Žarko Zrenjanin (1902–1942)

Žarko Zrenjanin (1902–1942)Žarko Zrenjanin Uča bio je jedan od najistaknutijih učesnika NOB-a u Banatu, sekretar Pokrajinskog komiteta KPJ za Vojvodinu, organizator ustanka i koordinator partizanske borbe. Rođen je 11. septembra 1902. u Izbištu kod Vršca, u seljačkoj porodici. Završio je gimnaziju u Segedinu, Beloj Crkvi i Pančevu, zatim je završio učiteljsku školu u Somboru 1923, a tokom svog obrazovanja upoznao se sa levičarskom mišlju. Pristupa KPJ 1927. a problema sa vlašću ima od 1926. Dolazi u Izbište, gde radi na opismenjavanju naroda i otvaranju čitaonica i biblioteka. Sekretar Okružnog komiteta postaje 1932. Organizuje malu štampariju u svojoj kući i deli materijal širom Banata, zbog čega je naredne godine osuđen na trogodišnju zatvorsku kaznu, koju izdržava u Sremskoj Mitrovici i Lepoglavi. Tamo dolazi u kontakt sa mnogim istaknutim komunistima, što osnažuje njegova ubeđenja. Između 1936. i 1941. hapšen je još pet puta, mučen i progonjen, ali od političkog rada nije odustao ni u jednom trenutku.

Zajedno sa svojim saborcima pokreće i organizuje ustanak tokom 1941, a posle teških udaraca koje je partizanski pokret pretrpeo, reorganizuje i konsoliduje odrede i partijsku strukturu. Zbog velikih zasluga i važnosti za pokret, Tito pokušava da osigura njegov dolazak na slobodnu teritoriju u zapadnoj Bosni kao i prisustvo na prvom zasedanju AVNOJ – a u Bihaću. Zrenjanin je pao u neprijateljske ruke tokom priprema za ovo putovanje. Okupator ga je zbog njegovog značaja često nazivao Crvenim generalom i ulagao znatne napore da ga ukloni, svestan da bi njegovom likvidacijom Narodnooslobodilački pokret u Banatu bio obezglavljen. Neprijatelj je preko doušnika saznao za njegovo skrovište u selu Pavlišu, nedaleko od Vršca. Zrenjanin je poginuo u borbi 4. novembra 1942. zajedno sa svojim ratnim drugom Strahinjom Stefanovićem. Za narodnog heroja proglašen je 5. decembra 1944. a grad Petrovgrad je u njegovu čast preimenovan u Zrenjanin odlukom od 2. oktobra 1946. Ulice Žarka Zrenjanina nalaze se u preko 60 mesta u Srbiji i Vojvodini.