih je 25) u kome se, pod rednim brojem 24, nalazi zapisano ime Bočara, ali pod nazivom Vošvar (Voswar), što je jedini podatak koji ukazuje da je rimokatolička crkva, izgleda, imala drugi naziv za selo Bočar.

Tags:

O gradu