Klimatske prilike

Klima Bočara i njegove okoline uslovlјena je geografskim položajem. Nalazi se u jugoistočnom delu Panonske nizije pa se uticaj zapadnih vazdušnih strujanja nešto slabije oseća, dok je nešto jači uticaj evroazijskih. Posledica ovog je nešto manja količina padavina u odnosu količinu u Vojvodini. Ovaj deo Panonske nizije nalazi se na mestu strujanja vazdušnih masa iz Ruske nizije i centralne Evrope koje donose kontinentalne odlike i vazdušnih masa koje dolaze sa zapada i severozapada, odnosno Atlantskog okeana i donose vlažno vreme. Znatno ređe su struje i vazdušne mase sa juga, sa prostora Sredozemlјa.

U letnjem periodu vazdušna cirkulacija je stabilna. Iznad Atlantskog okeana stvara se šira zona visokog barometarskog pritiska tzv. azorski maksimum, dok se iznad kontinentalnog dela Evrope stvara barometarski minimum. Zahvalјujući tome i blagim etezijskim strujanjima od Atlantskog okeana, u julu i avgustu je vreme dosta stabilno i suvo. Međutim, prodorom ciklonalnih strujanja iz Skageraka krajem proleća i početkom leta javlјa se vlažno vreme i obilnije kiše koje su izuzetno značajne za vegetaciju.

Tokom zime atmosferska cirkulacija, krećući se preko Panonske nizije, formira anticiklonalna i ciklonalna stanja iznad Atlantskog okeana, Rusije i Sredozemnog mora. Anticiklonalna stanja tokom zime su vrlo promenlјiva. Slablјenjem i nastajanjem anticiklona formiraju se cikloni u Biskajskom, Ćenovskom i Mletačkom zalivu, i kreću se preko Vojvodine, donoseći oblačno, kišno i kratkotrajno toplo vreme, koje se vrlo brzo zamenjuje hladnim i snežnim.

Na klimu Bočara dosta utiču mikroklimatski elementi. Pored atara Bočara protiče reka Tisa, na nevelikoj udalјenosti su Vršačke i Banatske planine i Banatska peščara. Bitni su i uticaji lesnog pokrivača, černozema i oskudne vegetacije. Leti se gornja površina lako i brzo zagreje, a zimi brzo rashladi.

Temperatura vazduha

Temperatura vazduha je jedan od najznačajnijih klimatskih elemenata. Na osnovu vrednosti srednjih mesečnih temperatura vazduha po godinama zapaža se da je juli najtopliji mesec (21,3°C). Amplitude srednjegodišnjih temperatura nisu velike. Najhladniji mesec je januar sa srednjom temperaturom vazduha od -1,0° C. Uzroci niskih temperatura u ovom mesecu mogu se tražiti u prodoru hladnih vazdušiih masa sa severoistoka i severa. Razlika između najtoplijeg i najhladnijeg meseca je 22,3°C. Toplotne prilike između proleća i jeseni su ujednačene, gde je jesen toplija od proleća za 2,1°C, dok je razlika u srednjomesečnoj temperaturi između aprila i oktobra samo 0,2°C. Velika razlika između najhladnijih i najtoplijih dana odlika su kontinentalne klime.

Apsolutni temperaturni maksimum zabeležen je 6. jula 1950. godine i iznosio je 39,0°C, dok je apsolutni temperaturni minimum zabeležen 23. januara 1963. godine i iznosio je -29,8°C. Razlika između ovih temperatura od 68,0°C.

S obzirom da je Bočar polјoprivredno naselјe korisno je ukazati na pojavu i trajanje mraznih dana. Srednji datum pojave prvog mraza je 30. oktobar, poslednji je 16. april. Izuzetno, jutarnji mraz se može pojaviti u maju i septembru. Prosečan broj mraznih dana iznosi 87,8, što iznosi 24% od ukupnog broja dana u godini.

Vetar

Vetar je značajan klimatski element koji u velikoj meri doprinosi evaporaciji vlage iz zemlјišta. U ovom delu Panonske nizije je kretanje vazdušnih masa uslovlјeno položajem srednjeg i južnog Banata, prema Karpatima i Đerdapu. Ovde je najznačajniji jugoistočni vetar košava, pa severac. To je hladan i prilično jak vetar, naročito neprijatan kada duva zimi.

Na prostoru bočarskog atara košava donosi suvo i vedro vreme. Prosečna brzina košave se kreće od 18 do 40 km/h, odnosno 5-10 m/s. Međutim, košava u ekstremnim slučajevima može da dostigne 30 m/s.

Uticaj vetra na polјoprivredu može biti koristan i štetan. Koristan je za proces obrazovanja rose, i oprašivanje anemofilnih bilјaka. U proleće, kada je velika vlažnost zemlјišta, vetar povećava isparavanje. Vetar zimi nanosi štete ozimim usevima i velike štete žitaricama u fazi klasanja. Na prostoru bočarskog područja prisutna je i eolska erozija. Posebno je izrazita u suvo rano proleće, kada su izražena dnevna kolebanja temperature vazduha i zemlјišta i kada je zemlјište usitnjeno i pripremlјeno za setvu. Tada vetrovi zahvataju gornje prašinaste delove zemlјišta. Smanjenje štetnih uticaja vetrova moguće je postići vetrozaštitnim šumskim pojasevima. Ovo područje je prilično vetrovito. U ukupnoj sumi pojava vetrova ima samo 124 % tišine. Jaki olujni vetrovi (preko 6° Boforove skale) javlјaju se tokom godine prosečno u 22,5 dana.

Vlažnost vazduha i oblačnost

Vlažnost vazduha je značajan klimatski elemenat. Od nje zavisi kondenzacija vodene pare, stvaranje magle, oblaka i padavina. Relativna vlažnost vazduha je od velikog značaja za živi svet. Opšte je poznato da od količine vodene pare u 1m3 vazduha u (%) zavisi raspoloženje i zdravlјe lјudi kao i radna sposobpost. Pored toga ukoliko se javi duži period ispod 30% relativne vlažnosti vazduha dolazi do isušivanja biljaka, a ukoliko se poklopi sa duvanjem vetra dolazi i do uginuća bilјaka. Povećana vlažnost vazduha naročito je štetna u periodu cvetanјa, jer ometa otvaranje prašnika i prenošenje cvetnog praha. U području Bočara prosečna godišnja relativna vlažnost vazduha iznosi 75%.

Oblačnost je važan klimatski element koji utiče na intenzitet sunčevog zračenja i u svom godišnjem toku podudara sa godišnjim tokom relativne vlažnosti vazduha. Znači, što se vazduh više bliži stanju zasićenosti to je i oblačnost veća. Prosečna godišnja oblačnost na području Bočara iznosi 5,4 desetine.

Padavine

Padavine su izuzetno značajan klimatski elemenat za život, pre svega bilјaka, a u širem smislu, za život lјudi i njihovo privređivanje. S obzirom da je Panonska nizija zatvorena okolnim planinskim vencima, formirali su se specifični lokalni i regionalni uslovi za izlučivanje taloga. Tako visina padavina opada, idući od zapada prema istoku. Kako se atar Bočara nalazi u severoistočnom, perifernom delu Vojvodine ovo je najsušniji deo njene teritorije. Dugogodišnjim osmatranjem prosečna vrednost godišnje visine padavina za Bočar iznosi 544 mm i manja je od prosečne visine godišnjih padavina u Vojvodini (600 mm).

Leto je najvažnije godišnje doba na području Bočara sa 32,78% padavina od godišnje sume padavina, zatim dolazi proleće sa 24,26% padavina. Jesen je nešto suvlјa sa 22,05%, a najsuvlјa je zima sa 20,78% padavina od godišnje sume. Najveću prosečnu vrednost visine padavina imaju juni 77 mm i maj sa 53 mm. Najsuvlјi su februar, mart i oktobar sa po 30 mm.

Vrednosti kišnog faktora (odnos godišnje sume padavina i srednje godišnje temperature vazduha) u Bočaru iznosi 49,90 što je po Langu karakteristika za klimatsku oblast stepa. Povolјna okolnost za polјoprivredu je što se kiša, uglavnom, izlučuje u vidu sipećih kiša, dok se u vidu plјuskova ređe izlučuje.

Sipeće kiše su veoma korisne za bilјke ukoliko se izlučuju u optimalnim količinama. Dugotrajne sipeće kiše nanose štete mladim bilјkama, a često izazivaju i trulјenje. Plјuskovi su nepovolјni jer izazivaju mehanička oštećenja, naročito kod mladih bilјaka, sabijaju zemlјu, ubrzavaju procese denudacije i sl. U celini posmatrano prekomerne količine vodenog taloga dovode do prekomerne vlažnosti zemlјišta, koja pogoršava uslove aeracije i razmene gasova, a često uzrokuju i pojave poplava. Pored toga, višednevne kiše krajem proleća i početkom leta dovode do poleganja žitarica, a višednevne julske kiše otežavaju žetvu, umanjuju kvalitet zrna i uopšte smanjuju prinose.

Padavine na prostoru Bočara, pored kiše, javlјaju se i u obliku snega. Sneg se pojavlјuje u novembru i traje do marta. Prosečan broj dana sa pojavom snega je 22. Najviše snega se izlučuje tokom januara, prosečio 7 dana. Spežni pokrivač u proseku se zadržava 32 dana godišnje. Odstupanja od proseka su naglašena: 1972. godine, kada je trajao samo 1 dan, a 1981. čak 61 dan. Snežni pokrivač se zadržava najduže u mesecima u kojima najduže i pada. Dakle, u mesecu januaru se zadržava prosečno 15 dana, u februaru 10 dana, itd.

Pojava grada (leda) je blisko povezana sa drugim vremenskim nepogodama i redovno se izlučuje iz kumulonimbusa. Javlјa se u proseku 1,2 dana godišnje, najčešće krajem proleća i početkom leta.

Tags:

O gradu