Svetozar Marković Toza (1913–1943)

Svetozar Marković Toza (1913–1943)Toza Marković je jedan od najznačajnijih inspiratora i propagandnih radnika Narodnooslobodilačkog pokreta u Vojvodini. Rođen je 13. jula 1913. u Tarašu, u siromašnoj porodici. Pohađao je gimnaziju u Petrovgradu, ali je zbog nedostatka sredstava prekinuo školovanje i otišao u Tuzlu, gde se zapošljava kao rudar u rudniku Kreka. Ubrzo, međutim, pluća su mu obolela, pa se vraća u Banat, tačnije u Stajićevo i ulazi u KPJ 1935. Ubrzo se ističe kao sindikalni vođa radnika i nadničara. Intenzivno sarađuje sa Zrenjaninom, a 1939. postaje sekretar Okružnog komiteta KPJ za severni Banat. Kao i većina istaknutih komunista toga doba, više puta je privođen i mučen. Od početka ustanka konstantno je u pokretu, često sa Zrenjaninom putuje od partijske ćelije do partijske ćelije spajajući svojim radom Banat i Bačku. Osniva i uređuje časopise “Istina” i “Slobodna Vojvodina”. Mađarska policija otkrila je bazu u kojoj su se nalazili Marković i Branko Bajić i oni su pružili oružani otpor.

Toza je uhvaćen i dugo mučen pre nego što je obešen 9. februara 1943. Za narodnog heroja proglašen je 5. decembra 1944. Po njemu se zove više škola u Vojvodini.